Samenvatting Elektriciteitsleer OK

Elektrische veiligheid
Deel 1

Wet van ohm

U=I*R

• U = spanning in Volt (V)
• I = stroom in Ampère (A)
• R = weerstand in Ohm (Ω)
• P = vermogen in Watt (W)
• Wisselspanning in Hz (~)

Weerstand verandert met het geen wat je aan heet doen bent, bijvoorbeeld onder invloed van temperatuur.
Volt sluit je aan, dat zorgt ervoor dat stroom gaat lopen en weerstand bepaalt hoeveel stroom er gaat lopen.
Stroomdichtheid gaat om de dichtheid van het oppervlak waar de stroom doorheen gaat. Wisselspanning is
het omwisselen van de (plus en min)polen. Wisselspanning van 50 Hz is het 50 keer per seconde wisselen
van de polen. Het is de frequentie van de stroom zijn de pulsen.

NEN normenblad
NEN is een afkorting van NEderlandse Normen. De NEN beschrijft geen wetten, maar afspraken en
praktische richtlijnen. De volgende NEN’s zijn het belangrijkste:

- NEN1010: norm voor elektrotechnische laagspanningsinstallaties (minimum veiligheidseisen).
- NEN3134: veiligheidseisen voor elektrische installaties in medisch gebruikte ruimten.
- NEN10601-1: elektro-medische apparatuur verantwoordt in ziekenhuis gebruiken.

Gevaren van elektriciteit in de ruimte zijn brand en explosie. Gevaren voor patiënt en medewerker zijn
elektrocutie en verbranding. Die gevaren ontstaan vooral uit gassen in een vrije ruimte en vocht (uit de
patiënt) wat goed geleidt.

Patiëntveiligheid
Patiëntveiligheid is de basis voor alle eisen en normen. Dat komt doordat er stroom is wat door het lichaam
en ook het hart loopt. Stroom door het hart mag niet groter zijn als 10mA zijn, anders kan dit dodelijk zijn
door een hartstilstand of fibrilleren. Op de OK betekent dit dat er voorkomen moet worden dan stroom van
10 µA of meer door het hart zou kunnen lopen (ventrikelfibrillatie). En voorkomen dat 0,5 mA of meer door
het lichaam zou kunnen lopen (0,5V bij 1000 Ω). We nemen aan dat de weerstand van het lichaam 1000 Ω is.
Dit alles gebeurt bij een wisselspanning van 50Hz. Stroom aan het lichaam kan opzettelijk of onopzettelijk
zijn:

• Opzettelijk

Toegevoerde stromen zijn in de regel functioneel zoals elektrisch stimuleren (pacemakers, spierstimulators)
of diathermie (snijden en coaguleren).

• Onopzettelijk

Toegevoerde stromen kunnen voortkomen uit defecten in apparatuur of installatie (directe aanraking),
lekstromen (indirecte aanraking) of manipulatiefouten (incorrecte menselijke handelingen).

, Effecten van stroom door het lichaam:

• Stroomsterkte
• Stroomdichtheid
• Frequentie van de stroom
• Tijdsduur van de stroomdoorgang
• Plaats van het elektrische contact
• Lichaamsimpedantie (weerstand)

Gevaren tijdens de OK voor de patiënt zijn:

• Patiënt heeft een veelal lagere fysieke weerstand en is kwetsbaarder, gevoeliger en heeft een
vertraagd reactievermogen.
• De patiënt heeft een abnormale toestand door narcose, fixatie aan het bed, medicatie-invloed en
shocktoestand.
• De patiënt heeft een verbinding met een elektrisch medische apparatuur door elektroden op de huid
(sEMG), elektroden door de huid (EMG) of katheterelektroden (in bloedvaten of het hart).
• De patiënt een verbinding heeft met een vitale levensfunctie vervullend apparaat (hart-longmachine,
beademingsapparaat).



Het effect van stroomsterkten op het lichaam (bij 50Hz)
0,1 – 0,5 mA Gevoelsdrempel, lichte trilling in de vingertoppen
0,5 – 1 mA Pijndrempel, sterke tinteling in de vingertoppen
1 – 5 mA Sterke spiertrekking tot in de onderarm
5 -10 mA Pijn, stijve vingers en handen, soms verlamming tot bovenarm, grens van loslaten bereikt de
zogenaamde ‘let go’ grens.