Week 5 – Screening en bevolkingsonderzoek
Beantwoord de onderstaande kennisvragen:
Welke bevolkingsonderzoeken naar kanker zijn er in Nederland?
o Bevolkingsonderzoek borstkanker
o Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
o Bevolkingsonderzoek darmkanker
Welke test wordt voor welk bevolkingsonderzoek gebruikt om afwijkingen aan te tonen?
o Bevolkingsonderzoek borstkanker
Vrouwen 50 – 75 jaar
Iedere 2 – 3 jaar
2 röntgenfoto’s van beide borsten (mammografie)
Bij afwijkingen verder onderzoek zoals extra röntgenfoto, echografie én
een punctie/biopt: cellen van een stukje weefsel op kweek zetten.
o Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
Vrouwen 30 – 60 jaar
Elke 5 jaar
Uitzonderingen:
Vrouwen 45 – 55 jaar (vrouwen krijgen alleen een uitnodiging als ze
niet hebben deelgenomen aan het vorige onderzoek of HPV
hadden).
Vrouwen die op 60-jarige leeftijd HPV blijken te hebben. Deze
vrouwen krijgen ook op hun 65ste een uitnodiging.
Uitstrijkje door de huisarts/doktersassistent of een zelftest.
Bij afwijkingen punctie/biopt: cellen van een stukje weefsel op kweek
zetten.
o Bevolkingsonderzoek darmkanker
Iedereen van 55 – 75 jaar
Elke 2 jaar
Een ontlastingstest dat wordt opgestuurd en onderzocht in het
laboratorium. Er wordt onderzocht of er bloed in de ontlasting zit. Dit kan
namelijk duiden op poliepen en darmkanker.
Bij afwijkingen endoscopie
Wat is de volgende stap als de test positief blijkt te zijn?
Zie antwoord bij vorige vraag “bij afwijkingen”
Beantwoord de onderstaande toepassing vraag (en onderbouw je antwoord)
Waarom is er geen bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker in Nederland?
Hoewel screening ervoor kan zorgen dat minder mannen overlijden aan prostaatkanker,
vindt KWF de nadelen zwaarder wegen dan de voordelen.
PSA (prostaat specifiek antigeen) is een eiwit dat wordt aangemaakt in prostaatcellen. Bij
prostaatziektes, waaronder prostaatkanker, kan het PSA-gehalte toenemen. Dit is te
meten met de PSA-test.
, De PSA-test is een belangrijk hulpmiddel bij de opsporing van prostaatkanker, maar niet
erg betrouwbaar. Lang niet elke prostaattumor geeft een verhoogde PSA-waarde en lang
niet elke verhoogde PSA-waarde wijst op prostaatkanker. Binnen een
bevolkingsonderzoek heeft dat grote nadelen.
Nadelen van de PSA-test:
- Valse geruststelling
- Vals alarm
- Overdiagnostiek: opsporing van een tumor waar men mogelijk zonder screening
nooit last van zou hebben. Veel mannen krijgen prostaatkanker, maar overlijden
hier vaak niet aan. Prostaattumoren zijn vaak onschuldig.
- Overbehandeling: overbehandeling is de behandeling van een tumor die nooit tot
klachten zou hebben geleid. Omdat de agressiviteit van een tumor niet goed te
voorspellen is, worden veel mannen uit voorzorg behandeld. Wanneer het een
onschuldige tumor betreft, is dat dus voor niets. De behandeling heeft
daarentegen wel risico's. Complicaties zoals incontinentie en impotentie kunnen
de kwaliteit van leven flink aantasten.
Beantwoord de onderstaande kennisvragen:
Welke bevolkingsonderzoeken naar kanker zijn er in Nederland?
o Bevolkingsonderzoek borstkanker
o Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
o Bevolkingsonderzoek darmkanker
Welke test wordt voor welk bevolkingsonderzoek gebruikt om afwijkingen aan te tonen?
o Bevolkingsonderzoek borstkanker
Vrouwen 50 – 75 jaar
Iedere 2 – 3 jaar
2 röntgenfoto’s van beide borsten (mammografie)
Bij afwijkingen verder onderzoek zoals extra röntgenfoto, echografie én
een punctie/biopt: cellen van een stukje weefsel op kweek zetten.
o Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
Vrouwen 30 – 60 jaar
Elke 5 jaar
Uitzonderingen:
Vrouwen 45 – 55 jaar (vrouwen krijgen alleen een uitnodiging als ze
niet hebben deelgenomen aan het vorige onderzoek of HPV
hadden).
Vrouwen die op 60-jarige leeftijd HPV blijken te hebben. Deze
vrouwen krijgen ook op hun 65ste een uitnodiging.
Uitstrijkje door de huisarts/doktersassistent of een zelftest.
Bij afwijkingen punctie/biopt: cellen van een stukje weefsel op kweek
zetten.
o Bevolkingsonderzoek darmkanker
Iedereen van 55 – 75 jaar
Elke 2 jaar
Een ontlastingstest dat wordt opgestuurd en onderzocht in het
laboratorium. Er wordt onderzocht of er bloed in de ontlasting zit. Dit kan
namelijk duiden op poliepen en darmkanker.
Bij afwijkingen endoscopie
Wat is de volgende stap als de test positief blijkt te zijn?
Zie antwoord bij vorige vraag “bij afwijkingen”
Beantwoord de onderstaande toepassing vraag (en onderbouw je antwoord)
Waarom is er geen bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker in Nederland?
Hoewel screening ervoor kan zorgen dat minder mannen overlijden aan prostaatkanker,
vindt KWF de nadelen zwaarder wegen dan de voordelen.
PSA (prostaat specifiek antigeen) is een eiwit dat wordt aangemaakt in prostaatcellen. Bij
prostaatziektes, waaronder prostaatkanker, kan het PSA-gehalte toenemen. Dit is te
meten met de PSA-test.
, De PSA-test is een belangrijk hulpmiddel bij de opsporing van prostaatkanker, maar niet
erg betrouwbaar. Lang niet elke prostaattumor geeft een verhoogde PSA-waarde en lang
niet elke verhoogde PSA-waarde wijst op prostaatkanker. Binnen een
bevolkingsonderzoek heeft dat grote nadelen.
Nadelen van de PSA-test:
- Valse geruststelling
- Vals alarm
- Overdiagnostiek: opsporing van een tumor waar men mogelijk zonder screening
nooit last van zou hebben. Veel mannen krijgen prostaatkanker, maar overlijden
hier vaak niet aan. Prostaattumoren zijn vaak onschuldig.
- Overbehandeling: overbehandeling is de behandeling van een tumor die nooit tot
klachten zou hebben geleid. Omdat de agressiviteit van een tumor niet goed te
voorspellen is, worden veel mannen uit voorzorg behandeld. Wanneer het een
onschuldige tumor betreft, is dat dus voor niets. De behandeling heeft
daarentegen wel risico's. Complicaties zoals incontinentie en impotentie kunnen
de kwaliteit van leven flink aantasten.
