Aardrijkskunde globalisering samenvatting
H1
Indeling landen volgens wereldsysteem:
1. Centrum, het kerngebied met een hoge welvaart etc.
2. Periferie, het randgebied met een lage welvaart etc.
3. Semiperiferie, een tussenpositie.
Doordat centrumlanden een goede infrastructuur en een hoog kennisniveau hebben, doen mno’s
hier graag zaken. Dankzij uitschuiving kunnen de mno’s hun winst vergroten.
De global shift zorgt in de semiperiferie voor meer investeringen en banen. De hoge welvaart in
centrumlanden leidt tot meer vraag naar producten uit de (semi)periferie. De economische
ontwikkeling in het centrum heeft veel voordelen voor minder ontwikkelde gebieden (spread-
effecten).
Ook zijn er backwash-effecten voor de (semi)periferie. Dit komt doordat het centrum er
grondstoffen, kapitaal en mensen aan onttrekt.
Typerend voor veel (semi)perifere landen is de fragmentarische modernisering: de ongelijke
verdeling van technologische vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en bevolkingsgroepen.
De regionale ongelijkheid neemt hierdoor verder toe: grote en ongewenste verschillen in welvaart
en welzijn.
Ook is er sociale ongelijkheid, de ongelijkheid in leefomstandigheden als welvaart,
woonomstandigheden en gezondheid binnen de samenleving, wordt groter.
Door een welvaartsstijging dalen geboorte- en sterftecijfers, vooral in de (semi)perifere landen die
een snelle economische ontwikkeling doormaken. Ook maakt tijd-ruimtecompressie migreren
makkelijker, waardoor migratiestromen toenemen. Dit gebeurt ook regionaal.
Doordat er steeds meer geproduceerd en getransporteerd wordt, neemt de wereldwijde vervuiling
toe. (Semi)perifere landen hebben een soepele milieuwetgeving, dit maakt de productie van lokale
bedrijven en multinationals goedkoper.
Het centrum beschermt de eigen bedrijven tegen al te goedkope import, bijvoorbeeld door middel
van subsidies en importheffingen.
Overal in de wereld vindt blokvorming plaats: groepen landen gaan economische en/of politieke
samenwerkingsverbanden aan. Landen gebruiken blokvorming om tegenwicht te bieden aan
centrumlanden. Hierdoor krijgen ze ook steeds meer gezamenlijke belangen.
Anders-globalisten stellen de toename van mondiale ongelijkheid en de milieuvervuiling aan de kaak
en vinden dat hun cultuur bedreigd wordt.
Regionalisme = de culturele, economische en politieke belangen zorgen voor het streven naar een
vorm van zelfbestuur.
, Van de zeventiende tot de twintigste eeuw veroverde Groot-Brittannië zo veel land dat er een
wereldrijk ontstond en het land een hegemoniale staat (dominante rol) werd. Groot-Brittannië werd
hierdoor een belangrijke mondiale speler.
Rol economische globalisering:
In Londen bevinden zich veel hoofdkantoren van banken en verzekeringsmaatschappijen, dit maakt
Londen tot een mondiaal economisch beslissingscentrum. De stad is een knooppunt van
kapitaalstromen.
Rol politieke globalisering:
Groot-Brittannië heeft een grote rol gespeeld bij de totstandkoming van internationale organisaties.
Daarnaast is het land de spil van het Gemenebest van Naties.
Rol culturele globalisering:
Door het koloniale verleden van Groot-Brittannië spreekt een groot deel van de wereld Engels.
Engels is bijvoorbeeld de voertaal bij internationale contacten, zoals handel en congressen.
In de koloniale periode groeide de Britse welvaart sterk, dankzij de goedkope import van
grondstoffen uit koloniën. Tegenwoordig behoort het land tot de grootste economieën ter wereld en
scoort hoog op de HDI -> de ontwikkeling van landen op gebied van onderwijs, levensverwachting en
welvaart.
Vroeger had de Britse industrie hoge arbeidskosten en verouderde fabrieken, ze konden niet meer
concurreren op de wereldmarkt. Tegenwoordig
heeft Groot-Brittannië moderne industrieën en
heeft er in het land een transitie plaatsgevonden
van een industriële economie naar een
diensteneconomie.
De transformatie naar een diensteconomie heeft
gezorgt voor ruimtelijke verschillen: de oude
centraal gelegen industriegebieden zijn
economisch zwakker in het zuiden, waar zich het
economisch zwaartepunt bevindt en de dienstensector het meest ontwikkeld is.
Sociale verschillen nemen ook toe. Werkloosheid is in de oude industriesteden hoger. Ook zijn er
dalende lonen vanwege internationale concurrentie.
De toename van het aantal migranten in Groot-Brittannië zorgt voor grotere ruimtelijke en sociale
verschillen. De werkloosheid is groter onder migranten en de lonen liggen voor deze mensen lager.
Groot-Brittannië heeft een demografische transitie doorgemaakten heeft nu lage geboorte- en
sterftecijfers, dit komt door de toename van het economische ontwikkelingspeil.
De verstedelijkingsgraad neemt toe naarmate de welvaart stijgt, het verstedelijkingstempo ligt in
landen met een hogere welvaart juist lager.
India
Toen India in 1947 onafhankelijk werd van Groot-Brittanië was het een overwegend agrarische
maatschappij. Om de economie te beschermen tegen de toenemende globalisering, zette de regering
in op importvervangende industrialisatie. Producten werden in eigen fabrieken geproduceerd en
H1
Indeling landen volgens wereldsysteem:
1. Centrum, het kerngebied met een hoge welvaart etc.
2. Periferie, het randgebied met een lage welvaart etc.
3. Semiperiferie, een tussenpositie.
Doordat centrumlanden een goede infrastructuur en een hoog kennisniveau hebben, doen mno’s
hier graag zaken. Dankzij uitschuiving kunnen de mno’s hun winst vergroten.
De global shift zorgt in de semiperiferie voor meer investeringen en banen. De hoge welvaart in
centrumlanden leidt tot meer vraag naar producten uit de (semi)periferie. De economische
ontwikkeling in het centrum heeft veel voordelen voor minder ontwikkelde gebieden (spread-
effecten).
Ook zijn er backwash-effecten voor de (semi)periferie. Dit komt doordat het centrum er
grondstoffen, kapitaal en mensen aan onttrekt.
Typerend voor veel (semi)perifere landen is de fragmentarische modernisering: de ongelijke
verdeling van technologische vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en bevolkingsgroepen.
De regionale ongelijkheid neemt hierdoor verder toe: grote en ongewenste verschillen in welvaart
en welzijn.
Ook is er sociale ongelijkheid, de ongelijkheid in leefomstandigheden als welvaart,
woonomstandigheden en gezondheid binnen de samenleving, wordt groter.
Door een welvaartsstijging dalen geboorte- en sterftecijfers, vooral in de (semi)perifere landen die
een snelle economische ontwikkeling doormaken. Ook maakt tijd-ruimtecompressie migreren
makkelijker, waardoor migratiestromen toenemen. Dit gebeurt ook regionaal.
Doordat er steeds meer geproduceerd en getransporteerd wordt, neemt de wereldwijde vervuiling
toe. (Semi)perifere landen hebben een soepele milieuwetgeving, dit maakt de productie van lokale
bedrijven en multinationals goedkoper.
Het centrum beschermt de eigen bedrijven tegen al te goedkope import, bijvoorbeeld door middel
van subsidies en importheffingen.
Overal in de wereld vindt blokvorming plaats: groepen landen gaan economische en/of politieke
samenwerkingsverbanden aan. Landen gebruiken blokvorming om tegenwicht te bieden aan
centrumlanden. Hierdoor krijgen ze ook steeds meer gezamenlijke belangen.
Anders-globalisten stellen de toename van mondiale ongelijkheid en de milieuvervuiling aan de kaak
en vinden dat hun cultuur bedreigd wordt.
Regionalisme = de culturele, economische en politieke belangen zorgen voor het streven naar een
vorm van zelfbestuur.
, Van de zeventiende tot de twintigste eeuw veroverde Groot-Brittannië zo veel land dat er een
wereldrijk ontstond en het land een hegemoniale staat (dominante rol) werd. Groot-Brittannië werd
hierdoor een belangrijke mondiale speler.
Rol economische globalisering:
In Londen bevinden zich veel hoofdkantoren van banken en verzekeringsmaatschappijen, dit maakt
Londen tot een mondiaal economisch beslissingscentrum. De stad is een knooppunt van
kapitaalstromen.
Rol politieke globalisering:
Groot-Brittannië heeft een grote rol gespeeld bij de totstandkoming van internationale organisaties.
Daarnaast is het land de spil van het Gemenebest van Naties.
Rol culturele globalisering:
Door het koloniale verleden van Groot-Brittannië spreekt een groot deel van de wereld Engels.
Engels is bijvoorbeeld de voertaal bij internationale contacten, zoals handel en congressen.
In de koloniale periode groeide de Britse welvaart sterk, dankzij de goedkope import van
grondstoffen uit koloniën. Tegenwoordig behoort het land tot de grootste economieën ter wereld en
scoort hoog op de HDI -> de ontwikkeling van landen op gebied van onderwijs, levensverwachting en
welvaart.
Vroeger had de Britse industrie hoge arbeidskosten en verouderde fabrieken, ze konden niet meer
concurreren op de wereldmarkt. Tegenwoordig
heeft Groot-Brittannië moderne industrieën en
heeft er in het land een transitie plaatsgevonden
van een industriële economie naar een
diensteneconomie.
De transformatie naar een diensteconomie heeft
gezorgt voor ruimtelijke verschillen: de oude
centraal gelegen industriegebieden zijn
economisch zwakker in het zuiden, waar zich het
economisch zwaartepunt bevindt en de dienstensector het meest ontwikkeld is.
Sociale verschillen nemen ook toe. Werkloosheid is in de oude industriesteden hoger. Ook zijn er
dalende lonen vanwege internationale concurrentie.
De toename van het aantal migranten in Groot-Brittannië zorgt voor grotere ruimtelijke en sociale
verschillen. De werkloosheid is groter onder migranten en de lonen liggen voor deze mensen lager.
Groot-Brittannië heeft een demografische transitie doorgemaakten heeft nu lage geboorte- en
sterftecijfers, dit komt door de toename van het economische ontwikkelingspeil.
De verstedelijkingsgraad neemt toe naarmate de welvaart stijgt, het verstedelijkingstempo ligt in
landen met een hogere welvaart juist lager.
India
Toen India in 1947 onafhankelijk werd van Groot-Brittanië was het een overwegend agrarische
maatschappij. Om de economie te beschermen tegen de toenemende globalisering, zette de regering
in op importvervangende industrialisatie. Producten werden in eigen fabrieken geproduceerd en
