Samenvatting communicatieve vaardigheden OWE 1

Communicatieve vaardigheden
HAN OWE 1


Methodisch werken > Werken volgens een stappenplan, bijvoorbeeld het verpleegkundig
proces.

Referentiekader > Waarden, normen, behoeften, kennis en ervaringen. Het bepaalt hoe je
dingen interpreteert. Als verpleegkundige moet je rekening houden met het referentiekader
van de patiënt.

Communicatie > Uitwisseling van symbolische informatie tussen mensen. Grotendeels
bewust, maar ook onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd. In een gesprek zijn
beide mensen zowel zender als ontvanger.
 Verbaal: met woorden
 Non-verbaal: d.m.v. lichaamstaal. Bij een gesprek met betrokkenheid is de houding
vaak symmetrisch (bij onbetrokkenheid asymmetrisch).

Professionele relatie > Als verpleegkundige heb je een professionele relatie met je patiënt.
Het leidt tot professionele communicatie.
 Professionele communicatie: De communicatie is gericht op het stellen van een
duidelijk doel. De patiënt staat in het gesprek centraal.
 Vriendschappelijke communicatie: Er is geen sprake van een doel. Gevoelens staan
centraal.

Waarden > Hetgeen wat belangrijk is voor iemand. Een voorbeeld is eerlijkheid.
Normen > Een regel, die gebaseerd is op waarden. Een voorbeeld is niet liegen.
Behoeften > Hetgeen waardoor je je voldaan voelt.

Valkuilen in een gesprek
 Stereotyperend gedrag: Je stopt patiënten in een hokje. Je gaat ervanuit dat ze zich
op een bepaalde manier gedragen. Een andere term is generaliseren.
 Eerste indruk: Het verdere contact met een patiënt wordt gebaseerd op de eerste
indruk.
 Ad-hoc-hypothese: Een hypothese/conclusie trekken op basis van één waarneming.
 Halo- en horneffecten: Een positief beeld, waardoor je alles positief duidt. Een
negatief beeld, waardoor je alles negatief duidt.

Afdelingscultuur > Waarden en normen van een team. De afdelingscultuur speelt een rol bij
het communiceren met de patiënt.

Niveaus van communicatie
 Procedure: Structuur en opbouw van het gesprek
 Inhoud: Letterlijke, woordelijke boodschap
 Proces: Non-verbale communicatie (gevoelsniveau, rationele niveau en appellerend
niveau)

, Metacommunicatie > communicatie over hoe de communicatie verloopt. De analyse vindt
plaats aan de hand van de drie niveaus van communicatie.

Doel van actief luisteren > Regie in handen houden, relevante informatie verkrijgen en
fouten omzeilen.
 Voorwaardes: Regelmatig oogcontact, open lichaamshouding, af en toe een stilte en
verbale aanmoediging.

Soorten vragen
 Open vraag: Begint vaak met ‘wat’ of ‘hoe’.
 Gesloten vraag: Beantwoord je met ja of nee.
 Explorerende vraag: Je vraagt verder door.
 Suggestieve vraag: Je laat je mening/richting doorschemeren in de vraag.
Bijvoorbeeld ‘Dat zal wel pijn doen he?’
 Reflecterende vraag: Je stelt een vraag om de patiënt beter te begrijpen.
Bijvoorbeeld ‘U praat zo zacht, kost het moeite om te praten?’
 E-in vraag: Je gaat in op wat de ander zegt
 E-ex vraag: Je gaat niet in op wat de ander zegt, maar geeft een andere wending aan
het gesprek.
 Gerichte vraag: Vraag om specifieke informatie te verzamelen.

Stap 2 in verpleegkundig proces
Het verzamelen van informatie
 Anamnese: je verzamelt algemene gegevens, metingen, informatie over medicatie
gebruik, zorg en zorgbehoeften. Ook na de anamnese blijf je observeren, meten en
praten om informatie te verzamelen.
 Observeren: Je verzamelt objectief en gestructureerd gegevens. Je gebruikt hierbij al
je zintuigen.
 Pijnscore: Je meet pijn d.m.v. een pijnscore, hiervoor kan je gebruik maken van de
NRS, VAS of SAS. Hierbij is er een groot verschil tussen acute pijn en chronische pijn.
 Wondanamnese: Hier wordt gebruik gemaakt van het WCS-model (rode, gele of
zwarte wond) en het TIME-model (Tissue, Infection, Moisture, Edge).

Stap 3 in verpleegkundig proces
Analyseren van informatie
 Kritisch denken/handelen: Je verzamelt informatie met een open houding. Je
gebruikt hierbij de verpleegkundige theorie, model of classificatie. Vervolgens kan je
niet relevantie informatie schrappen.
 Verpleegkundig perspectief: Hoe je als verpleegkundige naar een situatie kijkt.
 Verpleegkundige houding: Je persoonlijkheid als verpleegkundige. De wijze waarop je
denkt en handelt.
 Beweringen: Beweringen moeten altijd getoetst kunnen worden en mogen geen
waardeoordeel bevatten. Een determinist is altijd waar. Een probabilistische is een
uitkomst van een onderzoek.
 Redeneren: Beweringen ordenen en nagaan wat oorzaak en gevolg is. Permis is een
onderbouwing van een conclusie.