Extremiteiten
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 13. De voet-onderbeenregio ........................................................................................................... 3
13.2 Functionele en biomechanische aspecten v/d voet-onderbeenregio ......................................................... 5
13.3 Functionele en biomechanische aspecten van het talocrurale systeem ..................................................... 5
Art. talocruralis .............................................................................................................................................. 6
Art. tibiofibularis en syndesmosis tibiofibularis .......................................................................................... 11
13.4 Functionele en biomechanische aspecten van subtalaire systeem .......................................................... 13
Subtalaire systeem ...................................................................................................................................... 13
13.5 Functionele en biomechanische aspecten v/d gewrichten van voetgewelven ......................................... 13
Art. cuneonavicularis ................................................................................................................................... 16
Art. cuboideocuneonavicularis .................................................................................................................... 16
Artt. tarsometatarsales (gewrichtslijn van Lisfranc) en intermetataesale verbindingen ............................ 16
13.6 Functionele en biomechanische aspecten v/d tenen ................................................................................ 17
13.7 Bewegen in een gesloten keten ................................................................................................................ 17
13.8 Neurofysiologische aspecten v/d voet-onderbeenregio ........................................................................... 20
13.9 Myohistologische gegevens van de voet-onderbeenregio ....................................................................... 21
13.10 Herstelbelemmerende factoren in de voet-onderbeenregio .................................................................. 24
13.11.2 Tacocruraal systeem – passief angulaire bewegingen ................................................................... 28
-> 13.10 Art. talocruralis – passief angulair – plantairflexie ........................................................................ 28
-> 13.11 Art. talocrucalis – passief angulair – dorsaalflexie ........................................................................ 28
13.11.5 Art. talocruralis – driedimensionaal passief bewegen of rolglijden ............................................... 29
-> 13.21 Art. talocruralis – rolglijden- dorsaalflexie in rugligging ................................................................ 29
-> 13.22 Art. talocruralis – rolglijden – dorsaalflexie/plantairflexie in buikligging ...................................... 29
-> 13.23 Art. talocruralis – rolglijden – plantairflexie in buikligging ............................................................ 29
13.11.6 Technieken van het subtalaire systeem ......................................................................................... 30
-> 13.24 Art. subtalaris – passief angulair – inversie, eversie ...................................................................... 30
Hoofdstuk 14. De knieregio ............................................................................................................................ 31
14.1 inleiding .................................................................................................................................................... 31
14.2 Functionele aspecten van de knieregio .................................................................................................... 31
Art. tibiofemoralis........................................................................................................................................ 31
Art. patellofemoralis .................................................................................................................................... 36
14.3 Neurofysiologische aspecten v/d knieregio] ............................................................................................. 38
14.4 Myohistologische gegevens v/d knieregio ................................................................................................ 40
14.7 Herstelbelemmerende factoren in de knieregio ....................................................................................... 41
14.8.1 Art. genus – passief angulaire bewegingen ...................................................................................... 47
-> 14.2 Art. genus – palpatie – intra-articulaire zwelling ............................................................................. 47
-> 14.3 Art. genus – palpatie – ‘ballottement’ v/d palpatie ........................................................................ 47
-> 14.4 Art. genus – passief angulair – flexie ............................................................................................... 47
-> 14.5 Art. genus – passief angulair – extensie .......................................................................................... 47
-> 14.6 Art. genus – passief angulair – exorotatie ....................................................................................... 48
-> 14.7 Art. genus – passief angulair – endorotatie..................................................................................... 48
-> 14.8 Art. genus – extensie tegen weerstand ........................................................................................... 48
-> 14.9 Art. genus – flexie tegen weerstand ................................................................................................ 48
,Hoofdstuk 15. De heupregio ........................................................................................................................... 49
15.1.1 De rol van de heup bij activiteiten en participatie ........................................................................... 49
15.2 Functionele aspecten van het heupgewricht ............................................................................................ 49
15.2.1 Passieve stabiliteit van het heupgewricht ........................................................................................ 49
15.2.2 Actieve stabiliteit van het heupgewricht .......................................................................................... 52
15.2.3 Descriptieve anatomische aspecten van de heupregio .................................................................... 53
15.2.4 Bijzondere gewrichtposities en capsulair patroon van het heupgewricht ....................................... 53
15.3 Neurofysiologische aspecten van de heupregio ....................................................................................... 54
15.4 Myohistologische gegevens van de heupregio ......................................................................................... 55
15.6 Artrokinematica van het heupgewricht .................................................................................................... 57
15.7 Herstelbelemmerende factoren in de heupregio ...................................................................................... 58
15.7.1 Belangrijke ziekten en aandoeningen van de heupregio .................................................................. 58
15.8.1 Art. coxae – passief angulair bewegen ............................................................................................. 65
-> 15.1 Art. coxae – passief angulair – flexie ............................................................................................... 65
-> 15.2 Art. coxae – passief angulair – abductie .......................................................................................... 65
-> 15.7 Art. coxae – passief angulair – endorotatie (S = 90o) ...................................................................... 66
-> 15.8 Art. coxae – passief angulair – exorotatie (S = 90o) ......................................................................... 66
-> 15.9 Art. coxae – passief angulair – endorotatie (S = 0o)......................................................................... 66
-> 15.10 Art. coxae – passief angulair – extensie ........................................................................................ 66
-> 15.18 Art. coxae – primaire tractie aspecifiek (HVT) ............................................................................... 67
-> 15.21 Art. coxae – secundaire tractie en HVT-tractiemanipulatie .......................................................... 67
-> 15.12 Art. coxae – flexie tegen weerstand (S = 90o) ................................................................................ 67
-> 15.13 Art. coxae – extensie tegen weerstand (S = 90o) ........................................................................... 68
-> 15.14 Art. coxae – abductie tegen weerstand (S = 0o) ............................................................................ 68
-> 15.15 Art. coxae – adductie tegen weerstand (S = 0o) ............................................................................ 68
-> 15.16 Art. coxae – exorotatie tegen weerstand (S = 0o) .......................................................................... 68
-> 15.17 Art. coxae – endorotatie tegen weerstand (S = 0o) ....................................................................... 69
-> 15.27 Art. coxae – test volgens Trendelenburg ....................................................................................... 69
2
,Hoofdstuk 13. De voet-onderbeenregio
Tensegrity-model
= driedimensionaal model waarin houten staafjes zodanig direct en indirect met elkaar
verbonden zijn door elastiek.
− Hoe je dit model ook indrukt, het zal na loslaten altijd weer in oude vorm
terugveren.
− Voet en onderbeen vormen de basis.
− Verandering in spanning (‘tension’) in een structuur heeft gevolgen voor het geheel
(‘integrity’).
Bindweefselplaten = continuüm van driedimensionaal met elkaar verbonden en langs elkaar
verglijdende fascies, vliezen, pezen, etc.
Spieren = contractiel spierweefsel gevulde kokers van collageen bindweefsel, vormen van schedel tot
tenen een continuüm.
Jumping Jack-model
-> Een tensegrity-model waarmee de voortgeleiding van
energie via bindweefselplaten v/d romp tot aan de tenen
kon worden bestudeerd.
De voet
− Uitgerust met ingenieus sensorisch en motorisch innervatieapparaat.
− Beschermd door hoge mate van nocisensorische innervatiedichtheid naast uiterst gevoelige
druk- en reksensoren in voetzool.
− Gebouwd om op te staan, lopen en springen.
− Vormt een stabiele en strakke basis, en is tegelijkertijd voldoende mobiel om aan te passen
aan ondergronden.
Bewegingsmogelijkheid v/d voet
-> Primair bepaald door: vorm van gewrichtsvlakken en sturende werking van capsuloligamentaire
gewrichtsvlakken.
-> Secundair bepaald door: zwaartekracht en musculatuur.
Tibiofibulair gewricht hoort bij voet-onderbeenregio
Bewegingsassen v/d voet-onderbeenregio
− Voet kan om drie assen bewegen.
A = frontotransversale coördinatieas
− Verlopende door beide malleoli, waaromheen
plantair- en dorsaalflexie kunnen worden
uitgevoerd.
B = frontosagittale lengteas van onderbeen
− Waaromheen abductie en adductie kunnen worden
uitgevoerd. Bewegingen vinden vooral plaats in art.
tarsi transversa.
C = sagittotransversale lengteas van voet.
− Waaromheen pro- en supinatie kunnen worden 3
uitgevoerd.
, Inversie en eversie
Belangrijkste gecombineerde voetbewegingen
− Inversie = plantairflexie, adductie en supinatie.
waarbij alle onderbeen- en voetgewrichten in open
− Eversie = dorsaalflexie, abductie en pronatie. keten betrokken zijn.
A = Inversie (20o)
B = Eversie (5o)
Nomenclatuur (naamgeving) – osteokinematische voetbewegingen
− Plantair- en dorsaalflexie → rond frontotransversale as.
− Ad- en abductie → rond frontosagittale as.
− Pro- en supinatie → rond sagittotransversale as.
Hieraan kan worden toegevoegd:
− Exo- en endorotatie → talus rond frontosagittale as tijdens dorsaal- of plantairflexie in art.
talocrucrale en ab- en adductie van voet.
Nomenclatuur – oriëntatie voetregio
In en rond onderbeen incl. talus. In en rond voet vanaf art. subtalaris.
− Proximaal = richting knie – Distaal = richting − Proximaal = richting calcaneus – Distaal = richting
voetzool tenen
− Ventraal = richting scheen – Dorsaal = richting − Plantair = richting voetzool – Dorsaal = richting
kuit wreef
− Mediaal – Lateraal − Mediaal – Lateraal
Sustentaculum talare = op mediale, dorsale, iets meer distale dan proximale deel van calcaneus.
Rol van voet, enkel en onderbeen bij activiteiten en participatie
− Voet = gewichtdragend orgaan.
− Maximale dorsaalflexie, nodig voor diverse stabiele belastingssituaties in gesloten
bewegingsketen (bv. hurken).
− Maximale plantairflexie, noodzakelijk om voortbeweging op meest uitlopende bodems in
talloze combinaties mogelijk te maken (bv. hoog reiken, sprinten, etc.).
− Belangrijkste functies van voet, wordt gevraagd tijdens voortbewegen.
Primaire functies van onderbeen, enkel en voet in samenhang met knie- en heupgewricht:
− Ondersteunen romp
− Overdragen van krachten v/d romp naar ondergrond
− Plaatsen van voet op allerlei bodemvarianten
4
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 13. De voet-onderbeenregio ........................................................................................................... 3
13.2 Functionele en biomechanische aspecten v/d voet-onderbeenregio ......................................................... 5
13.3 Functionele en biomechanische aspecten van het talocrurale systeem ..................................................... 5
Art. talocruralis .............................................................................................................................................. 6
Art. tibiofibularis en syndesmosis tibiofibularis .......................................................................................... 11
13.4 Functionele en biomechanische aspecten van subtalaire systeem .......................................................... 13
Subtalaire systeem ...................................................................................................................................... 13
13.5 Functionele en biomechanische aspecten v/d gewrichten van voetgewelven ......................................... 13
Art. cuneonavicularis ................................................................................................................................... 16
Art. cuboideocuneonavicularis .................................................................................................................... 16
Artt. tarsometatarsales (gewrichtslijn van Lisfranc) en intermetataesale verbindingen ............................ 16
13.6 Functionele en biomechanische aspecten v/d tenen ................................................................................ 17
13.7 Bewegen in een gesloten keten ................................................................................................................ 17
13.8 Neurofysiologische aspecten v/d voet-onderbeenregio ........................................................................... 20
13.9 Myohistologische gegevens van de voet-onderbeenregio ....................................................................... 21
13.10 Herstelbelemmerende factoren in de voet-onderbeenregio .................................................................. 24
13.11.2 Tacocruraal systeem – passief angulaire bewegingen ................................................................... 28
-> 13.10 Art. talocruralis – passief angulair – plantairflexie ........................................................................ 28
-> 13.11 Art. talocrucalis – passief angulair – dorsaalflexie ........................................................................ 28
13.11.5 Art. talocruralis – driedimensionaal passief bewegen of rolglijden ............................................... 29
-> 13.21 Art. talocruralis – rolglijden- dorsaalflexie in rugligging ................................................................ 29
-> 13.22 Art. talocruralis – rolglijden – dorsaalflexie/plantairflexie in buikligging ...................................... 29
-> 13.23 Art. talocruralis – rolglijden – plantairflexie in buikligging ............................................................ 29
13.11.6 Technieken van het subtalaire systeem ......................................................................................... 30
-> 13.24 Art. subtalaris – passief angulair – inversie, eversie ...................................................................... 30
Hoofdstuk 14. De knieregio ............................................................................................................................ 31
14.1 inleiding .................................................................................................................................................... 31
14.2 Functionele aspecten van de knieregio .................................................................................................... 31
Art. tibiofemoralis........................................................................................................................................ 31
Art. patellofemoralis .................................................................................................................................... 36
14.3 Neurofysiologische aspecten v/d knieregio] ............................................................................................. 38
14.4 Myohistologische gegevens v/d knieregio ................................................................................................ 40
14.7 Herstelbelemmerende factoren in de knieregio ....................................................................................... 41
14.8.1 Art. genus – passief angulaire bewegingen ...................................................................................... 47
-> 14.2 Art. genus – palpatie – intra-articulaire zwelling ............................................................................. 47
-> 14.3 Art. genus – palpatie – ‘ballottement’ v/d palpatie ........................................................................ 47
-> 14.4 Art. genus – passief angulair – flexie ............................................................................................... 47
-> 14.5 Art. genus – passief angulair – extensie .......................................................................................... 47
-> 14.6 Art. genus – passief angulair – exorotatie ....................................................................................... 48
-> 14.7 Art. genus – passief angulair – endorotatie..................................................................................... 48
-> 14.8 Art. genus – extensie tegen weerstand ........................................................................................... 48
-> 14.9 Art. genus – flexie tegen weerstand ................................................................................................ 48
,Hoofdstuk 15. De heupregio ........................................................................................................................... 49
15.1.1 De rol van de heup bij activiteiten en participatie ........................................................................... 49
15.2 Functionele aspecten van het heupgewricht ............................................................................................ 49
15.2.1 Passieve stabiliteit van het heupgewricht ........................................................................................ 49
15.2.2 Actieve stabiliteit van het heupgewricht .......................................................................................... 52
15.2.3 Descriptieve anatomische aspecten van de heupregio .................................................................... 53
15.2.4 Bijzondere gewrichtposities en capsulair patroon van het heupgewricht ....................................... 53
15.3 Neurofysiologische aspecten van de heupregio ....................................................................................... 54
15.4 Myohistologische gegevens van de heupregio ......................................................................................... 55
15.6 Artrokinematica van het heupgewricht .................................................................................................... 57
15.7 Herstelbelemmerende factoren in de heupregio ...................................................................................... 58
15.7.1 Belangrijke ziekten en aandoeningen van de heupregio .................................................................. 58
15.8.1 Art. coxae – passief angulair bewegen ............................................................................................. 65
-> 15.1 Art. coxae – passief angulair – flexie ............................................................................................... 65
-> 15.2 Art. coxae – passief angulair – abductie .......................................................................................... 65
-> 15.7 Art. coxae – passief angulair – endorotatie (S = 90o) ...................................................................... 66
-> 15.8 Art. coxae – passief angulair – exorotatie (S = 90o) ......................................................................... 66
-> 15.9 Art. coxae – passief angulair – endorotatie (S = 0o)......................................................................... 66
-> 15.10 Art. coxae – passief angulair – extensie ........................................................................................ 66
-> 15.18 Art. coxae – primaire tractie aspecifiek (HVT) ............................................................................... 67
-> 15.21 Art. coxae – secundaire tractie en HVT-tractiemanipulatie .......................................................... 67
-> 15.12 Art. coxae – flexie tegen weerstand (S = 90o) ................................................................................ 67
-> 15.13 Art. coxae – extensie tegen weerstand (S = 90o) ........................................................................... 68
-> 15.14 Art. coxae – abductie tegen weerstand (S = 0o) ............................................................................ 68
-> 15.15 Art. coxae – adductie tegen weerstand (S = 0o) ............................................................................ 68
-> 15.16 Art. coxae – exorotatie tegen weerstand (S = 0o) .......................................................................... 68
-> 15.17 Art. coxae – endorotatie tegen weerstand (S = 0o) ....................................................................... 69
-> 15.27 Art. coxae – test volgens Trendelenburg ....................................................................................... 69
2
,Hoofdstuk 13. De voet-onderbeenregio
Tensegrity-model
= driedimensionaal model waarin houten staafjes zodanig direct en indirect met elkaar
verbonden zijn door elastiek.
− Hoe je dit model ook indrukt, het zal na loslaten altijd weer in oude vorm
terugveren.
− Voet en onderbeen vormen de basis.
− Verandering in spanning (‘tension’) in een structuur heeft gevolgen voor het geheel
(‘integrity’).
Bindweefselplaten = continuüm van driedimensionaal met elkaar verbonden en langs elkaar
verglijdende fascies, vliezen, pezen, etc.
Spieren = contractiel spierweefsel gevulde kokers van collageen bindweefsel, vormen van schedel tot
tenen een continuüm.
Jumping Jack-model
-> Een tensegrity-model waarmee de voortgeleiding van
energie via bindweefselplaten v/d romp tot aan de tenen
kon worden bestudeerd.
De voet
− Uitgerust met ingenieus sensorisch en motorisch innervatieapparaat.
− Beschermd door hoge mate van nocisensorische innervatiedichtheid naast uiterst gevoelige
druk- en reksensoren in voetzool.
− Gebouwd om op te staan, lopen en springen.
− Vormt een stabiele en strakke basis, en is tegelijkertijd voldoende mobiel om aan te passen
aan ondergronden.
Bewegingsmogelijkheid v/d voet
-> Primair bepaald door: vorm van gewrichtsvlakken en sturende werking van capsuloligamentaire
gewrichtsvlakken.
-> Secundair bepaald door: zwaartekracht en musculatuur.
Tibiofibulair gewricht hoort bij voet-onderbeenregio
Bewegingsassen v/d voet-onderbeenregio
− Voet kan om drie assen bewegen.
A = frontotransversale coördinatieas
− Verlopende door beide malleoli, waaromheen
plantair- en dorsaalflexie kunnen worden
uitgevoerd.
B = frontosagittale lengteas van onderbeen
− Waaromheen abductie en adductie kunnen worden
uitgevoerd. Bewegingen vinden vooral plaats in art.
tarsi transversa.
C = sagittotransversale lengteas van voet.
− Waaromheen pro- en supinatie kunnen worden 3
uitgevoerd.
, Inversie en eversie
Belangrijkste gecombineerde voetbewegingen
− Inversie = plantairflexie, adductie en supinatie.
waarbij alle onderbeen- en voetgewrichten in open
− Eversie = dorsaalflexie, abductie en pronatie. keten betrokken zijn.
A = Inversie (20o)
B = Eversie (5o)
Nomenclatuur (naamgeving) – osteokinematische voetbewegingen
− Plantair- en dorsaalflexie → rond frontotransversale as.
− Ad- en abductie → rond frontosagittale as.
− Pro- en supinatie → rond sagittotransversale as.
Hieraan kan worden toegevoegd:
− Exo- en endorotatie → talus rond frontosagittale as tijdens dorsaal- of plantairflexie in art.
talocrucrale en ab- en adductie van voet.
Nomenclatuur – oriëntatie voetregio
In en rond onderbeen incl. talus. In en rond voet vanaf art. subtalaris.
− Proximaal = richting knie – Distaal = richting − Proximaal = richting calcaneus – Distaal = richting
voetzool tenen
− Ventraal = richting scheen – Dorsaal = richting − Plantair = richting voetzool – Dorsaal = richting
kuit wreef
− Mediaal – Lateraal − Mediaal – Lateraal
Sustentaculum talare = op mediale, dorsale, iets meer distale dan proximale deel van calcaneus.
Rol van voet, enkel en onderbeen bij activiteiten en participatie
− Voet = gewichtdragend orgaan.
− Maximale dorsaalflexie, nodig voor diverse stabiele belastingssituaties in gesloten
bewegingsketen (bv. hurken).
− Maximale plantairflexie, noodzakelijk om voortbeweging op meest uitlopende bodems in
talloze combinaties mogelijk te maken (bv. hoog reiken, sprinten, etc.).
− Belangrijkste functies van voet, wordt gevraagd tijdens voortbewegen.
Primaire functies van onderbeen, enkel en voet in samenhang met knie- en heupgewricht:
− Ondersteunen romp
− Overdragen van krachten v/d romp naar ondergrond
− Plaatsen van voet op allerlei bodemvarianten
4
