Probleem 6
Leerdoel 1: Wat zijn de criteria/kenmerken van depressie en andere
stemmingsstoornissen?
Geschiedenis: kinderen konden niet lijden aan depressie → diagnose depressie bij
kinderen en jongeren niet langer omstreden.
Huidige discussie: is depressiviteit bij kinderen en jongeren hetzelfde als bij volwassenen?
DSM-V: 2 verschillende soorten stemmingsstoornissen:
1. Depressieve stemmingsstoornissen
a. Depressieve episodes (abnormale somberheid)
2. Bipolaire stemmingsstoornissen
a. Naast depressieve episodes ook sprake van manische (abnormale vrolijkheid, sterk
geprikkeld, zelfvertrouwen) of hyper manische episodes.
Andere stemmingsstoornissen naast de bovenstaande 2:
● Disruptieve stemmings-disregulatiestoornis
○ Ernstige terugkerende driftbuien, die verbaal en fysiek kunnen zijn. De buien komen
minstens 3x per week voor, de stemming tussen de buien is prikkelbaar en boos.
● Persisterende depressieve stoornis/dysthymie
○ Symptomen zijn hetzelfde als bij depressie, maar de symptomen tonen zich in
mindere maten, maar zijn wel een langere periode aangehouden (minstens 2 jaar).
Naast de sombere stemming, moeten er nog 2 symptomen terug te zien zijn.
○ Bij kinderen 7-9 maanden en daarna ‘klaar’. Kans dat het terugkomt is minimaal. Gata
bij kinderen sneller over dan bij volwassnene.
■ Sprake van een dubbele depressie, wanneer de persisterende depressieve
stoornis en de depressieve stoornis samen voorkomen en elkaar afwisselen.
Dit is het geval bij 30-80% van de jongeren/kinderen met depressie.
● Premenstruele stemmingsstoornis
● Depressieve-stemmingsstoornis als gevolg van een middel of medicatie
● Depressieve-stemmingsstoornis als gevolg van een somatische aandoening
→ Kritiek op nummer (1) en (3): leiden mogelijk tot overdiagnose.
Binnen de DSM wordt er onderscheid gemaakt tussen:
● Melancholische en atypische depressie
○ Melancholisch = naast depressieve verschijnselen voelen zij zich vooral in de
ochtend depressief en ze worden vroeg wakker. Geremd in motoriek, eetlust
vermindering, gewichtsverliest, grote schuldgevoelens.
○ Atypisch = Schommeling van depressieverschijnselen(in eetlust en hoeveelheid
slaap)
● Depressie met en zonder psychose
● Andere bijzondere kenmerken
○ Specifieke atypische kenmerken van depressie, dus vallen niet onder DSm-
criteria, maar vallen wel onder een depressie → uitingsvorm.
Depressieve stoornis
● Depressieve of geïrriteerde stemming en het verlies van interesse of plezier.
● De klachten van depressie uiten zich op 4 verschillende niveaus:
○ Emotioneel niveau: mensen ervaren verdriet, eenzaamheid en zijn geprikkeld.
○ Cognitief niveau: mensen hebben een laag zelfbeeld of geven zichzelf van alles de
schuld.
○ Motivationeel niveau: mensen verliezen hun belangstelling en plezier in dingen.
, ○ Somatisch niveau: mensen hebben weinig eetlust, slapen slecht, of slapen erg veel.
→ Depressieve stoornis is de grootste categorie stemmingsstoornissen bij kinderen en
adolescenten.
2 subgroepen van hoofdcategorie depressie:
● Major depressive disorder (depressie)
○ Een depressie waarbij een kind ten minste gedurende 2 weken een pervasieve
verandering in stemming vertoont, uitend in depressieve gevoelens ofwel geïrriteerde
stemming en/of verlies van interesse en plezier.
○ Ook 4 andere klinische kenmerken hebben (voorbeeld: veranderingen in eetpatroon,
slapeloosheid, suïcidepoging, klachten over moeheid, etc.).
○ Voorwaarde: veroorzaken significant lijden of belemmering functioneren op sociaal
gebied, dagelijkse bezigheden (school/werk) of andere levensterreinen.
● Persisterende depressie
○ Het kind heeft een depressieve of geïrriteerde stemming op de meeste dagen
gedurende het grootste deel van de dag gedurende een periode van een jaar.
○ Minstens twee andere klinische kenmerken hebben en tijdens een jaar nooit meer dan
2 maanden geen symptomen ontbreken.
Prevalentie
Cijfers zijn afhankelijk van de criteria, populatie en meetinstrumenten. → De prevalentiecijfers
liggen bij andere stemmingsstoornissen lager.
Prevalentie van de depressieve stemmingsstoornis hangt af van de leeftijd van de kinderen:
● Kinderen onder de 5 jaar = minder dan 1%
● Kinderen tussen de 6-12 jaar = 2-5%
● Kinderen tussen de 13-18 jaar = 8%
● Kinderen 21 jaar = heeft 12-15% ooit een depressieve stoornis meegemaakt.
→ Depressiviteit komt voor op alle leeftijden maar komt vaker voor vanaf de adolescentie.
→ Depressie komt vaker voor bij kinderen uit een lagere sociaal economisch milieu →
oorzaak: kinderen vaker blootgesteld aan stressoren.
Ontwikkeling
● De uiting van depressie verschillen per leeftijd, afhankelijk van het cognitieve vermogen om te
reflecteren op de depressieve gevoelens en gedachtes.
Leerdoel 1: Wat zijn de criteria/kenmerken van depressie en andere
stemmingsstoornissen?
Geschiedenis: kinderen konden niet lijden aan depressie → diagnose depressie bij
kinderen en jongeren niet langer omstreden.
Huidige discussie: is depressiviteit bij kinderen en jongeren hetzelfde als bij volwassenen?
DSM-V: 2 verschillende soorten stemmingsstoornissen:
1. Depressieve stemmingsstoornissen
a. Depressieve episodes (abnormale somberheid)
2. Bipolaire stemmingsstoornissen
a. Naast depressieve episodes ook sprake van manische (abnormale vrolijkheid, sterk
geprikkeld, zelfvertrouwen) of hyper manische episodes.
Andere stemmingsstoornissen naast de bovenstaande 2:
● Disruptieve stemmings-disregulatiestoornis
○ Ernstige terugkerende driftbuien, die verbaal en fysiek kunnen zijn. De buien komen
minstens 3x per week voor, de stemming tussen de buien is prikkelbaar en boos.
● Persisterende depressieve stoornis/dysthymie
○ Symptomen zijn hetzelfde als bij depressie, maar de symptomen tonen zich in
mindere maten, maar zijn wel een langere periode aangehouden (minstens 2 jaar).
Naast de sombere stemming, moeten er nog 2 symptomen terug te zien zijn.
○ Bij kinderen 7-9 maanden en daarna ‘klaar’. Kans dat het terugkomt is minimaal. Gata
bij kinderen sneller over dan bij volwassnene.
■ Sprake van een dubbele depressie, wanneer de persisterende depressieve
stoornis en de depressieve stoornis samen voorkomen en elkaar afwisselen.
Dit is het geval bij 30-80% van de jongeren/kinderen met depressie.
● Premenstruele stemmingsstoornis
● Depressieve-stemmingsstoornis als gevolg van een middel of medicatie
● Depressieve-stemmingsstoornis als gevolg van een somatische aandoening
→ Kritiek op nummer (1) en (3): leiden mogelijk tot overdiagnose.
Binnen de DSM wordt er onderscheid gemaakt tussen:
● Melancholische en atypische depressie
○ Melancholisch = naast depressieve verschijnselen voelen zij zich vooral in de
ochtend depressief en ze worden vroeg wakker. Geremd in motoriek, eetlust
vermindering, gewichtsverliest, grote schuldgevoelens.
○ Atypisch = Schommeling van depressieverschijnselen(in eetlust en hoeveelheid
slaap)
● Depressie met en zonder psychose
● Andere bijzondere kenmerken
○ Specifieke atypische kenmerken van depressie, dus vallen niet onder DSm-
criteria, maar vallen wel onder een depressie → uitingsvorm.
Depressieve stoornis
● Depressieve of geïrriteerde stemming en het verlies van interesse of plezier.
● De klachten van depressie uiten zich op 4 verschillende niveaus:
○ Emotioneel niveau: mensen ervaren verdriet, eenzaamheid en zijn geprikkeld.
○ Cognitief niveau: mensen hebben een laag zelfbeeld of geven zichzelf van alles de
schuld.
○ Motivationeel niveau: mensen verliezen hun belangstelling en plezier in dingen.
, ○ Somatisch niveau: mensen hebben weinig eetlust, slapen slecht, of slapen erg veel.
→ Depressieve stoornis is de grootste categorie stemmingsstoornissen bij kinderen en
adolescenten.
2 subgroepen van hoofdcategorie depressie:
● Major depressive disorder (depressie)
○ Een depressie waarbij een kind ten minste gedurende 2 weken een pervasieve
verandering in stemming vertoont, uitend in depressieve gevoelens ofwel geïrriteerde
stemming en/of verlies van interesse en plezier.
○ Ook 4 andere klinische kenmerken hebben (voorbeeld: veranderingen in eetpatroon,
slapeloosheid, suïcidepoging, klachten over moeheid, etc.).
○ Voorwaarde: veroorzaken significant lijden of belemmering functioneren op sociaal
gebied, dagelijkse bezigheden (school/werk) of andere levensterreinen.
● Persisterende depressie
○ Het kind heeft een depressieve of geïrriteerde stemming op de meeste dagen
gedurende het grootste deel van de dag gedurende een periode van een jaar.
○ Minstens twee andere klinische kenmerken hebben en tijdens een jaar nooit meer dan
2 maanden geen symptomen ontbreken.
Prevalentie
Cijfers zijn afhankelijk van de criteria, populatie en meetinstrumenten. → De prevalentiecijfers
liggen bij andere stemmingsstoornissen lager.
Prevalentie van de depressieve stemmingsstoornis hangt af van de leeftijd van de kinderen:
● Kinderen onder de 5 jaar = minder dan 1%
● Kinderen tussen de 6-12 jaar = 2-5%
● Kinderen tussen de 13-18 jaar = 8%
● Kinderen 21 jaar = heeft 12-15% ooit een depressieve stoornis meegemaakt.
→ Depressiviteit komt voor op alle leeftijden maar komt vaker voor vanaf de adolescentie.
→ Depressie komt vaker voor bij kinderen uit een lagere sociaal economisch milieu →
oorzaak: kinderen vaker blootgesteld aan stressoren.
Ontwikkeling
● De uiting van depressie verschillen per leeftijd, afhankelijk van het cognitieve vermogen om te
reflecteren op de depressieve gevoelens en gedachtes.
