Probleem 3
Leerdoel 1: Wat zijn ODD en CD?
ODD en CD zijn beide een externaliserende gedragsstoornis die vallen onder disruptieve,
impulsbeheersing en andere gedragsstoornissen.
ODD = oppositioneel opstandige gedragsstoornis.
● Gedrag is oppositioneel of regelovertredend wanneer een kind zich verzet tegen de regels of
leiding die door volwassenen worden gegeven.
○ Reactie kind: weigeren of driftig/boos reageren.
● Niet hetzelfde als delinquent gedrag (dan wordt de wet overtreden).
CD = conduct disorder; normoverschrijdende/antisociale gedragsstoornis.
● Gedrag is antisociaal wanneer de fundamentele normen of rechten van een ander geweld
wordt aangedaan.
○ Dit gebeurt wanneer er sprake is van vechten, stelen of wanneer belangrijke bij de
leeftijd horende sociale normen en en regels worden overtreden.
■ Voorbeeld: spijbelen.
In DSM-V vallen ze onder: disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen.
ODD en CD zijn twee verschillende stoornissen.
DSM: patroon bestaande uit
boze/prikkelbare stemming, brutaal
en ongehoorzaam, gedrag of
ontevredenheid, duurt minimaal 6
maanden.
4 van de 8 kenmerken moeten voor 6
maanden voorkomen.
Prevalentie: normale populatie 1-
15%
DSM: aanhoudend gedragspatroon
waarbij de grondrechten van anderen
of belangrijke bij de leeftijd passende
normen en regels worden geschonden
(agressie, vernieling eigendommen,
bedrog of diefstal, etc.).
Minimaal 3 jaar van 15 kenmerken
afgelopen jaar, waarvan minstens 1 in
het afgelopen halfjaar.
, Prevalentie:
De prevalentiecijfers verschillen per onderzoek en zijn afhankelijk van de gebruikte meetinstrumenten.
De prevalentiecijfers hieronder gaan over de normale populatie.
ODD: tussen de 1 en 15%
CD: tussen de 2 en 10%
ODD begint vaak op een jongere leeftijd dan CD en blijft stabiel.
CD neemt juist toe in de periode vanaf de kindertijd tot de adolescentie.
Genderverschillen:
● CD komt vaker voor bij jongens dan meisjes.
● Bij ODD zijn de bevindingen minder eenduidig, maar lijkt de prevalentie ook hoger bij jongens.
● Genderverschillen zijn afhankelijk van waar je precies naar kijkt. Als we kijken naar de
normale variatie in agressie, worden er vaak genderverschillen gerapporteerd:
○ Meisjes minder agressie dan jongens.
■ Kanttekening: meeste onderzoek is gericht op jongens en afhankelijk van
uiting agressie.
○ Meisjes vertonen meer relationele agressie en meer indirect agressief gedrag.
Jongens vertonen meer fysiek agressief gedrag (genderverschillen wellicht kleiner
dan gedacht).
○ Bij meisjes is agressie voorspeller van internaliserende problemen. Bij jongens
voorspeller van antisociaal gedrag op latere leeftijd.
Ontwikkeling van ODD en CD:
● Agressief gedrag piekt op 2 tot 3 jarige leeftijd en neemt vervolgens af.
○ fysieke agressie neemt af en wordt vervangen door verbale agressie.
○ reactieve agressie neemt af (gelijk reageren op iets)
○ pro-agressief gedrag blijft gelijk. (eerst nadenken, dus met voorbedachte rade)
○ regelovertredend gedrag neemt juist toe met de leeftijd.
● Er zijn vroege starters en late starters
Vroege starters Late starters
Meer agressieve symptomen Betere sociale en schoolse vaardigheden
Meer comorbiditeit met ADHD en met een Betere prognose dan de vroege starters
taal-/ontwikkelingsstoornis
Over het algemeen geldt dat deze kinderen Blijft over het algemeen beperkt tot de
vaak ernstige problemen hebben en meer adolescentiefase
persistent antisociaal gedrag
Komt minder vaak voor dan de late starters Meer voorkomend type
Leerdoel 1: Wat zijn ODD en CD?
ODD en CD zijn beide een externaliserende gedragsstoornis die vallen onder disruptieve,
impulsbeheersing en andere gedragsstoornissen.
ODD = oppositioneel opstandige gedragsstoornis.
● Gedrag is oppositioneel of regelovertredend wanneer een kind zich verzet tegen de regels of
leiding die door volwassenen worden gegeven.
○ Reactie kind: weigeren of driftig/boos reageren.
● Niet hetzelfde als delinquent gedrag (dan wordt de wet overtreden).
CD = conduct disorder; normoverschrijdende/antisociale gedragsstoornis.
● Gedrag is antisociaal wanneer de fundamentele normen of rechten van een ander geweld
wordt aangedaan.
○ Dit gebeurt wanneer er sprake is van vechten, stelen of wanneer belangrijke bij de
leeftijd horende sociale normen en en regels worden overtreden.
■ Voorbeeld: spijbelen.
In DSM-V vallen ze onder: disruptieve, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen.
ODD en CD zijn twee verschillende stoornissen.
DSM: patroon bestaande uit
boze/prikkelbare stemming, brutaal
en ongehoorzaam, gedrag of
ontevredenheid, duurt minimaal 6
maanden.
4 van de 8 kenmerken moeten voor 6
maanden voorkomen.
Prevalentie: normale populatie 1-
15%
DSM: aanhoudend gedragspatroon
waarbij de grondrechten van anderen
of belangrijke bij de leeftijd passende
normen en regels worden geschonden
(agressie, vernieling eigendommen,
bedrog of diefstal, etc.).
Minimaal 3 jaar van 15 kenmerken
afgelopen jaar, waarvan minstens 1 in
het afgelopen halfjaar.
, Prevalentie:
De prevalentiecijfers verschillen per onderzoek en zijn afhankelijk van de gebruikte meetinstrumenten.
De prevalentiecijfers hieronder gaan over de normale populatie.
ODD: tussen de 1 en 15%
CD: tussen de 2 en 10%
ODD begint vaak op een jongere leeftijd dan CD en blijft stabiel.
CD neemt juist toe in de periode vanaf de kindertijd tot de adolescentie.
Genderverschillen:
● CD komt vaker voor bij jongens dan meisjes.
● Bij ODD zijn de bevindingen minder eenduidig, maar lijkt de prevalentie ook hoger bij jongens.
● Genderverschillen zijn afhankelijk van waar je precies naar kijkt. Als we kijken naar de
normale variatie in agressie, worden er vaak genderverschillen gerapporteerd:
○ Meisjes minder agressie dan jongens.
■ Kanttekening: meeste onderzoek is gericht op jongens en afhankelijk van
uiting agressie.
○ Meisjes vertonen meer relationele agressie en meer indirect agressief gedrag.
Jongens vertonen meer fysiek agressief gedrag (genderverschillen wellicht kleiner
dan gedacht).
○ Bij meisjes is agressie voorspeller van internaliserende problemen. Bij jongens
voorspeller van antisociaal gedrag op latere leeftijd.
Ontwikkeling van ODD en CD:
● Agressief gedrag piekt op 2 tot 3 jarige leeftijd en neemt vervolgens af.
○ fysieke agressie neemt af en wordt vervangen door verbale agressie.
○ reactieve agressie neemt af (gelijk reageren op iets)
○ pro-agressief gedrag blijft gelijk. (eerst nadenken, dus met voorbedachte rade)
○ regelovertredend gedrag neemt juist toe met de leeftijd.
● Er zijn vroege starters en late starters
Vroege starters Late starters
Meer agressieve symptomen Betere sociale en schoolse vaardigheden
Meer comorbiditeit met ADHD en met een Betere prognose dan de vroege starters
taal-/ontwikkelingsstoornis
Over het algemeen geldt dat deze kinderen Blijft over het algemeen beperkt tot de
vaak ernstige problemen hebben en meer adolescentiefase
persistent antisociaal gedrag
Komt minder vaak voor dan de late starters Meer voorkomend type
