Hoorcollege 1: personenvennootschappen
Interne bevoegdheid bevoegd om voor rekening van de vennootschap te handelen
Algemene kenmerken
– Personenvennootschap = contractuele samenwerking
– Bijzondere kenmerken, juridisch gezien kwalificeer je aan een personenvennootschap ook als
je dat een andere naam geeft.
– Specifieke persoonlijke kenmerken en eigenschappen: intuiti personae
Als een van de vennoten uittreedt wordt in beginsel het vennootschapscontract ontbonden. Maar
daar kan contractueel vanaf worden geweken. Bijvoorbeeld dat een vennoot zijn positie overdraagt
of dat een vennoot wil uittreden, de anderen het contract mogen voortzetten.
– Vormvrij: twee partijen minimaal nodig
– Geregeld in BW 7a
– Geen rechtspersoon
o Vennoten zijn persoonlijk drager van rechten en verplichtingen
o Vennoten dragen persoonlijk de verliezen
o Het vermogen behoort toe aan de vennoten persoonlijk
o Maar het vermogen is wel ‘afgescheiden’, het zit in een apart mandje
Wettelijke kenmerken
• Contractuele samenwerking
– Min of meer duurzaam let op de omstandigheden van het geval, dit staat namelijk niet in
de wet, maar is wel heel belangrijk.
– Op voet van gelijkheid het kan wel dat sommigen wel in rekening van de vennootschap
mogen handelen en anderen niet. En sommigen wel mogen vertegenwoordigen en anderen
niet. Er is geen gezagsverhouding, je kan niet stellen dat de ene vennoot in dienst is van de
andere vennoot, dit wordt er bedoeld. Dan is er sprake van een arbeidsovereenkomst, dan
moet de werkgever premies afdragen en loon. In de praktijk proberen werkgevers te doen
alsof ze een personenvennootschap zijn, om sociale premies mis te lopen.
HR Samenwerkende dierenartsen: Ter beantwoording of er sprake is van een maatschap, moet er gekeken
worden naar de feitelijke situatie tussen partijen aan de hand van de elementen van een maatschap. Er
moet gekeken worden naar de verschillende verklaringen en gedragingen van partijen in aanmerking
genomen en is het nagegaan wat partijen over en weer uit deze verklaringen en gedragingen hebben
afgeleid en redelijkerwijze mochten afleiden. Voldoende is dat de vennoten gezamenlijk gerechtigd waren
tot de winst. Ter beschikking stellen van goederen is voldoende om aan art. 7A:1655 BW te voldoen.
Als de rechter aanmerkt dat een vennootschap eigenlijk geen vennootschap is maar gewoon een
dienstverband, dan moet de vennoot die als werkgever wordt aangemerkt door de rechter alsnog alle
premies betalen die horen bij een dienstverband.
• Met inbreng door de vennoten actieve participatie, alles wat helpt met de bijdrage tot een
succesvolle onderneming.
• Gericht op het behalen van materieel voordeel behalen van winst of samenwerking tot besparing
van kosten.
• Ter verdeling onder de deelnemers winst wordt verdeeld onder alle vennoten.
Openbare persoonlijke vennootschappen, vennootschappen die onder een maatschappelijk verkeer
werken, worden afgescheiden van het privé vermogen van het vennootschap.
Inbreng art. 7A:1662 BW
1
, • Arbeid/Goodwill
• Inbreng van goederen
– Goed wordt aan vennoten overgedragen
– Waardeverandering/risico is voor vennootschap
• Inbreng van economische eigendom
– Genot van goed wordt ingebracht (inbrenger blijft rechthebbende).
– Waardeverandering/risico is voor vennootschap. Bij verlies moet het gecompenseerd
worden bij de inbrenger.
– Inbrenger blijft eigenaar
• Inbreng van zuiver genot van goederen
– Genot van goed wordt ingebracht
– Goed blijft voor rekening/risico van inbrenger
Verlies had de inbrenger voor eigen rekening moet brengen, waardestijging zou zijn voor
alleen de inbrenger.
Vennootschapsvermogen
– Heeft een afgescheiden karakter, wordt gezien als rechtspersoon/zelf staand karakter.
– Het vermogen wordt gebruikt voor een bepaald doel.
– Het is gebonden ten behoeve van dat doel. Dat doet iets met de beschikkingsbevoegdheid.
– Je kan niet beschikken over je aandeel van het vermogen.
Gerechtigd betekent niet dat je mag beschikken over bijvoorbeeld ¼ van een goed. Het is
namelijk bestemd voor een bepaald doel.
• Vermogen in economische zin =
– Alles wat de vennoten hebben ingebracht.
• Vermogen in juridische zin =
– Goederenrechtelijke gemeenschap: omvat slechts die vermogensbestanddelen die aan de
vennoten gezamenlijk toebehoren
Een vennoot kan:
- Niet over zijn aandeel in de goederenrechtelijke gemeenschap beschikken
- Niet over zijn aandeel in een afzonderlijk goed, althans niet zonder de instemming van alle
vennoten.
Soorten
1. Maatschap
Maatschap = grondvorm art. 7A:1655 BW
Stille maatschap
– Uitoefening van een beroep/bedrijf
– Niet onder gemeenschappelijke naam
Openbare maatschap
– Uitoefening van een vrij beroep: arts, notaris, advocaat.
– Onder een gemeenschappelijk naam
2. Vennootschap onder firma
Art. 16 WvK
Kenmerken: maatschap + bedrijf + gemeenschappelijke naam
Interne verhouding is hetzelfde als een maatschap, extern is het helemaal anders.
2
, 3. Commanditaire vennootschap
Moet voldoen aan vereisten van vennootschap onder firma + naast beherende vennoot een of
meer commanditaire vennoten.
Commanditaire vennoot = brengt alleen vermogen, geen naar buiten gerichte taak. Ook wel een
stille vennoot. Niet ingeschreven in het handelsregister.
Interne verhoudingen
• Onderscheiden: beheren en beschikken.
• Hoofdregel:
– Elke van de vennoten is bevoegd tot beheershandelingen (art. 7A:1676 BW)
• Handelingen die tot de normale uitoefening van het beroep of bedrijf behoren.
Hangt af van het type vennootschap zoals met personeel aannemen.
– Betreffende beschikkingshandelingen zijn vennoten slechts gezamenlijk bevoegd. Ook hiervan
kan je afwijken.
Vb. Mooi kantoorpand, je mag individueel niet besluiten om het pand te verkopen en een
ander pand te kopen. Moet samen.
– Regelend recht = je mag er van afwijken
• Is er intern bevoegdheid tot handelen:
– Dan komt de handeling voor rekening van de maatschap/vof/cv
– Dus draagt bij aan de baten of de lasten
• Dit zegt nog niets over externe aansprakelijkheid
– De vraag of de wederpartij ook de andere maten kan aanspreken
Winst en verlies
• Elke vennoot heeft recht op een aandeel in de winst: art. 7a:1670 BW
– Hoofdregel: naar rato van ieders inbreng
– Arbeid = laagste inbreng kapitaal
– Regelend recht maar geheel uitsluiten kan niet
• Elke vennoot draagt bij in een verlies
– Hoofdregel: naar rato van inbreng
– Regelend recht
Onderscheid aansprakelijkheid, verhaal, draagplicht
• Aansprakelijkheid: welke persoon kan voor de schuld worden aangesproken?
• Verhaal: op welke vermogens kan de crediteur zich verhalen?
• Draagplicht: voor rekening van wie (welk(e) vermogen(s)) komt de schuld uiteindelijk?
Externe verhoudingen bevoegd om in naam van de vennootschap te handelen
Handelen namens de maatschap/vennootschap
Bevoegdheid om te handelen namens de maat/vennootschap = vertegenwoordigingsbevoegdheid
Bij een maatschap is volmacht vereist
Volmacht
• Volmacht is de bevoegdheid die de volmachtgever geeft aan de gevolmachtigde om in zijn naam
rechtshandelingen te verrichten (art. 3:60 BW)
• Een gevolmachtigde bindt alleen de volmachtgever (art. 3:66 BW)
• Bij onbevoegde vertegenwoordiging is de betrokkene schadeplichtig (art. 3:70 BW)
3
, • Bij onbevoegde vertegenwoordiging kan degene in wiens naam is gehandeld toch worden
gebonden:
• door bekrachtiging (art. 3:69 BW)
• schijn van volmacht (art. 3:61 lid 2 BW)
• door baattrekking (zie art. 7A:1681 BW)
Maatschap gebonden van medematen
• Een maat bindt in principe alleen zichzelf als die handelt in naam van de maatschap
• Hij kan andere maten binden op grond van een door hen gegeven volmacht. Dan zijn ook zij
gebonden (art. 7A:1679 BW)
• Ingeval meer maten zijn gebonden, zijn zij voor gelijke delen gebonden (art. 7A:1680 BW)
• Als hij geen volmacht heeft gekregen, verbindt hij alleen zichzelf
Maatschap: verhaal voor de crediteur van de maat/maten
• Op het vermogen van de maatschap?
HR Biek Holding: Maatschap heeft afgescheiden vermogen. Dus verhaal voor 100% van de schuld. Indien
een overeenkomst wordt gesloten met een maatschap, zijn de individuele maten jegens de wederpartij
persoonlijk aansprakelijk voor de nakoming van daaruit voortvloeiende verplichtingen van de maatschap.
Schuldeisers kunnen de gezamenlijke maten aansprakelijk stellen als de individuele maten die ten tijde van
de overeenkomst maat waren.
– Ook de ‘stille’ maatschap?
– Verhaal op privévermogen van aansprakelijke maten
– Voor gelijke delen (art. 7A:1680 BW) , tenzij…
• Privéschuldeisers van de maten kunnen zich niet verhalen op maatschapsvermogen
Casus dia 27
Percentages van inbreng zijn intern, deze casus gaat over extern. Ieder is voor 1/3 aansprakelijk.
Vennootschap onder firma
Vertegenwoordigingsbevoegdheid
- Een vennoot die handelt op naam van de vof bindt altijd (ook) zichzelf
- Vennoten zijn bevoegd tot vertegenwoordiging tenzij in de vennootschapsovereenkomst anders
is bepaald: 17 WvK
- Vennoten zijn (dan) hoofdelijk verbonden naast de vennootschap voor de
vennootschapsschulden: 18 WvK
Verhaal voor vennootschapsschulden
• Op het vermogen van de vof
– Afgescheiden vermogen van de vennootschap
HR Boeschoten/Besier: het vermogen waarmee de vennoten handeldrijven is een
afgescheiden deel van hun vermogen met een bepaalde bestemming. Ze kunnen dit
vermogen niet tegen elkaar inroepen voordat de schulden van de vennootschap zijn
voldaan.
- Voor 100%
• Op privévermogen van vennoten
– Voor 100%
• Privéschuldeisers van de vennoten kunnen zich niet verhalen op vennootschapsvermogen
Commanditaire vennootschap vertegenwoordigingsbevoegdheid en aansprakelijkheid
4
Interne bevoegdheid bevoegd om voor rekening van de vennootschap te handelen
Algemene kenmerken
– Personenvennootschap = contractuele samenwerking
– Bijzondere kenmerken, juridisch gezien kwalificeer je aan een personenvennootschap ook als
je dat een andere naam geeft.
– Specifieke persoonlijke kenmerken en eigenschappen: intuiti personae
Als een van de vennoten uittreedt wordt in beginsel het vennootschapscontract ontbonden. Maar
daar kan contractueel vanaf worden geweken. Bijvoorbeeld dat een vennoot zijn positie overdraagt
of dat een vennoot wil uittreden, de anderen het contract mogen voortzetten.
– Vormvrij: twee partijen minimaal nodig
– Geregeld in BW 7a
– Geen rechtspersoon
o Vennoten zijn persoonlijk drager van rechten en verplichtingen
o Vennoten dragen persoonlijk de verliezen
o Het vermogen behoort toe aan de vennoten persoonlijk
o Maar het vermogen is wel ‘afgescheiden’, het zit in een apart mandje
Wettelijke kenmerken
• Contractuele samenwerking
– Min of meer duurzaam let op de omstandigheden van het geval, dit staat namelijk niet in
de wet, maar is wel heel belangrijk.
– Op voet van gelijkheid het kan wel dat sommigen wel in rekening van de vennootschap
mogen handelen en anderen niet. En sommigen wel mogen vertegenwoordigen en anderen
niet. Er is geen gezagsverhouding, je kan niet stellen dat de ene vennoot in dienst is van de
andere vennoot, dit wordt er bedoeld. Dan is er sprake van een arbeidsovereenkomst, dan
moet de werkgever premies afdragen en loon. In de praktijk proberen werkgevers te doen
alsof ze een personenvennootschap zijn, om sociale premies mis te lopen.
HR Samenwerkende dierenartsen: Ter beantwoording of er sprake is van een maatschap, moet er gekeken
worden naar de feitelijke situatie tussen partijen aan de hand van de elementen van een maatschap. Er
moet gekeken worden naar de verschillende verklaringen en gedragingen van partijen in aanmerking
genomen en is het nagegaan wat partijen over en weer uit deze verklaringen en gedragingen hebben
afgeleid en redelijkerwijze mochten afleiden. Voldoende is dat de vennoten gezamenlijk gerechtigd waren
tot de winst. Ter beschikking stellen van goederen is voldoende om aan art. 7A:1655 BW te voldoen.
Als de rechter aanmerkt dat een vennootschap eigenlijk geen vennootschap is maar gewoon een
dienstverband, dan moet de vennoot die als werkgever wordt aangemerkt door de rechter alsnog alle
premies betalen die horen bij een dienstverband.
• Met inbreng door de vennoten actieve participatie, alles wat helpt met de bijdrage tot een
succesvolle onderneming.
• Gericht op het behalen van materieel voordeel behalen van winst of samenwerking tot besparing
van kosten.
• Ter verdeling onder de deelnemers winst wordt verdeeld onder alle vennoten.
Openbare persoonlijke vennootschappen, vennootschappen die onder een maatschappelijk verkeer
werken, worden afgescheiden van het privé vermogen van het vennootschap.
Inbreng art. 7A:1662 BW
1
, • Arbeid/Goodwill
• Inbreng van goederen
– Goed wordt aan vennoten overgedragen
– Waardeverandering/risico is voor vennootschap
• Inbreng van economische eigendom
– Genot van goed wordt ingebracht (inbrenger blijft rechthebbende).
– Waardeverandering/risico is voor vennootschap. Bij verlies moet het gecompenseerd
worden bij de inbrenger.
– Inbrenger blijft eigenaar
• Inbreng van zuiver genot van goederen
– Genot van goed wordt ingebracht
– Goed blijft voor rekening/risico van inbrenger
Verlies had de inbrenger voor eigen rekening moet brengen, waardestijging zou zijn voor
alleen de inbrenger.
Vennootschapsvermogen
– Heeft een afgescheiden karakter, wordt gezien als rechtspersoon/zelf staand karakter.
– Het vermogen wordt gebruikt voor een bepaald doel.
– Het is gebonden ten behoeve van dat doel. Dat doet iets met de beschikkingsbevoegdheid.
– Je kan niet beschikken over je aandeel van het vermogen.
Gerechtigd betekent niet dat je mag beschikken over bijvoorbeeld ¼ van een goed. Het is
namelijk bestemd voor een bepaald doel.
• Vermogen in economische zin =
– Alles wat de vennoten hebben ingebracht.
• Vermogen in juridische zin =
– Goederenrechtelijke gemeenschap: omvat slechts die vermogensbestanddelen die aan de
vennoten gezamenlijk toebehoren
Een vennoot kan:
- Niet over zijn aandeel in de goederenrechtelijke gemeenschap beschikken
- Niet over zijn aandeel in een afzonderlijk goed, althans niet zonder de instemming van alle
vennoten.
Soorten
1. Maatschap
Maatschap = grondvorm art. 7A:1655 BW
Stille maatschap
– Uitoefening van een beroep/bedrijf
– Niet onder gemeenschappelijke naam
Openbare maatschap
– Uitoefening van een vrij beroep: arts, notaris, advocaat.
– Onder een gemeenschappelijk naam
2. Vennootschap onder firma
Art. 16 WvK
Kenmerken: maatschap + bedrijf + gemeenschappelijke naam
Interne verhouding is hetzelfde als een maatschap, extern is het helemaal anders.
2
, 3. Commanditaire vennootschap
Moet voldoen aan vereisten van vennootschap onder firma + naast beherende vennoot een of
meer commanditaire vennoten.
Commanditaire vennoot = brengt alleen vermogen, geen naar buiten gerichte taak. Ook wel een
stille vennoot. Niet ingeschreven in het handelsregister.
Interne verhoudingen
• Onderscheiden: beheren en beschikken.
• Hoofdregel:
– Elke van de vennoten is bevoegd tot beheershandelingen (art. 7A:1676 BW)
• Handelingen die tot de normale uitoefening van het beroep of bedrijf behoren.
Hangt af van het type vennootschap zoals met personeel aannemen.
– Betreffende beschikkingshandelingen zijn vennoten slechts gezamenlijk bevoegd. Ook hiervan
kan je afwijken.
Vb. Mooi kantoorpand, je mag individueel niet besluiten om het pand te verkopen en een
ander pand te kopen. Moet samen.
– Regelend recht = je mag er van afwijken
• Is er intern bevoegdheid tot handelen:
– Dan komt de handeling voor rekening van de maatschap/vof/cv
– Dus draagt bij aan de baten of de lasten
• Dit zegt nog niets over externe aansprakelijkheid
– De vraag of de wederpartij ook de andere maten kan aanspreken
Winst en verlies
• Elke vennoot heeft recht op een aandeel in de winst: art. 7a:1670 BW
– Hoofdregel: naar rato van ieders inbreng
– Arbeid = laagste inbreng kapitaal
– Regelend recht maar geheel uitsluiten kan niet
• Elke vennoot draagt bij in een verlies
– Hoofdregel: naar rato van inbreng
– Regelend recht
Onderscheid aansprakelijkheid, verhaal, draagplicht
• Aansprakelijkheid: welke persoon kan voor de schuld worden aangesproken?
• Verhaal: op welke vermogens kan de crediteur zich verhalen?
• Draagplicht: voor rekening van wie (welk(e) vermogen(s)) komt de schuld uiteindelijk?
Externe verhoudingen bevoegd om in naam van de vennootschap te handelen
Handelen namens de maatschap/vennootschap
Bevoegdheid om te handelen namens de maat/vennootschap = vertegenwoordigingsbevoegdheid
Bij een maatschap is volmacht vereist
Volmacht
• Volmacht is de bevoegdheid die de volmachtgever geeft aan de gevolmachtigde om in zijn naam
rechtshandelingen te verrichten (art. 3:60 BW)
• Een gevolmachtigde bindt alleen de volmachtgever (art. 3:66 BW)
• Bij onbevoegde vertegenwoordiging is de betrokkene schadeplichtig (art. 3:70 BW)
3
, • Bij onbevoegde vertegenwoordiging kan degene in wiens naam is gehandeld toch worden
gebonden:
• door bekrachtiging (art. 3:69 BW)
• schijn van volmacht (art. 3:61 lid 2 BW)
• door baattrekking (zie art. 7A:1681 BW)
Maatschap gebonden van medematen
• Een maat bindt in principe alleen zichzelf als die handelt in naam van de maatschap
• Hij kan andere maten binden op grond van een door hen gegeven volmacht. Dan zijn ook zij
gebonden (art. 7A:1679 BW)
• Ingeval meer maten zijn gebonden, zijn zij voor gelijke delen gebonden (art. 7A:1680 BW)
• Als hij geen volmacht heeft gekregen, verbindt hij alleen zichzelf
Maatschap: verhaal voor de crediteur van de maat/maten
• Op het vermogen van de maatschap?
HR Biek Holding: Maatschap heeft afgescheiden vermogen. Dus verhaal voor 100% van de schuld. Indien
een overeenkomst wordt gesloten met een maatschap, zijn de individuele maten jegens de wederpartij
persoonlijk aansprakelijk voor de nakoming van daaruit voortvloeiende verplichtingen van de maatschap.
Schuldeisers kunnen de gezamenlijke maten aansprakelijk stellen als de individuele maten die ten tijde van
de overeenkomst maat waren.
– Ook de ‘stille’ maatschap?
– Verhaal op privévermogen van aansprakelijke maten
– Voor gelijke delen (art. 7A:1680 BW) , tenzij…
• Privéschuldeisers van de maten kunnen zich niet verhalen op maatschapsvermogen
Casus dia 27
Percentages van inbreng zijn intern, deze casus gaat over extern. Ieder is voor 1/3 aansprakelijk.
Vennootschap onder firma
Vertegenwoordigingsbevoegdheid
- Een vennoot die handelt op naam van de vof bindt altijd (ook) zichzelf
- Vennoten zijn bevoegd tot vertegenwoordiging tenzij in de vennootschapsovereenkomst anders
is bepaald: 17 WvK
- Vennoten zijn (dan) hoofdelijk verbonden naast de vennootschap voor de
vennootschapsschulden: 18 WvK
Verhaal voor vennootschapsschulden
• Op het vermogen van de vof
– Afgescheiden vermogen van de vennootschap
HR Boeschoten/Besier: het vermogen waarmee de vennoten handeldrijven is een
afgescheiden deel van hun vermogen met een bepaalde bestemming. Ze kunnen dit
vermogen niet tegen elkaar inroepen voordat de schulden van de vennootschap zijn
voldaan.
- Voor 100%
• Op privévermogen van vennoten
– Voor 100%
• Privéschuldeisers van de vennoten kunnen zich niet verhalen op vennootschapsvermogen
Commanditaire vennootschap vertegenwoordigingsbevoegdheid en aansprakelijkheid
4
