Mechanisch veredelen
Kwartiel 3 – leerjaar 2
Finishing
• Voorbehandelen
• Printen of verven
• Mechanische- of chemische veredeling
Mechanisch veredelen = het toepassen van fysische principes, zoals wrijving,
temperatuur, druk of spanning; de processen die in het algemeen worden toegepast
op droge weefsels in de doekbreedte, met of zonder warmtetoepassing, die de
weefsels een goede dimensiestabiliteit geven (krimpvrij en vormvast) en het gevoel
van het textielproduct wijzigen door de structuur ervan te wijzigen (althans de
oppervlaktestructuur).
à Doel is om het uiterlijk of de greep van het doek te veranderen
à Wordt ook wel droog veredelen genoemd
Droog veredelen
• Kalanderen (calendering):
Met veel druk tussen de walsen samenpersen; een glanzend, zacht, dicht en
compact uiterlijk, kan worden verkregen door middel van wrijving, druk en warmte
(denk aan strijken). Warmte van de rollen ligt tussen de 20-260 °C.
à Vaak een combi van een harde wals met 2 zachtere walsen, omdat 2 harde
walsen het doek kapot zouden persen.
à Parameters: druk, temperatuur, (rotatie)snelheid, type kalander, volgorde
kalanders.
à ‘Over calendering’ moet voorkomen worden, omdat je de garens kapot drukt en
dus zwak maakt.
à Coating over de walsen met een zachter materiaal, zoals katoen, wol, jute of
polyamide. Dit zorgt ervoor dat het tegen hoge temperaturen kan (bij katoen) en
een glanzend uiterlijk krijgt (bij wol).
De voornaamste typen kalanders zijn:
o Kalanders met twee walsen: zij bestaan uit een gladde rol gekoppeld
aan een metalen rol, die kan worden verwarmd. De snelheden van
de twee cilinders kunnen verschillend zijn: dit veroorzaakt een
zekere wrijving, die een hoog glanseffect aan het weefsel geeft.
- Zacht-zacht walsen à zachte grip, maar niet veel glans.
- Hard (verwarmd)-zacht walsen à garens in de stof worden platgedrukt tot een
platte vorm, waardoor de stofdichtheid groter wordt en er meer licht wordt
gereflecteerd; glanzende, compacte stof
o Kalanders met drie walsen: de meest voorkomende combinatie: de
middelste rol gaat sneller. Buitenste rollen zijn verwarmd met hoge druk.
- Glad-staal-gladde walsen à beter glanseffect en doek meer massa.
- Staal-glad-glad walsen à verschillende effecten mogelijk. Geeft een
matte uitstraling en een vollere grip.
, o Universele kalenders: uitgerust met 3-5-7 of zelfs meer walsen. Zij kunnen de
stof verschillende effecten geven:
§ Roleffect: afgevlakte stof, hoge dekkingsgraad, zachte grip en matige glans;
§ Mat effect: hoge dekkingsgraad, zachte grip en mat effect
(zie afbeelding rechts);
§ Glanzend effect: dit effect ontstaat door de wrijving die ontstaat bij de
overgang tussen een gladde en een stalen roller.
o Merceriserende kalanders: door middel van een hoge druk en temperatuur,
toegepast op het katoenen doek (nog nat wanneer het door de walsen gaat)
kan een sterk glanzend effect worden verkregen, dat lijkt op het effect dat wordt
verkregen met het gewone merceriseren.
o Schreiner/zijde kalanders (zijde-effect): het zijde-effect wordt
verkregen door het doek tussen twee stalen walsen te laten
gaan, waar op de ene wals zeer dunne diagonale strepen zijn
gegraveerd en de andere verhitte wals van papier, katoen of
rubber is. Over het algemeen worden satijn of popeline stoffen
met dit type kalander behandeld.
§ Kalender met zeer fijne diagonale lijnen, gebruikt om een
zachte glans op de stof te creëren (minder dan de
glanzende/wrijving kalander) en een zachtere hand.
§ De metalen kalander is gebosseleerd met zeer fijne diagonale lijnen,
ongeveer 100 lijnen per centimeter in een hoek van 26°.
§ Parameters: de hitte van de walsen, de druk van de walsen en de natheid
van het doek.
§ Katoen, rayon & linnen moeten voorbehandeld worden om het Schreiner
effect er duurzaam op te laten.
§ Geweven stoffen: meer textuur en verbeterde valling (goed voor gordijnen).
§ Gebreide stoffen: meer textuur en een betere handligging.
Stoffen van schreiner/zijde kalanderen: over het algemeen toegepast op satijn of
popeline stoffen.
- Satijnweefsel: is al plat, glad en glanzend door de lange
flotteringen. Gewoonlijk gemaakt van zijde of synthetische
vezels.
- Popeline: platweefsel met dwarsribben, omdat de
inslagdraden dikker zijn dan de kettingdraden. Gemaakt van
vele vezels en variëteiten van gewichten à je krijgt een
ribbeltjesdoek, de inslag steekt er dik bovenuit
Kwartiel 3 – leerjaar 2
Finishing
• Voorbehandelen
• Printen of verven
• Mechanische- of chemische veredeling
Mechanisch veredelen = het toepassen van fysische principes, zoals wrijving,
temperatuur, druk of spanning; de processen die in het algemeen worden toegepast
op droge weefsels in de doekbreedte, met of zonder warmtetoepassing, die de
weefsels een goede dimensiestabiliteit geven (krimpvrij en vormvast) en het gevoel
van het textielproduct wijzigen door de structuur ervan te wijzigen (althans de
oppervlaktestructuur).
à Doel is om het uiterlijk of de greep van het doek te veranderen
à Wordt ook wel droog veredelen genoemd
Droog veredelen
• Kalanderen (calendering):
Met veel druk tussen de walsen samenpersen; een glanzend, zacht, dicht en
compact uiterlijk, kan worden verkregen door middel van wrijving, druk en warmte
(denk aan strijken). Warmte van de rollen ligt tussen de 20-260 °C.
à Vaak een combi van een harde wals met 2 zachtere walsen, omdat 2 harde
walsen het doek kapot zouden persen.
à Parameters: druk, temperatuur, (rotatie)snelheid, type kalander, volgorde
kalanders.
à ‘Over calendering’ moet voorkomen worden, omdat je de garens kapot drukt en
dus zwak maakt.
à Coating over de walsen met een zachter materiaal, zoals katoen, wol, jute of
polyamide. Dit zorgt ervoor dat het tegen hoge temperaturen kan (bij katoen) en
een glanzend uiterlijk krijgt (bij wol).
De voornaamste typen kalanders zijn:
o Kalanders met twee walsen: zij bestaan uit een gladde rol gekoppeld
aan een metalen rol, die kan worden verwarmd. De snelheden van
de twee cilinders kunnen verschillend zijn: dit veroorzaakt een
zekere wrijving, die een hoog glanseffect aan het weefsel geeft.
- Zacht-zacht walsen à zachte grip, maar niet veel glans.
- Hard (verwarmd)-zacht walsen à garens in de stof worden platgedrukt tot een
platte vorm, waardoor de stofdichtheid groter wordt en er meer licht wordt
gereflecteerd; glanzende, compacte stof
o Kalanders met drie walsen: de meest voorkomende combinatie: de
middelste rol gaat sneller. Buitenste rollen zijn verwarmd met hoge druk.
- Glad-staal-gladde walsen à beter glanseffect en doek meer massa.
- Staal-glad-glad walsen à verschillende effecten mogelijk. Geeft een
matte uitstraling en een vollere grip.
, o Universele kalenders: uitgerust met 3-5-7 of zelfs meer walsen. Zij kunnen de
stof verschillende effecten geven:
§ Roleffect: afgevlakte stof, hoge dekkingsgraad, zachte grip en matige glans;
§ Mat effect: hoge dekkingsgraad, zachte grip en mat effect
(zie afbeelding rechts);
§ Glanzend effect: dit effect ontstaat door de wrijving die ontstaat bij de
overgang tussen een gladde en een stalen roller.
o Merceriserende kalanders: door middel van een hoge druk en temperatuur,
toegepast op het katoenen doek (nog nat wanneer het door de walsen gaat)
kan een sterk glanzend effect worden verkregen, dat lijkt op het effect dat wordt
verkregen met het gewone merceriseren.
o Schreiner/zijde kalanders (zijde-effect): het zijde-effect wordt
verkregen door het doek tussen twee stalen walsen te laten
gaan, waar op de ene wals zeer dunne diagonale strepen zijn
gegraveerd en de andere verhitte wals van papier, katoen of
rubber is. Over het algemeen worden satijn of popeline stoffen
met dit type kalander behandeld.
§ Kalender met zeer fijne diagonale lijnen, gebruikt om een
zachte glans op de stof te creëren (minder dan de
glanzende/wrijving kalander) en een zachtere hand.
§ De metalen kalander is gebosseleerd met zeer fijne diagonale lijnen,
ongeveer 100 lijnen per centimeter in een hoek van 26°.
§ Parameters: de hitte van de walsen, de druk van de walsen en de natheid
van het doek.
§ Katoen, rayon & linnen moeten voorbehandeld worden om het Schreiner
effect er duurzaam op te laten.
§ Geweven stoffen: meer textuur en verbeterde valling (goed voor gordijnen).
§ Gebreide stoffen: meer textuur en een betere handligging.
Stoffen van schreiner/zijde kalanderen: over het algemeen toegepast op satijn of
popeline stoffen.
- Satijnweefsel: is al plat, glad en glanzend door de lange
flotteringen. Gewoonlijk gemaakt van zijde of synthetische
vezels.
- Popeline: platweefsel met dwarsribben, omdat de
inslagdraden dikker zijn dan de kettingdraden. Gemaakt van
vele vezels en variëteiten van gewichten à je krijgt een
ribbeltjesdoek, de inslag steekt er dik bovenuit
