,Inhoud
1) Wat is sociologie?...............................................................................................................................4
Definitie van een sociaal probleem door Merton...............................................................................5
Drie delingen in sociale vraagstukken................................................................................................6
Kritiek op sociologie............................................................................................................................7
Kees Schuyt.........................................................................................................................................8
De opbouw van het sociale leven: de lagen van realiteit....................................................................8
Er zijn verschillende niveaus van samenleven....................................................................................8
2) Wat doet een socioloog?....................................................................................................................8
Wat is het verschil tussen wetenschappelijke kennis en alledaagse kennis.......................................9
Probleem 2...........................................................................................................................................10
Welke 4 invalshoeken/perspectieven zijn er in de sociologie?.........................................................10
Structureel functionalisme...............................................................................................................10
Conflict benadering..........................................................................................................................11
Symbolisch interactionisme..............................................................................................................12
Rationele keuze benadering.............................................................................................................12
Symbolisch interactionisme..............................................................................................................16
Functionalisme.................................................................................................................................16
Marxisme (conflict perspectief)........................................................................................................17
Vervreemding van hun menselijke potentie.....................................................................................20
Probleem 3...........................................................................................................................................24
1) Wat is armoede en wat zijn de achterliggende oorzaken?...........................................................24
Belangrijke dimensies van armoede in de wereld............................................................................24
Meten van armoede.........................................................................................................................25
Afhankelijkheidstheorie....................................................................................................................26
Wereldsystementheorie...................................................................................................................27
Welke verschillende vormen armoede zijn er?.................................................................................28
Wat is sociale stratificatie/ongelijkheid en wat zijn de oorzaken en vormen?.................................29
Systemen van stratificatie.................................................................................................................29
Typen ongelijkheid volgens Goran Therborn....................................................................................31
De volharding van ongelijkheden in het sociale leven......................................................................32
Verklaren van sociale stratificatie.....................................................................................................33
Waarom is er geen Marxistische revolutie gekomen?......................................................................34
Probleem 4...........................................................................................................................................36
Wat houdt sociale cohesie in?..........................................................................................................36
, Vormen sociale cohesie....................................................................................................................36
Welke theorieën over sociale cohesie zijn er?..................................................................................37
Wat voor rol spelen cultuur, religie, familie en gezin bij sociale cohesie?........................................37
5 onderdelen van cultuur.................................................................................................................37
Invloed van familie en gezin op sociale cohesie...............................................................................39
Ongelijkheid en de familie: conflict theorie......................................................................................39
Invloed van religie op sociale cohesie...............................................................................................39
Wat zijn groepen en hoe werken ze?...............................................................................................40
Probleem 5...........................................................................................................................................43
Wat is rationalisering?......................................................................................................................43
Calvinisme als fundament van het kapitalisme.................................................................................45
Weber en bureaucratie.....................................................................................................................45
Problemen van bureaucratie............................................................................................................46
Wat is McDonaldisering?..................................................................................................................46
Hoe ontwikkelen deze processen zich in de samenleving?...............................................................47
Probleem 6...........................................................................................................................................47
Wat is beroepsprestige en hoe wordt het bepaald?.........................................................................47
Wat zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt en hoe komt dat?...........48
Vormen van geslachtsongelijkheid...................................................................................................49
Human capital theory.......................................................................................................................50
Verklaringen voor de verschillen tussen mannen en vrouwen.........................................................52
Probleem 7...........................................................................................................................................53
Wat is identiteit en hoe wordt het gevormd?..................................................................................53
De ontwikkeling van de zelf..............................................................................................................53
De socialisatietheorie stelt vijf vragen..............................................................................................56
Sociologie van identiteit...................................................................................................................57
Welke theorieën zijn er over identiteit?...........................................................................................58
Theorieën van socialisatie................................................................................................................59
Freud en het Oedipus Complex........................................................................................................60
De ‘looking-glass self’.......................................................................................................................62
Construeren van situaties: Erving Goffman en drama......................................................................63
Probleem 8...........................................................................................................................................64
Wat is sociale media?.......................................................................................................................64
Welke theorieën zijn er over massamedia?......................................................................................65
De theorie van morele paniek (moral panick)..................................................................................66
Postmodernisme heeft 5 kenmerken...............................................................................................68
, Wat is de invloed van de sociale media op het dagelijks leven en sociale cohesie?.........................70
Verschuiving Gemeinschaft naar Gesellschaft..................................................................................73
Wat is fragmentatie?........................................................................................................................73
De fragmentatie van de massa publiek.........................................................................................73
Alle colleges sociologie 1-8 uit 2022
Blauw = extra belangrijk voor het tentamen
Probleem 1
1) Wat is sociologie?
Sociologie is de systematische, sceptische en kritische studie van het sociale. Het bestudeerd de
manier waarop mensen samen dingen doen. Het is een vorm van bewustzijn, en manier van denken,
een kritische manier om het sociale leven te bekijken. In tegenstelling tot de populaire zienswijze dat
sociologie gezond verstand is, gaat sociologie vaak juist tegen het gezonde verstand in. Het omvat
het uitdagen van het duidelijke, betwisten van het woord dat voor lief genomen wordt, en het
vervreemden van het bekende. Dit zorgt ervoor dat mensen een kritisch denken ontwikkelen.
Seeing the general in the particular
Het sociologische perspectief is een manier om het alledaagse en het gewone in het bijzondere te
zien. Sociologen kunnen algemene patronen van het sociale leven identificeren door te kijken naar
concrete specifieke voorbeelden van het sociale leven. Sociologen erkennen dat ieder individu uniek
is en dat de gemeenschap uit verschillende categorieën mensen bestaat.
Seeing the strange in the familiar
Sociologen zien het onbekende in het bekende. Dingen zijn niet wat ze lijken. Het sociologische
perspectief verschaft diepgaande inzichten die niet gewoonweg zichtbaar zijn. We moeten het
bekende vervreemden. Sociologie is er op gericht om de patronen en processen te ontdekken
waardoor de samenleving vormt wat we doen.
Individualiteit in sociale context
Het sociologische perspectief daagt vaak het gezonde verstand uit door menselijk gedrag te
onthullen dat niet zo individualistisch is als we denken. Veel van het sociale leven is gevormd of zelfs
bepaald door factoren die wij niet zelf in de hand hebben.
De voordelen van het sociologische perspectief:
• Het wordt een manier van denken, een vorm van bewustzijn die ons bekende begrip van
onszelf en van anderen uitdaagt, zodat we kritisch de waarheid van gangbaar gehouden
veronderstellingen kunnen beoordelen. Zo kunnen we realiseren dat ideeën die voor lief
genomen worden niet altijd waar zijn.
1) Wat is sociologie?...............................................................................................................................4
Definitie van een sociaal probleem door Merton...............................................................................5
Drie delingen in sociale vraagstukken................................................................................................6
Kritiek op sociologie............................................................................................................................7
Kees Schuyt.........................................................................................................................................8
De opbouw van het sociale leven: de lagen van realiteit....................................................................8
Er zijn verschillende niveaus van samenleven....................................................................................8
2) Wat doet een socioloog?....................................................................................................................8
Wat is het verschil tussen wetenschappelijke kennis en alledaagse kennis.......................................9
Probleem 2...........................................................................................................................................10
Welke 4 invalshoeken/perspectieven zijn er in de sociologie?.........................................................10
Structureel functionalisme...............................................................................................................10
Conflict benadering..........................................................................................................................11
Symbolisch interactionisme..............................................................................................................12
Rationele keuze benadering.............................................................................................................12
Symbolisch interactionisme..............................................................................................................16
Functionalisme.................................................................................................................................16
Marxisme (conflict perspectief)........................................................................................................17
Vervreemding van hun menselijke potentie.....................................................................................20
Probleem 3...........................................................................................................................................24
1) Wat is armoede en wat zijn de achterliggende oorzaken?...........................................................24
Belangrijke dimensies van armoede in de wereld............................................................................24
Meten van armoede.........................................................................................................................25
Afhankelijkheidstheorie....................................................................................................................26
Wereldsystementheorie...................................................................................................................27
Welke verschillende vormen armoede zijn er?.................................................................................28
Wat is sociale stratificatie/ongelijkheid en wat zijn de oorzaken en vormen?.................................29
Systemen van stratificatie.................................................................................................................29
Typen ongelijkheid volgens Goran Therborn....................................................................................31
De volharding van ongelijkheden in het sociale leven......................................................................32
Verklaren van sociale stratificatie.....................................................................................................33
Waarom is er geen Marxistische revolutie gekomen?......................................................................34
Probleem 4...........................................................................................................................................36
Wat houdt sociale cohesie in?..........................................................................................................36
, Vormen sociale cohesie....................................................................................................................36
Welke theorieën over sociale cohesie zijn er?..................................................................................37
Wat voor rol spelen cultuur, religie, familie en gezin bij sociale cohesie?........................................37
5 onderdelen van cultuur.................................................................................................................37
Invloed van familie en gezin op sociale cohesie...............................................................................39
Ongelijkheid en de familie: conflict theorie......................................................................................39
Invloed van religie op sociale cohesie...............................................................................................39
Wat zijn groepen en hoe werken ze?...............................................................................................40
Probleem 5...........................................................................................................................................43
Wat is rationalisering?......................................................................................................................43
Calvinisme als fundament van het kapitalisme.................................................................................45
Weber en bureaucratie.....................................................................................................................45
Problemen van bureaucratie............................................................................................................46
Wat is McDonaldisering?..................................................................................................................46
Hoe ontwikkelen deze processen zich in de samenleving?...............................................................47
Probleem 6...........................................................................................................................................47
Wat is beroepsprestige en hoe wordt het bepaald?.........................................................................47
Wat zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt en hoe komt dat?...........48
Vormen van geslachtsongelijkheid...................................................................................................49
Human capital theory.......................................................................................................................50
Verklaringen voor de verschillen tussen mannen en vrouwen.........................................................52
Probleem 7...........................................................................................................................................53
Wat is identiteit en hoe wordt het gevormd?..................................................................................53
De ontwikkeling van de zelf..............................................................................................................53
De socialisatietheorie stelt vijf vragen..............................................................................................56
Sociologie van identiteit...................................................................................................................57
Welke theorieën zijn er over identiteit?...........................................................................................58
Theorieën van socialisatie................................................................................................................59
Freud en het Oedipus Complex........................................................................................................60
De ‘looking-glass self’.......................................................................................................................62
Construeren van situaties: Erving Goffman en drama......................................................................63
Probleem 8...........................................................................................................................................64
Wat is sociale media?.......................................................................................................................64
Welke theorieën zijn er over massamedia?......................................................................................65
De theorie van morele paniek (moral panick)..................................................................................66
Postmodernisme heeft 5 kenmerken...............................................................................................68
, Wat is de invloed van de sociale media op het dagelijks leven en sociale cohesie?.........................70
Verschuiving Gemeinschaft naar Gesellschaft..................................................................................73
Wat is fragmentatie?........................................................................................................................73
De fragmentatie van de massa publiek.........................................................................................73
Alle colleges sociologie 1-8 uit 2022
Blauw = extra belangrijk voor het tentamen
Probleem 1
1) Wat is sociologie?
Sociologie is de systematische, sceptische en kritische studie van het sociale. Het bestudeerd de
manier waarop mensen samen dingen doen. Het is een vorm van bewustzijn, en manier van denken,
een kritische manier om het sociale leven te bekijken. In tegenstelling tot de populaire zienswijze dat
sociologie gezond verstand is, gaat sociologie vaak juist tegen het gezonde verstand in. Het omvat
het uitdagen van het duidelijke, betwisten van het woord dat voor lief genomen wordt, en het
vervreemden van het bekende. Dit zorgt ervoor dat mensen een kritisch denken ontwikkelen.
Seeing the general in the particular
Het sociologische perspectief is een manier om het alledaagse en het gewone in het bijzondere te
zien. Sociologen kunnen algemene patronen van het sociale leven identificeren door te kijken naar
concrete specifieke voorbeelden van het sociale leven. Sociologen erkennen dat ieder individu uniek
is en dat de gemeenschap uit verschillende categorieën mensen bestaat.
Seeing the strange in the familiar
Sociologen zien het onbekende in het bekende. Dingen zijn niet wat ze lijken. Het sociologische
perspectief verschaft diepgaande inzichten die niet gewoonweg zichtbaar zijn. We moeten het
bekende vervreemden. Sociologie is er op gericht om de patronen en processen te ontdekken
waardoor de samenleving vormt wat we doen.
Individualiteit in sociale context
Het sociologische perspectief daagt vaak het gezonde verstand uit door menselijk gedrag te
onthullen dat niet zo individualistisch is als we denken. Veel van het sociale leven is gevormd of zelfs
bepaald door factoren die wij niet zelf in de hand hebben.
De voordelen van het sociologische perspectief:
• Het wordt een manier van denken, een vorm van bewustzijn die ons bekende begrip van
onszelf en van anderen uitdaagt, zodat we kritisch de waarheid van gangbaar gehouden
veronderstellingen kunnen beoordelen. Zo kunnen we realiseren dat ideeën die voor lief
genomen worden niet altijd waar zijn.
