Zorginnovatie Artificial Intelligence: hype of realiteit
De grote beloften van zorginnovaties
Naam xx
Studentnummer xx
Vak Kritische Studies
Tutor xx
Deadline 22 mei 2022
1
, Inleiding
Binnen de gezondheidszorg vinden vele innovaties plaats. Een voorbeeld hiervan is Artificial
Intelligence (AI). Het doel van AI in de gezondheidszorg is het bevorderen van de volksgezondheid,
veiligheid en welzijn met een visie om de schaarse middelen in de zorg efficiënter en effectiever te
kunnen benutten (Laplante et al., 2020). Innovaties betreft AI klinkt als muziek in de oren, maar de
beoogde zorgbeloften kunnen niet altijd waargemaakt worden. Hierom wordt AI in de zorg ook wel
eerder als een hype gezien dan een realiteit. Dit wegens de uitdagingen waar AI tijdens de
ontwikkeling en implementatie te maken heeft (Kregting, 2020). Ten eerste is er in de zorg weinig
ruimte voor de implementatie van innovaties (Smeets, 2022). Ten tweede zijn de ontwikkeling van AI-
innovaties gebonden aan aanzienlijke verbeteringen in communicatietechnologieën (Ajakwe et al.,
2022). Verder vergt het verzamelen van data, toegang krijgen tot én het omgaan met Big-data vanuit
de zorg, inspanning (Verheij, 2021; Daniels et al., 2018).
Innovatie in de zorg heeft een bijzonder aspect. Dat komt onder andere door de reguleringen in de
zorg, zowel de zorgorganisaties als de marktspelers dienen zich te houden aan de wet- en regelgeving.
Dit maakt het introduceren en implementeren van innovaties moeizaam, waardoor de grote beloften
in de praktijk niet altijd waargemaakt kunnen worden. De vraag die dan opgewekt wordt is: ‘Hoe komt
het dat zorginnovaties, zoals AI, grote beloften maken die in de praktijk niet waargemaakt kunnen
worden?’. Binnen dit essay zal de beloften rondom zorginnovaties vanuit meerdere perspectieven
geanalyseerd worden. Hierbij wordt gekeken waarom de innovatiebeloften niet altijd waargemaakt
(kunnen) worden. De klassieke perspectief op innovaties en alternatieve perspectieven als reactie
hierop zal nader toegelicht worden. Tot slot wordt het ‘situated novelty’ perspectief uiteengezet,
waarbij gekeken wordt hoe dit afwijkt van het standaardbeeld van innovaties en wat deze alternatieve
kijk op innovaties te bieden heeft.
Het klassieke perspectief op innovatie
Kuczmarski (2003) definieert het begrip ‘innovatie’ als ‘A mindset, a pervasive attitude, or a way of
thinking focused beyond the present into the future vision’ (Kuczmarski, 2003, p.536). Dit is een
rationele kijk op innovatie. Hiervan uitgaand beschrijft hij dat innovatie de sleutel is voor het verkrijgen
van concurrentievoordeel. Vervolgens veronderstelt hij dat radicale innovaties ervoor zorgen dat de
organisatie voorop de roedel loopt en dat het de aandelenprijzen bevordert. Voor het bemachtigen
van deze succes heeft Kuczmarski een recept (stappenplan) opgesteld. In dit stappenplan wordt
innovatie als een lineair proces geduid. Hierbij worden de ideeën opgedeeld in fasen die omgezet
worden in grootschalige uitvoeringen. Indien alle stappen op een correcte wijze worden uitgevoerd,
wordt een succesvolle implementatie bevorderd, waarbij een waardig eindproduct uit voortkomt. Dit
leidt ertoe dat de innovatie het krachtigste wapen is tegenover de concurrenten (Kuczmarski, 2003).
Uit het stappenplan komt naar voren dat de implementatie een top-down proces is. De manager
speelt hier een belangrijke rol in, thans de manager is de verantwoordelijke en dient overtuigd te zijn
van de innovatie, geeft innovatie de hoogste prioriteit en dat brengt hij dan ook over aan de rest van
de organisatie (innovatie is een ‘state of mind’) (Kuczmarski, 2003).
Gezien de ideologie van Kuczmarski op innovatie kan geconcludeerd worden dat hij innovatie vanuit
het functionalistisch paradigma verklaard. Hij heeft een vorm van implementatie gekozen voor alle
organisaties, heeft de rollen vastgesteld en de verantwoordelijken (de managers) aangewezen
(Thomas, 2003).
2
De grote beloften van zorginnovaties
Naam xx
Studentnummer xx
Vak Kritische Studies
Tutor xx
Deadline 22 mei 2022
1
, Inleiding
Binnen de gezondheidszorg vinden vele innovaties plaats. Een voorbeeld hiervan is Artificial
Intelligence (AI). Het doel van AI in de gezondheidszorg is het bevorderen van de volksgezondheid,
veiligheid en welzijn met een visie om de schaarse middelen in de zorg efficiënter en effectiever te
kunnen benutten (Laplante et al., 2020). Innovaties betreft AI klinkt als muziek in de oren, maar de
beoogde zorgbeloften kunnen niet altijd waargemaakt worden. Hierom wordt AI in de zorg ook wel
eerder als een hype gezien dan een realiteit. Dit wegens de uitdagingen waar AI tijdens de
ontwikkeling en implementatie te maken heeft (Kregting, 2020). Ten eerste is er in de zorg weinig
ruimte voor de implementatie van innovaties (Smeets, 2022). Ten tweede zijn de ontwikkeling van AI-
innovaties gebonden aan aanzienlijke verbeteringen in communicatietechnologieën (Ajakwe et al.,
2022). Verder vergt het verzamelen van data, toegang krijgen tot én het omgaan met Big-data vanuit
de zorg, inspanning (Verheij, 2021; Daniels et al., 2018).
Innovatie in de zorg heeft een bijzonder aspect. Dat komt onder andere door de reguleringen in de
zorg, zowel de zorgorganisaties als de marktspelers dienen zich te houden aan de wet- en regelgeving.
Dit maakt het introduceren en implementeren van innovaties moeizaam, waardoor de grote beloften
in de praktijk niet altijd waargemaakt kunnen worden. De vraag die dan opgewekt wordt is: ‘Hoe komt
het dat zorginnovaties, zoals AI, grote beloften maken die in de praktijk niet waargemaakt kunnen
worden?’. Binnen dit essay zal de beloften rondom zorginnovaties vanuit meerdere perspectieven
geanalyseerd worden. Hierbij wordt gekeken waarom de innovatiebeloften niet altijd waargemaakt
(kunnen) worden. De klassieke perspectief op innovaties en alternatieve perspectieven als reactie
hierop zal nader toegelicht worden. Tot slot wordt het ‘situated novelty’ perspectief uiteengezet,
waarbij gekeken wordt hoe dit afwijkt van het standaardbeeld van innovaties en wat deze alternatieve
kijk op innovaties te bieden heeft.
Het klassieke perspectief op innovatie
Kuczmarski (2003) definieert het begrip ‘innovatie’ als ‘A mindset, a pervasive attitude, or a way of
thinking focused beyond the present into the future vision’ (Kuczmarski, 2003, p.536). Dit is een
rationele kijk op innovatie. Hiervan uitgaand beschrijft hij dat innovatie de sleutel is voor het verkrijgen
van concurrentievoordeel. Vervolgens veronderstelt hij dat radicale innovaties ervoor zorgen dat de
organisatie voorop de roedel loopt en dat het de aandelenprijzen bevordert. Voor het bemachtigen
van deze succes heeft Kuczmarski een recept (stappenplan) opgesteld. In dit stappenplan wordt
innovatie als een lineair proces geduid. Hierbij worden de ideeën opgedeeld in fasen die omgezet
worden in grootschalige uitvoeringen. Indien alle stappen op een correcte wijze worden uitgevoerd,
wordt een succesvolle implementatie bevorderd, waarbij een waardig eindproduct uit voortkomt. Dit
leidt ertoe dat de innovatie het krachtigste wapen is tegenover de concurrenten (Kuczmarski, 2003).
Uit het stappenplan komt naar voren dat de implementatie een top-down proces is. De manager
speelt hier een belangrijke rol in, thans de manager is de verantwoordelijke en dient overtuigd te zijn
van de innovatie, geeft innovatie de hoogste prioriteit en dat brengt hij dan ook over aan de rest van
de organisatie (innovatie is een ‘state of mind’) (Kuczmarski, 2003).
Gezien de ideologie van Kuczmarski op innovatie kan geconcludeerd worden dat hij innovatie vanuit
het functionalistisch paradigma verklaard. Hij heeft een vorm van implementatie gekozen voor alle
organisaties, heeft de rollen vastgesteld en de verantwoordelijken (de managers) aangewezen
(Thomas, 2003).
2
