Nederlands literatuurgeschiedenis se-week 3 klas 5
Middeleeuwen
-op God gericht (dit is niet bijzonder want vrijwel de enige mensen die konden schrijven waren de
adel en geestelijkheid, het doel was mensen op het goede pad te houden)
-Karel ende Elegast (te maken met keizer Karel, hele boek gaat over trouw van keizer Karel aan god
en van de trouw van de leenheer aan keizer Karel, zo gaat de piramide naar beneden).
-Karelromans en Arthurromans (in zijn verhalen beleefde Arthur avonturen en ridders van de ronde
tafel (= deze ridders werden gelijk gezien) werkten met hem samen.
-Hoofse en niet-Hoofse ridderromans (hoofse minder romans en de vrouw staat op een voetstuk)
- ontstaansgeschiedenis oud-Nederlands / Vlaamse monnik met pennenproef ( stamt uit 11e eeuw,
werd ontdekt in een geestelijk boek in de kantlijn. Die monniken schreven die boeken over met een
veer en als je veel schrijft wordt de punt bot en deze moest aangescherpt worden en dit testen noem
je een pennenproef, in het oud Vlaams heeft die monnik toen een paar zinnen van een gedicht
opgeschreven, we kunnen niet bepalen wanneer het Nederlands precies is begonnen het maakt deel
uit van het Germaans en dit is ontstaan in de loop der eeuwen)
- taalfamilies (Nederlands behoort tot taalfamilies, een taal zoals het Nederlands daarvan kun je niet
de ontstaansdatum zeggen)
-overtuigingskracht Van den Vos Reynaerde ( is een satire op de samenleving; met behulp van
dieren worden de verschillende standen in de maatschappij beschreven, er wordt hen een spiegel
voorgehouden. De zwakheden van de verschillende dieren worden gebruikt om aan te geven waar
het schort in de samenleving bij die mensen. Bv koning nobel = leeuw, de vos moet veroordeeld
worden en houdt een heel verhaal waarin hij zegt dat hij een schat weet te liggen. De koning was
heel hebberig en liet de vos vrij gaan voor de schat. De geestelijkheid doet dingen die je niet zou
verwachten van een pastoor (—> hij heeft een vrouw en eten voorraad in zijn schuur). De beer zijn
zwakheid = honing. De samenleving wordt te kijk gezet en hun zwakke punten dus aangeduid.
-Verzamelhandschrift = boekwerk waarin verschillende verhalen zijn opgenomen
-exempel = voorbeeld, Marieke van nieuwwegen ging naar haar oom in Nijmegen. De duivel
probeerde haar te verleiden —> gelukt. Doordat ze berouw toont krijgt ze vergiffenis. 7 = bijbels
getal
- doel exempel/Marialegendes= hoe slecht je ook bent geweest, als je berouw toont komt het altijd
goed en krijg je vergiffenis
Renaissance
-Rederijkers en hun functie voor de stad = mensen die konden lezen en schrijven en kwamen als
groep elke maand bij elkaar en werden ingeschakeld door het bestuur van de stad om speciale
teksten te maken. Ze streden onderling tegen elkaar en zon wedstrijd = landjuweel
-perikelen rond opvoering Gijsbrecht van Aemstel : oorspronkelijke opvoering op later tijdstip gezet
omdat er geruchten waren dat er in het toneelstuk reclame werd gemaakt voor het katholicisme
-Joost van den Vondel en P.C. Hooft: Hooft heeft veel gedichten geschreven, prijs gewonnen en
straat naar hem vernoemd. Joost is Nederlandse dichter en toneelschrijver.
-Gouden Eeuw: waarom gouden eeuw? Nederland zeer welvarend, we zaten qua water op een
gunstige plek. Konden veel handel voeren en hadden veel kolonies. De ontwikkeling van de bevolking
was hoog.
-VOC: verenigde Oost-Indische compagnie; handel in het oosten met andere landen en dit maakte
Nederland rijk. We waren betrokken bij de slavenhandel.
- reisverhalen/reisjournaal: door de handel en reizen van de VOC werden reisverhalen geschreven
-Frans -classicistisch toneel: dit toneel greep terug op de klassieke oudheid, toneelstukken in 5
bedrijven.
-toneelstukken van Jan Vos: een groot spektakel stuk met allerlei gruwelen. Hielden minder verband
met de klassieke oudheid.
-sonnet: dichtkunst; bijzonderheden sonnet: bestaat uit 14 regels, er zit een volta in (=wending) het
Middeleeuwen
-op God gericht (dit is niet bijzonder want vrijwel de enige mensen die konden schrijven waren de
adel en geestelijkheid, het doel was mensen op het goede pad te houden)
-Karel ende Elegast (te maken met keizer Karel, hele boek gaat over trouw van keizer Karel aan god
en van de trouw van de leenheer aan keizer Karel, zo gaat de piramide naar beneden).
-Karelromans en Arthurromans (in zijn verhalen beleefde Arthur avonturen en ridders van de ronde
tafel (= deze ridders werden gelijk gezien) werkten met hem samen.
-Hoofse en niet-Hoofse ridderromans (hoofse minder romans en de vrouw staat op een voetstuk)
- ontstaansgeschiedenis oud-Nederlands / Vlaamse monnik met pennenproef ( stamt uit 11e eeuw,
werd ontdekt in een geestelijk boek in de kantlijn. Die monniken schreven die boeken over met een
veer en als je veel schrijft wordt de punt bot en deze moest aangescherpt worden en dit testen noem
je een pennenproef, in het oud Vlaams heeft die monnik toen een paar zinnen van een gedicht
opgeschreven, we kunnen niet bepalen wanneer het Nederlands precies is begonnen het maakt deel
uit van het Germaans en dit is ontstaan in de loop der eeuwen)
- taalfamilies (Nederlands behoort tot taalfamilies, een taal zoals het Nederlands daarvan kun je niet
de ontstaansdatum zeggen)
-overtuigingskracht Van den Vos Reynaerde ( is een satire op de samenleving; met behulp van
dieren worden de verschillende standen in de maatschappij beschreven, er wordt hen een spiegel
voorgehouden. De zwakheden van de verschillende dieren worden gebruikt om aan te geven waar
het schort in de samenleving bij die mensen. Bv koning nobel = leeuw, de vos moet veroordeeld
worden en houdt een heel verhaal waarin hij zegt dat hij een schat weet te liggen. De koning was
heel hebberig en liet de vos vrij gaan voor de schat. De geestelijkheid doet dingen die je niet zou
verwachten van een pastoor (—> hij heeft een vrouw en eten voorraad in zijn schuur). De beer zijn
zwakheid = honing. De samenleving wordt te kijk gezet en hun zwakke punten dus aangeduid.
-Verzamelhandschrift = boekwerk waarin verschillende verhalen zijn opgenomen
-exempel = voorbeeld, Marieke van nieuwwegen ging naar haar oom in Nijmegen. De duivel
probeerde haar te verleiden —> gelukt. Doordat ze berouw toont krijgt ze vergiffenis. 7 = bijbels
getal
- doel exempel/Marialegendes= hoe slecht je ook bent geweest, als je berouw toont komt het altijd
goed en krijg je vergiffenis
Renaissance
-Rederijkers en hun functie voor de stad = mensen die konden lezen en schrijven en kwamen als
groep elke maand bij elkaar en werden ingeschakeld door het bestuur van de stad om speciale
teksten te maken. Ze streden onderling tegen elkaar en zon wedstrijd = landjuweel
-perikelen rond opvoering Gijsbrecht van Aemstel : oorspronkelijke opvoering op later tijdstip gezet
omdat er geruchten waren dat er in het toneelstuk reclame werd gemaakt voor het katholicisme
-Joost van den Vondel en P.C. Hooft: Hooft heeft veel gedichten geschreven, prijs gewonnen en
straat naar hem vernoemd. Joost is Nederlandse dichter en toneelschrijver.
-Gouden Eeuw: waarom gouden eeuw? Nederland zeer welvarend, we zaten qua water op een
gunstige plek. Konden veel handel voeren en hadden veel kolonies. De ontwikkeling van de bevolking
was hoog.
-VOC: verenigde Oost-Indische compagnie; handel in het oosten met andere landen en dit maakte
Nederland rijk. We waren betrokken bij de slavenhandel.
- reisverhalen/reisjournaal: door de handel en reizen van de VOC werden reisverhalen geschreven
-Frans -classicistisch toneel: dit toneel greep terug op de klassieke oudheid, toneelstukken in 5
bedrijven.
-toneelstukken van Jan Vos: een groot spektakel stuk met allerlei gruwelen. Hielden minder verband
met de klassieke oudheid.
-sonnet: dichtkunst; bijzonderheden sonnet: bestaat uit 14 regels, er zit een volta in (=wending) het
