KBL - BIOLOGIE samenvatting T5 t/m 7

BIOLOGIE
Thema 5,6 en 7

Thema 5 Regeling -
5 . 1 Het zenuwstelsel -
Je kunt de delen en functies van het zenuwstelsel noemen.
DELEN:
- Het centrale zenuwstelsel bestaat uit
de grote hersenen, de kleine
hersenen, de hersenstam en het
ruggenmerg. De zenuwen verbinden
het centrale zenuwstelsel met alle
lichaamsdelen, zoals je ogen en je
spieren.
FUNCTIES:
- Het zenuwstelsel verwerkt impulsen
die afkomstig zijn van zintuigen.
- Ook regelt het zenuwstelsel de werking van spieren en klieren.
- Impulsen ontstaan in zintuigcellen onder invloed van prikkels (= een prikkel is
een invloed uit het milieu (de omgeving) op een organisme).

5 . 2 Zenuwcellen en zenuwen -
Je kunt in een afbeelding van een zenuwcel de delen benoemen/Je kunt 3
typen zenuwcellen noemen met hun functies en kenmerken.
Er zijn 3 typen zenuwcellen:
- gevoelszenuwcellen
- bewegingszenuwcellen
- schakelcellen
GEVOELSZENUWCELLEN:
Gevoelszenuwcellen geleiden impulsen van zintuigen naar het centrale
zenuwstelsel. De cellichamen van gevoelszenuwcellen liggen vlakbij het centrale
zenuwstelsel. Een gevoelszenuwcel heeft één lange uitloper die impulsen naar het
cellichaam toe geleidt. De andere uitlopers geleiden impulsen van het cellichaam
naar het centrale zenuwstelsel.

,BEWEGINGSZENUWCELLEN:
Bewegingszenuwcellen geleiden impulsen van het centrale zenuwstelsel naar
spieren of klieren. De cellichamen van bewegingszenuwcellen liggen in het centrale
zenuwstelsel. Een bewegingszenuwcel heeft één lange uitloper die impulsen van het
cellichaam naar een spier of klier geleidt. (Het paarse tentakel celletje aan het begin
is het centrale zenuwstelsel)




SCHAKELCELLEN:
Schakelcellen geleiden impulsen binnen het centrale zenuwstelsel. Ze verbinden
elkaar onderling. Ook verbinden ze de uitlopers van gevoelszenuwcellen met de
uitlopers van bewegingszenuwcellen. Schakelcellen liggen in hun geheel in het
centrale zenuwstelsel.




EEN ZENUWCEL BESTAAT ALTIJD UIT:
- Cellichaam met celkern
- Uitlopers die impulsen naar het cellichaam toe geleiden
- Uitlopers die impulsen van het cellichaam af geleiden

Je kunt omschrijven wat een zenuw is en je kunt drie typen zenuwen noemen
met hun kenmerken.
ZENUW: Een bundel uitlopers van zenuwcellen, omgeven door een laag
bindweefsel (een stevige laag die zorgt voor bescherming). Zenuwen verbinden het
centrale zenuwstelsel met alle lichaamsdelen.

, Elke uitloper in een zenuw is omgeven door een dun laagje. Dat laagje isoleert de
uitlopers van elkaar zodat impulsen binnen een uitloper blijven.
Er zijn 3 typen zenuwen:
- gevoelszenuwen
Een gevoelszenuw bevat alleen uitlopers van gevoelszenuwcellen.
- bewegingszenuwen
Een bewegingszenuw bevat alleen uitlopers van bewegingszenuwcellen.
- gemengde zenuwen
Een gemengde zenuw bevat uitlopers van gevoelszenuwcellen en uitlopers
van bewegingszenuwcellen
De meeste zenuwen in je lichaam zijn gemengde zenuwen. De zenuwen die
impulsen geleiden van en naar je romp en van je ledematen (armen en benen)
komen bij het ruggenmerg aan. De zenuwen die impulsen geleiden van een naar je
hoofd en hals komen bij de hersenstam aan. Uitlopers en dus ook zenuwen kunnen
heel lang zijn (soms wel een meter). De impulsen leggen dan een grote afstand af
door de zenuwen.

5 . 3 Het ruggenmerg -
Je kunt de delen van het ruggenmerg noemen met hun functies en kenmerken.
DELEN:




FUNCTIES EN KENMERKEN:
van het ruggenmerg: Impulsen geleiden van zenuwen uit de romp en de ledematen
naar de hersenen en omgekeerd.
van de witte stof (schors): Het buitenste gedeelte bestaat uit de witte stof. Hierin
liggen veel uitlopers. De uitlopers geleiden impulsen van en naar de hersenen, dus
omhoog en omlaag. Om de uitlopers heen liggen isolerende laagjes die de witte
kleur veroorzaken.
van de grijze stof (merg): Het binnenste gedeelte bestaat uit de grijze stof. De
grijze stof bevat cellichamen van schakelcellen en cellichamen van
bewegingszenuwcellen