Kennistoets
Gezinsbegeleiding
BERNICE DE ROOS
Bernice de Roos
[BEDRIJFSNAAM] | [BEDRIJFSADRES]
,Inhoud
Kennislijn Gezinsbegeleiding ...................................................................................... 3
Thema 1: Begeleiding aan gezinnen met meervoudige en complexe problemen ... 3
Thema 2: Interprofessioneel samenwerken – netwerk versterkend werken............ 7
Thema 3: Goed genoeg ouderschap .................................................................... 16
Thema 4: Integraal werken; regievoering en casemanagement ........................... 21
Thema 5: Interprofessioneel samenwerken; meervoudig alliëren ......................... 27
Thema 6: Motiverende gespreksvoering ............................................................... 31
Thema 7: Gastcollege gezinsvoogd ...................................................................... 35
Thema 8: Onderzoekende houding ....................................................................... 37
Thema 9: Kindermishandeling .............................................................................. 39
Thema 10: Signs of Safety .................................................................................... 43
Thema 11: Conflictscheiding (vechtscheiding) ...................................................... 49
Thema 12: Verdieping systemisch werken – communicatie.................................. 54
Thema 13: Verdieping systemisch werken – contextueel werken ......................... 57
Thema 14: Verdieping systemisch werken: transcultureel systemisch werken –
diversiteit ............................................................................................................... 62
Kennislijn FRESH ..................................................................................................... 68
Thema 1 ................................................................................................................ 68
Thema 2 ................................................................................................................ 71
Thema 3 ................................................................................................................ 75
Thema 4 ................................................................................................................ 77
Thema 5 ................................................................................................................ 80
Thema 6 ................................................................................................................ 83
Thema 7 ................................................................................................................ 85
Thema 8 ................................................................................................................ 88
Thema 9 ................................................................................................................ 90
Thema 10 .............................................................................................................. 93
Thema 11 .............................................................................................................. 96
Thema 12 ............................................................................................................ 100
Thema 13 ............................................................................................................ 106
Leerhuis .................................................................................................................. 112
Bijeenkomst 1: Introductie opdracht ‘Het gezinsplan’ .......................................... 112
Bijeenkomst 2: Gesprek met opvoeders en jeugdige .......................................... 113
Bijeenkomst 5: Systeemgerichte en contextuele benadering .............................. 113
1
, Bijeenkomst 6: Systeemgerichte en communicatietheorie .................................. 114
Bijeenkomst 8: Leertheorie ................................................................................. 115
Bijeenkomst 9 & 10: Vaardigheid analyseren en pedagogisch thema ................ 116
Bijeenkomst 11 & 12: Een werkplan maken en een coachingsles ...................... 116
Bijeenkomst 2: Verantwoording en TOPOI ......................................................... 117
Bijeenkomst 5: Evalueren ................................................................................... 118
Bijeenkomst 6: Evalueren ................................................................................... 119
Bijeenkomst 7: Evalueren ................................................................................... 120
Bijeenkomst 8: Evalueren ............................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Bijeenkomst 9:… ................................................................................................. 121
Bijeenkomst 10: Terugblik ................................................................................... 121
Bijeenkomst 11 & 12: Coachingslessen .............................................................. 121
Bijeenkomst 13 & 14: Peerfeedback werkplan en evaluatie... Fout! Bladwijzer niet
gedefinieerd.
Training................................................................................................................... 122
Bijeenkomst 1: Wat komt er kijken bij een afstemmingsoverleg? ........................ 122
Bijeenkomst 2: Kennismaking met familie Nowak-Jansen .................................. 122
Bijeenkomst 3: Gespreksvoering, houding en attitude ........................................ 122
Bijeenkomst 4: Wat speelt hier allemaal? ........................................................... 123
Bijeenkomst 5: Sámen zoeken naar oplossingen ............................................... 123
Bijeenkomst 7, 8 & 9: Wat werkt en wat niet? ..................................................... 125
Bijeenkomst 10: Afstemmingsoverleg – specifieke elementen............................ 125
2
, Kennislijn Gezinsbegeleiding
Thema 1: Begeleiding aan gezinnen met meervoudige en complexe problemen
Je weet wat er bedoeld wordt met gezinnen met meervoudige en complexe problemen en wat
de kenmerken zijn van deze gezinnen.
Definitie
Een gezin met meervoudige en complexe problemen:
- Is een gezin van minstens één volwassene en één kind van 0 tot 22 jaar;
- Kampt langdurig met een combinatie van problemen op diverse gebieden:
• Sociaal-economische problemen in het gezin – gezinskenmerken (voorbeelden: uitkeringen,
armoede en/of schulden in het gezin);
• Psychosociale problemen bij de ouders – ouderkenmerken (voorbeelden: psychische
problemen, WLZ, WMO, jeugdzorg en/of criminaliteit);
• Psychosociale problemen bij de kinderen – kindkenmerken (voorbeelden: bij minimaal één
kind in het gezin, het kan dus ook gaan om problemen bij een kind ouder dan 22 jaar).
- Heeft verschillende kenmerken en problemen die tegelijkertijd op verschillende domeinen in het
gezin en in de context/leefsituatie rond het gezin spelen;
- Is overbelast door de vele problemen waarmee ze te maken hebben;
- Wordt ervaren als een gezin met meervoudige en complexe problemen als de problemen
chronisch, complex en met elkaar verweven zijn en veelal vaak van de ene generatie op de ander
overgaan;
- Heeft vaak problemen met hulpverlenende instanties.
Kijken naar de context
- Veelvuldige problemen op meerdere levensterreinen;
- Complexe problemen (ze lopen door elkaar heen en beïnvloeden elkaar);
- Er is een cyclus van oplopende spanningen en ontladingen;
- Gezinsleden zijn sterk en negatief aan elkaar verbonden;
- Veel conflicten en spanningen tussen de verschillende generaties;
- Hulpverlening wordt vermeden, doordat weerstand geboden wordt, medewerking geweigerd wordt
of men onvoldoende gemotiveerd is.
Hulpvragen liggen op de volgende gebieden:
- Opvoeding en communicatie;
- Samenwerking tussen de ouders;
- Gedragsproblemen bij de jeugdige;
- Omstandigheden in de omgeving en in het sociale netwerk.
Doelen liggen op de volgende gebieden:
- Gedragsverandering;
- Empowerment;
- Herstel van balans tussen de draagkracht en draaglast.
Je kent verschillende oorzaken waarom deze gezinnen weerbarstig zijn voor hulp, waaronder
ook de oorzaken in de kwaliteit van de hulp die geboden wordt.
Soms wordt er gedacht dat gezinnen weerbarstig zijn voor hulp. Eerder werden deze gezinnen ook wel
MPG (Multi Probleem Gezin) genoemd. Sinds een aantal jaar wordt deze term niet meer gebruikt,
omdat de nadruk hierbij ligt op dat het ‘gezin’ problematisch is. Het gezin is niet problematisch, maar
aan het worstelen en dat kan elk gezin overkomen.
Bedenk dat de weerbarstigheid voor hulp van een gezin soms ook (mede) veroorzaakt is door slecht
uitgevoerde hulp, gebrek aan integraliteit in de hulp, te weinig vasthoudendheid van hulpverleners en
onvoldoende maatwerk.
3
Gezinsbegeleiding
BERNICE DE ROOS
Bernice de Roos
[BEDRIJFSNAAM] | [BEDRIJFSADRES]
,Inhoud
Kennislijn Gezinsbegeleiding ...................................................................................... 3
Thema 1: Begeleiding aan gezinnen met meervoudige en complexe problemen ... 3
Thema 2: Interprofessioneel samenwerken – netwerk versterkend werken............ 7
Thema 3: Goed genoeg ouderschap .................................................................... 16
Thema 4: Integraal werken; regievoering en casemanagement ........................... 21
Thema 5: Interprofessioneel samenwerken; meervoudig alliëren ......................... 27
Thema 6: Motiverende gespreksvoering ............................................................... 31
Thema 7: Gastcollege gezinsvoogd ...................................................................... 35
Thema 8: Onderzoekende houding ....................................................................... 37
Thema 9: Kindermishandeling .............................................................................. 39
Thema 10: Signs of Safety .................................................................................... 43
Thema 11: Conflictscheiding (vechtscheiding) ...................................................... 49
Thema 12: Verdieping systemisch werken – communicatie.................................. 54
Thema 13: Verdieping systemisch werken – contextueel werken ......................... 57
Thema 14: Verdieping systemisch werken: transcultureel systemisch werken –
diversiteit ............................................................................................................... 62
Kennislijn FRESH ..................................................................................................... 68
Thema 1 ................................................................................................................ 68
Thema 2 ................................................................................................................ 71
Thema 3 ................................................................................................................ 75
Thema 4 ................................................................................................................ 77
Thema 5 ................................................................................................................ 80
Thema 6 ................................................................................................................ 83
Thema 7 ................................................................................................................ 85
Thema 8 ................................................................................................................ 88
Thema 9 ................................................................................................................ 90
Thema 10 .............................................................................................................. 93
Thema 11 .............................................................................................................. 96
Thema 12 ............................................................................................................ 100
Thema 13 ............................................................................................................ 106
Leerhuis .................................................................................................................. 112
Bijeenkomst 1: Introductie opdracht ‘Het gezinsplan’ .......................................... 112
Bijeenkomst 2: Gesprek met opvoeders en jeugdige .......................................... 113
Bijeenkomst 5: Systeemgerichte en contextuele benadering .............................. 113
1
, Bijeenkomst 6: Systeemgerichte en communicatietheorie .................................. 114
Bijeenkomst 8: Leertheorie ................................................................................. 115
Bijeenkomst 9 & 10: Vaardigheid analyseren en pedagogisch thema ................ 116
Bijeenkomst 11 & 12: Een werkplan maken en een coachingsles ...................... 116
Bijeenkomst 2: Verantwoording en TOPOI ......................................................... 117
Bijeenkomst 5: Evalueren ................................................................................... 118
Bijeenkomst 6: Evalueren ................................................................................... 119
Bijeenkomst 7: Evalueren ................................................................................... 120
Bijeenkomst 8: Evalueren ............................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Bijeenkomst 9:… ................................................................................................. 121
Bijeenkomst 10: Terugblik ................................................................................... 121
Bijeenkomst 11 & 12: Coachingslessen .............................................................. 121
Bijeenkomst 13 & 14: Peerfeedback werkplan en evaluatie... Fout! Bladwijzer niet
gedefinieerd.
Training................................................................................................................... 122
Bijeenkomst 1: Wat komt er kijken bij een afstemmingsoverleg? ........................ 122
Bijeenkomst 2: Kennismaking met familie Nowak-Jansen .................................. 122
Bijeenkomst 3: Gespreksvoering, houding en attitude ........................................ 122
Bijeenkomst 4: Wat speelt hier allemaal? ........................................................... 123
Bijeenkomst 5: Sámen zoeken naar oplossingen ............................................... 123
Bijeenkomst 7, 8 & 9: Wat werkt en wat niet? ..................................................... 125
Bijeenkomst 10: Afstemmingsoverleg – specifieke elementen............................ 125
2
, Kennislijn Gezinsbegeleiding
Thema 1: Begeleiding aan gezinnen met meervoudige en complexe problemen
Je weet wat er bedoeld wordt met gezinnen met meervoudige en complexe problemen en wat
de kenmerken zijn van deze gezinnen.
Definitie
Een gezin met meervoudige en complexe problemen:
- Is een gezin van minstens één volwassene en één kind van 0 tot 22 jaar;
- Kampt langdurig met een combinatie van problemen op diverse gebieden:
• Sociaal-economische problemen in het gezin – gezinskenmerken (voorbeelden: uitkeringen,
armoede en/of schulden in het gezin);
• Psychosociale problemen bij de ouders – ouderkenmerken (voorbeelden: psychische
problemen, WLZ, WMO, jeugdzorg en/of criminaliteit);
• Psychosociale problemen bij de kinderen – kindkenmerken (voorbeelden: bij minimaal één
kind in het gezin, het kan dus ook gaan om problemen bij een kind ouder dan 22 jaar).
- Heeft verschillende kenmerken en problemen die tegelijkertijd op verschillende domeinen in het
gezin en in de context/leefsituatie rond het gezin spelen;
- Is overbelast door de vele problemen waarmee ze te maken hebben;
- Wordt ervaren als een gezin met meervoudige en complexe problemen als de problemen
chronisch, complex en met elkaar verweven zijn en veelal vaak van de ene generatie op de ander
overgaan;
- Heeft vaak problemen met hulpverlenende instanties.
Kijken naar de context
- Veelvuldige problemen op meerdere levensterreinen;
- Complexe problemen (ze lopen door elkaar heen en beïnvloeden elkaar);
- Er is een cyclus van oplopende spanningen en ontladingen;
- Gezinsleden zijn sterk en negatief aan elkaar verbonden;
- Veel conflicten en spanningen tussen de verschillende generaties;
- Hulpverlening wordt vermeden, doordat weerstand geboden wordt, medewerking geweigerd wordt
of men onvoldoende gemotiveerd is.
Hulpvragen liggen op de volgende gebieden:
- Opvoeding en communicatie;
- Samenwerking tussen de ouders;
- Gedragsproblemen bij de jeugdige;
- Omstandigheden in de omgeving en in het sociale netwerk.
Doelen liggen op de volgende gebieden:
- Gedragsverandering;
- Empowerment;
- Herstel van balans tussen de draagkracht en draaglast.
Je kent verschillende oorzaken waarom deze gezinnen weerbarstig zijn voor hulp, waaronder
ook de oorzaken in de kwaliteit van de hulp die geboden wordt.
Soms wordt er gedacht dat gezinnen weerbarstig zijn voor hulp. Eerder werden deze gezinnen ook wel
MPG (Multi Probleem Gezin) genoemd. Sinds een aantal jaar wordt deze term niet meer gebruikt,
omdat de nadruk hierbij ligt op dat het ‘gezin’ problematisch is. Het gezin is niet problematisch, maar
aan het worstelen en dat kan elk gezin overkomen.
Bedenk dat de weerbarstigheid voor hulp van een gezin soms ook (mede) veroorzaakt is door slecht
uitgevoerde hulp, gebrek aan integraliteit in de hulp, te weinig vasthoudendheid van hulpverleners en
onvoldoende maatwerk.
3
