Hoofdstuk 4 Werking tegen derden en publicatie
§4.1 Algemeen
In hoofdstuk 3 hebben we geconstateerd dat een verkrijger onder algemene titel niet alleen de
absolute rechten moet respecteren die op de verkregen goederen rusten, maar ook is gebonden aan
de persoonlijke rechten die ten aanzien van die goederen bestaan. Rechtvaardiging daarvan ligt in de
omstandigheid dat hij als het ware vermogensrechtelijk in de schoenen van hun voorganger stapt.
Met de aldus verkregen lusten, moeten hij ook de daaraan verbonden lasten voor zijn rekening
nemen. Anders ligt het bij een verkrijging onder bijzondere titel. Hij stapt niet in de
vermogensrechtelijke schoenen van zijn voorganger. Hij verwerft slechts een bepaald goed, dat wil
zeggen een zaak of een (subjectief) vermogensrecht.
Bezien vanuit de positie van de verkrijger, is de derdenwerking van een op een goed rustend
absoluut recht alleen te rechtvaardigen indien hij het ten tijde van de verwerving kende of had
kunnen kennen. Daarnaast zou de mogelijkheid van een onverwachte confrontatie met absolute
rechten het handelsverkeer in ernstige mate belemmeren. Uitgangspunten in het wettelijk stelsel van
openbaarmaking zijn: alleen die subjectieve rechten hebben derdenwerking, waaraan het objectieve
recht zodanig werking koppelt; en alleen de door het objectieve recht voorgeschreven wijze van
openbaarmaking kan deze derdenwerking bewerkstelligen. Ook buiten de absolute rechten zijn er in
ons rechtssysteem tal van rechtstoestanden en rechtsfeiten die onder bepaalde voorwaarden aan
derden kunnen worden tegengeworpen. Ook hier geldt dat er in beginsel een stelsel van
openbaarheid dient te bestaan om te rechtvaardigen dat zij ook aan ‘buitenstaanders’ kunnen
worden tegengeworpen. De wet kent geen sluitend publicatiesysteem.
§4.2 Registergoederen en de openbare registers betreffende registergoederen
Met betrekking tot registergoederen kent de wet in de vorm van openbare registers een belangrijk
publicatiesysteem. Art. 3:10 BW omschrijft wat een ‘registergoed’ is. Om onder de definitie van
registergoed te vallen, moet het goed moet drie vereisten voldoen: er is een openbaar register met
betrekking tot deze goederen, dit register is bestemd om daarin de vestiging en de overdracht van
deze goederen te publiceren, de vestiging of de overdracht van deze goederen komt pas door de
inschrijving in de openbare registers tot stand. Met andere woorden voor de vestiging of de
overdracht van het goed is inschrijving een constitutief vereiste. Allereerst zijn alle onroerende zaken
registergoederen. Dit volgt uit art. 3:10 jo. 3:89 BW. Wat een onroerende zaak is, staat in art. 3:3 lid 1
BW. De grond is onroerend, de daarmee verenigde beplantingen, de daarmee duurzaam verenigde
gebouwen en werken alsook nog niet gewonnen delfstoffen. Teboekstaande schepen en
luchtvaartuigen zijn eveneens registergoederen. Beperkte rechten op registergoederen zijn op hun
beurt ook registergoederen. Art. 3:16 lid 1 BW bepaalt dat er openbare registers worden gehouden,
waarin feiten die voor de rechtstoestand van registergoederen van belang zijn, worden ingeschreven.
§4.3 Andere openbare registers en publicatiemethoden
Naast de openbare registers voor registergoederen bestaan er nog andere openbare registers. In tal
van gevallen schrijft de wet met betrekking tot ook tegen derden werkende feiten publicatie voor in
de Staatscourant.
§4.4 Voldoen onze privaatrechtelijke publicaties in de praktijk?
De vraag of onze privaatrechtelijke publicaties in de praktijk voldoen, valt gedeeltelijk bevestigend en
gedeeltelijk ontkennend te beantwoorden. Bevestigend voor zover bepaalde openbare registers in
het spel zijn. Ontkennend voor zover het publicaties betreft die ‘men’ hetzij lastig kan raadplegen,
hetzij in de praktijk van het dagelijks leven niet pleegt in te zien. Is voor derdenwerking publicatie in
§4.1 Algemeen
In hoofdstuk 3 hebben we geconstateerd dat een verkrijger onder algemene titel niet alleen de
absolute rechten moet respecteren die op de verkregen goederen rusten, maar ook is gebonden aan
de persoonlijke rechten die ten aanzien van die goederen bestaan. Rechtvaardiging daarvan ligt in de
omstandigheid dat hij als het ware vermogensrechtelijk in de schoenen van hun voorganger stapt.
Met de aldus verkregen lusten, moeten hij ook de daaraan verbonden lasten voor zijn rekening
nemen. Anders ligt het bij een verkrijging onder bijzondere titel. Hij stapt niet in de
vermogensrechtelijke schoenen van zijn voorganger. Hij verwerft slechts een bepaald goed, dat wil
zeggen een zaak of een (subjectief) vermogensrecht.
Bezien vanuit de positie van de verkrijger, is de derdenwerking van een op een goed rustend
absoluut recht alleen te rechtvaardigen indien hij het ten tijde van de verwerving kende of had
kunnen kennen. Daarnaast zou de mogelijkheid van een onverwachte confrontatie met absolute
rechten het handelsverkeer in ernstige mate belemmeren. Uitgangspunten in het wettelijk stelsel van
openbaarmaking zijn: alleen die subjectieve rechten hebben derdenwerking, waaraan het objectieve
recht zodanig werking koppelt; en alleen de door het objectieve recht voorgeschreven wijze van
openbaarmaking kan deze derdenwerking bewerkstelligen. Ook buiten de absolute rechten zijn er in
ons rechtssysteem tal van rechtstoestanden en rechtsfeiten die onder bepaalde voorwaarden aan
derden kunnen worden tegengeworpen. Ook hier geldt dat er in beginsel een stelsel van
openbaarheid dient te bestaan om te rechtvaardigen dat zij ook aan ‘buitenstaanders’ kunnen
worden tegengeworpen. De wet kent geen sluitend publicatiesysteem.
§4.2 Registergoederen en de openbare registers betreffende registergoederen
Met betrekking tot registergoederen kent de wet in de vorm van openbare registers een belangrijk
publicatiesysteem. Art. 3:10 BW omschrijft wat een ‘registergoed’ is. Om onder de definitie van
registergoed te vallen, moet het goed moet drie vereisten voldoen: er is een openbaar register met
betrekking tot deze goederen, dit register is bestemd om daarin de vestiging en de overdracht van
deze goederen te publiceren, de vestiging of de overdracht van deze goederen komt pas door de
inschrijving in de openbare registers tot stand. Met andere woorden voor de vestiging of de
overdracht van het goed is inschrijving een constitutief vereiste. Allereerst zijn alle onroerende zaken
registergoederen. Dit volgt uit art. 3:10 jo. 3:89 BW. Wat een onroerende zaak is, staat in art. 3:3 lid 1
BW. De grond is onroerend, de daarmee verenigde beplantingen, de daarmee duurzaam verenigde
gebouwen en werken alsook nog niet gewonnen delfstoffen. Teboekstaande schepen en
luchtvaartuigen zijn eveneens registergoederen. Beperkte rechten op registergoederen zijn op hun
beurt ook registergoederen. Art. 3:16 lid 1 BW bepaalt dat er openbare registers worden gehouden,
waarin feiten die voor de rechtstoestand van registergoederen van belang zijn, worden ingeschreven.
§4.3 Andere openbare registers en publicatiemethoden
Naast de openbare registers voor registergoederen bestaan er nog andere openbare registers. In tal
van gevallen schrijft de wet met betrekking tot ook tegen derden werkende feiten publicatie voor in
de Staatscourant.
§4.4 Voldoen onze privaatrechtelijke publicaties in de praktijk?
De vraag of onze privaatrechtelijke publicaties in de praktijk voldoen, valt gedeeltelijk bevestigend en
gedeeltelijk ontkennend te beantwoorden. Bevestigend voor zover bepaalde openbare registers in
het spel zijn. Ontkennend voor zover het publicaties betreft die ‘men’ hetzij lastig kan raadplegen,
hetzij in de praktijk van het dagelijks leven niet pleegt in te zien. Is voor derdenwerking publicatie in
