Samenvatting Hoofdstuk 2, de sportwereld voor het HBO

 Bij de introductie en organisatie van de Engelse sporten speelde horeca en media een
belangrijke rol. Zij namen de initiatieven om zelf wedstrijden te organiseren zoals in
tennis en wielrennen. Daar werd direct en indirect geld mee verdiend (extrinsiek doel).
- Verhoging van de horecaomzet.
- Exclusieve kopij  verhoogde oplages voor kranten.
- Gokinkomsten.

 Vooral jonge mensen uit hogere sociale klassen en standen beoefenden de nieuwe
Engelse sporten.  onderscheiden van lagere klassen en standen die zich vooral bezig
hielden met meer traditionele Hollandse sporten.

 Wielrennen was in haar onstaansfase in tegenstelling tot onze tijd een exclusieve
bezigheid voor de gegoede burgerij en soms zelf adellijke families.
1871 wielervereninging Immer Weiter uit Deventer alleen leden uit de sociale bovenlaag.

 1892 het eerste grote sportevenement van Nederland vond plaats in Scheveningen: de
Internationale Sport-, Visscherij- en Paardententoonstelling. Dit evenement had sportieve
en commerciële doelstellingen. Er was een expositie en er werden wedstrijden gehouden
in diverse sporten met internationale bezetting. (4.500 sporters en 600.000
toeschouwers)

 Er werd een opvoedkundig verantwoorde sport ontwikkeld: Korfbal, onderwijzer Nico
Broekhuysen kwam per toeval op deze sport. Hij was op een congres in Zweden waar
door Amerikanen het basketbal werd gedemonstreerd. (Basketbal in 1891 in Springfield
op een YMCA-school ontwikkeld door James Naismith) Op het congres waren te weining
mannen aanwezig waardoor vrouwen ook mee moesten spelen met ringboll (variant).
- korfbal werd zo ingericht dat lichamelijk contact vermeden werd.
- De echte tegenstander iemand van het eigen sekse was.
- Regels dat je niet mocht lopen met de bal; afdwingen snel passen.
- Dat ging individualisme tegen en bevorderde de samenwerking met anderen.

Pim Mulier.
 Aan het einde van 19e, begin 20e eeuw schoten de sportverenigingen als paddenstoelen
uit de grond.
 Ook ontstonden overkoepelende sportbonden die zorgdroegen voor de standaardisatie
van de sporten en voor nationale en internationale competities.  basis voor nationaal
en internationaal sportstelsel
 Pim Mulier (1865 – 1954) stond aan de wieg van atletiek, rugby en cricket in Nederland.
Hij was ook betrokken bij de oprichting van de eerste tennisclub en de eerste
Nederlandse voetbalclub in 1879: de Haarlemse Football Club (HFC).
 1889 Mulier richtte samen met een aantal vertegenwoordigers van sportclubs De
Nederlandse Voetbal en Atletiek (NVAB) op, later Nederlandse Voetbal Bond (NVB) en
weer later KNVB.
 Mulier richtte Het Sportblad op, waarin aandacht besteed werd aan schaatsen, cricket,
voetbal en wielrijden.

,  Mulier was in 1892 tijden de Internationale Sport-, Visscherij- en Paardententoonstelling
de grote initiator bij de oprichting van de voorloper van de ISU (International Skating
Union)
 Nam ook initiatief tot oprichting van Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding
(NBVLO).
 Mulier initieerde grote evenementen als Elfstedentocht en Nijmeegse Avondvierdaagse.
 Mulier sportpionier  vader van de Nederlandse sport.
 Zorgde dat ervoor dat een aantal sporten in relatief korte tijd een sterke organisatie
kreeg, met reglementering, vaste regels en competities.

Nieuwkomers als innovators.
 De nieuwkomers kunnen gezien worden als innovators; zij zijn het die als eerste
bepaalde sporten beoefenen en daarmee en trend veroorzaken.  early adopters.

Het christendom en de sport.
 De dominante stroming binnen het christendom stond negatief tegenover de opkomst
van de moderne sport.
- Men kon zich niet vinden in de cultivering van het lichaam in de sport.
- Sport had een onzedelijke uitstraling; blote armen, -schouders en –benen. 
seksualiteit.
- Negatieve houding van de kerken tegenover sport; aandacht voor sport bij
gelovigen zou leiden tot een afzwakking van deelname aan kerkelijke praktijken
en rituelen.  niet op zondag voetballen (zondagsrust)

Sport vooral voor mannen.
 De sport die aan het einde van de 19e eeuw ontstond werd overwegend bedreven door
mannen. Men achtte vrouwen veelal ongeschikt voor sport omdat men de waarden die
men associeerde met de vrouwelijke natuur niet vond passen bij de sport.
 Sport: agressie, snelheid, kracht, dominantie, leiderschap  vroeger mannelijke
waarden.
 Medische wetenschap: de vrouw moest economisch omgaan met haar energie, zeker als
moeder. Vrouw: nerveuze, kwetsbare wezens.
 Ook speelde de oorsprong van Engelse sporten een rol; Engelse sporten waren
beïnvloed door het Victoriaanse tijdperk.
 Begin 20e eeuw vrouwen ook sporten; voordelen voor gezondheid van de vrouw. Vooral
in golf, tennis, roeien, turnen handboogschieten, kunstrijden, wandelen.  kleding decent
 Debat vrouwen in sport duurde lang: tegenstanders vrouwen verliezen vrouwelijkheid
door sport.

Intermezzo: het oer voetbal aan einde 19e eeuw.
 Voetbal was in Nederland een elitesport, eind 19e eeuw, terwijl in Engeland voetbal was
uitgegroeid tot een professionele sport voor de brede lagen van de bevolking.
 Jurryt van de Vooren maakt onderscheid tussen oervoetbal en volksvoetbal.
- Oervoetbal: begonnen eind 19e eeuw, typisch voor rijkeluiszoontjes. Elitesport die
zich zelf in stand hield door ballotage en meer informele vormen van uitsluiting.
Jongens niet ouder dan 15 jaar, daarna aandacht voor opleiding, werk, partner