Achtste,
herziende druk
INTRODUCTIE IN DE
GEZONDHEIDSZORG
Hoofdstukken 1, 2, 3, 6, 7, 8 ,9, 10, 11, 12, 13, 19, 22, 23, 24,
25, 26
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 De gezondheidszorg in een notendorp...............................................3
1.1 Lijnen in de zorg........................................................................................ 3
1.2 Ontwikkelingen en beleid...........................................................................5
Hoofdstuk 2 De huisarts als poortwachter..............................................................7
2.1 Inleiding........................................................................................................ 7
2.2 Organisatie van huisartsenzorg.....................................................................7
2.3 Preventie....................................................................................................... 7
2.4 Kwaliteit........................................................................................................ 7
2.5 Samenwerking.............................................................................................. 7
2.6 Ontwikkelingen.............................................................................................. 8
Hoofdstuk 3 Paramedici en paramedische zorg......................................................8
3.1 Inleiding........................................................................................................ 8
3.3 Werkzaamheden van paramedici nader bekeken..........................................8
3.4 Kwaliteitszorg................................................................................................ 9
3.5 Ketenzorg...................................................................................................... 9
3.6 Preventie en gezondheidsbevordering........................................................10
3.7 Ontwikkelingen............................................................................................ 10
Hoofdstuk 6 Apotheken en zorg voor geneesmiddelen........................................10
6.1 Inleiding...................................................................................................... 10
6.2 Geneesmiddelen......................................................................................... 10
6.3 Geneesmiddelen voorschrijven...................................................................10
6.4 Geneesmiddelverstrekking via apotheken..................................................10
6.5 Kostenstijging en manieren om de kosten te reduceren.............................11
6.6 Kwaliteitszorg.............................................................................................. 11
Hoofdstuk 7 Thuiszorg.......................................................................................... 11
7.1 Inleiding...................................................................................................... 11
7.2 Mensen die zorg thuis ontvangen...............................................................12
7.3 Vraaggerichte zorg...................................................................................... 12
7.4 Zorgverleners en hun taken, complexiteit en diversiteit in zorg.................12
7.5 Ontwikkelingen............................................................................................ 12
7.6 Ketenzorg.................................................................................................... 12
7.7 Kwaliteit en kwaliteitszorg...........................................................................12
Hoofdstuk 8 Informele zorg.................................................................................. 13
8.1 Inleiding...................................................................................................... 13
8.2 Zelfzorg....................................................................................................... 13
8.3 Mantelzorg.................................................................................................. 13
1
, 8.4 Ondersteuning van mantelzorgers..............................................................13
8.5 Vrijwilligerszorg........................................................................................... 13
8.6 Patiënten- en cliëntenorganisaties..............................................................14
Hoofdstuk 9 Ketenzorg en zorgketens..................................................................14
9.1 Inleiding...................................................................................................... 14
9.2 Ketenzorg is opgezet om zorg af te stemmen op de behoefte....................14
9.3 Organisatie van ketenzorg..........................................................................14
9.4 Nut en kwaliteit van ketenzorg....................................................................15
Hoofdstuk 10 Complementaire en alternatieve zorg............................................15
10.1 Inleiding.................................................................................................... 15
10.2 Complementaire en alternatieve geneeswijzen, soorten en inhoud..........15
10.6 Samenwerking tussen reguliere en alternatieve zorgverleners.................16
10.7 Beleid........................................................................................................ 16
Hoofdstuk 11 Ziekenhuizen.................................................................................. 16
11.1 Inleiding.................................................................................................... 16
11.2 Medisch-specialistische zorg.....................................................................16
11.3 Organisatie van patiëntenzorg: werken en samenwerken.........................17
11.4 Ontwikkelingen.......................................................................................... 17
11.5 Samenwerking met beroepsbeoefenaren buiten het ziekenhuis...............17
11.7 Kwaliteit.................................................................................................... 18
Hoofdstuk 12 Revalidatie-instellingen..................................................................18
12.1 Inleiding.................................................................................................... 18
12.2 Kenmerken van revalidatiezorg.................................................................18
12.3 Kwaliteit.................................................................................................... 18
12.4 Ontwikkelingen.......................................................................................... 18
Hoofdstuk 13 Verpleeghuize en verzorgingshuizen..............................................18
13.1 Inleiding.................................................................................................... 18
13.2 Zorg door verpleeghuizen.........................................................................19
13.3 Leven in een verpleeghuis........................................................................19
13.4 Werken in een verpleeghuis......................................................................19
13.5 Kwaliteit en kwaliteitszorg.........................................................................19
13.6 Ontwikkelingen en knelpunten..................................................................20
Hoofdstuk 19 Zorg in de grote steden..................................................................20
19.1 Inleiding.................................................................................................... 20
19.2 Complexe zorg.......................................................................................... 20
19.3 Zorg voor mensen zonder geldige verblijfsdocumenten...........................20
19.4 Onverzekerden door geen zorgverzekering af te sluiten of door
wanbetaling....................................................................................................... 21
2
,Hoofdstuk 22 Gezondheidsbeleid.........................................................................21
22.2 Geschiedenis van de ziekenzorg...............................................................21
22.3 Regulering van het zorgaanbod................................................................21
22.4 Beleid gericht op gezondheid....................................................................22
Hoofdstuk 23 Verzekerd voor zorg........................................................................22
23.1 Inleiding.................................................................................................... 22
23.2 De Zorgverzekeringswet (ZVW)................................................................23
23.3 Het basispakket......................................................................................... 23
23.4 Een aanvullend verzekeringspakket..........................................................23
23.5 De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)..................................24
23.6 De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)......................................25
23.7 Ontwikkelingen.......................................................................................... 25
Hoofdstuk 24 Kosten van de zorg en kostenbeheersing.......................................25
24.1 Inleiding.................................................................................................... 25
24.2 Geschiedenis van de kostenbeheersing....................................................26
24.3 Huidige kostenbeheersing.........................................................................26
24.4 Ontwikkelingen.......................................................................................... 27
Hoofdstuk 25 Gezondheidszorg als markt............................................................27
25.1 De markt en de marktmeester..................................................................27
25.2 De zorgverleningsmarkt: markt tussen zorgaanbieders en zorggebruikers
.......................................................................................................................... 28
25.3 De zorginkoopmarkt: markt tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders.28
25.4 De zorgverzekeringsmarkt: markt tussen zorgverzekeraars en
zorggebruiker.................................................................................................... 28
25.5 De rol van de overheid.............................................................................. 29
Hoofdstuk 26 Ontwikkelingen en lijnen naar de toekomst....................................30
26.2 De zorg wordt anders georganiseerd........................................................30
26.3 Specialistische zorg................................................................................... 30
26.4 Financiering............................................................................................... 30
Hoofdstuk 1 De gezondheidszorg in een notendorp
1.1 Lijnen in de zorg
Zelfzorg = als ze ziek bent en je hier eerst zelf wat aan probeert te doen
Zelfzorgmiddel = medicijn waarvoor je geen recept nodig hebt
3
, Je kunt zonder verwijzing naar:
- Fysiotherapeut
- Verloskundige
- Tandarts
Eerstelijnszorg of het eerste echelon = hierin werken beroepsbeoefenaren die
breed zijn opgeleid (generalisten). De zorg vind plaats zonder opname =
extramuraal
Zoals:
- Huisarts
- Tandarts
- Verloskundige
- Paramedici
- Verpleegkundigen
- Verzorgende in de thuiszorg
o Thuiszorginstanties verlenen zorg aan aan chronisch zieken en
mensen met beperkingen/handicaps.
Tweedelijnszorg = hierin werken beroepsbeoefenaren die expertise hebben op
een deelterrein (specialisten)
Zoals:
- Ziekenhuis (revalidatiecentra vallen hier ook onder)
- Polikliniek van een ziekenhuis
- Zelfstandige behandelcentra
- Privékliniek
- Categorale ziekenhuizen = ziekenhuizen met zorg voor een bepaalde
groep mensen (reuma-, kanker-, verslavings-, eetstoornis- en
epilepsieklinieken)
Intramurelezorg = mensen kunnen opgenomen worden. Dus in bijvoorbeeld een
ziekenhuis.
Derdelijnszorg = hierin bieden academische centra topklinische zorg. Vind ook
veel wetenschappelijk onderzoek plaats.
Zoals:
- Academische centra
Nuldelijnszorg = zorgverleners zoals op consultatiebureaus en op de GGD bieden
zorg aan nog voordat mensen gezondheidsproblemen hebben
Mantelzorg = zorg door familieleden en vrienden. Praktische en emotionele
steun.
Respijtzorg = een ander (of een instelling, logeerhuis) neemt de zorg kortdurend
over.
Complementaire of alternatieve zorg = kunnen de regulieren medische
behandeling niet vervangen. Het doel is meestal ontspanning en rust brengen.
Zoals:
- Massages
- Gebruik van etherische/essentiële oliën of kruiden
- Ontspanningsoefeningen
Cure of curesector = gezondheidszorg die gericht is op onderzoek en
behandeling om iemand te genezen.
Zoals:
- Ziekenhuizen
- Deel van de eerste lijn
4
herziende druk
INTRODUCTIE IN DE
GEZONDHEIDSZORG
Hoofdstukken 1, 2, 3, 6, 7, 8 ,9, 10, 11, 12, 13, 19, 22, 23, 24,
25, 26
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 De gezondheidszorg in een notendorp...............................................3
1.1 Lijnen in de zorg........................................................................................ 3
1.2 Ontwikkelingen en beleid...........................................................................5
Hoofdstuk 2 De huisarts als poortwachter..............................................................7
2.1 Inleiding........................................................................................................ 7
2.2 Organisatie van huisartsenzorg.....................................................................7
2.3 Preventie....................................................................................................... 7
2.4 Kwaliteit........................................................................................................ 7
2.5 Samenwerking.............................................................................................. 7
2.6 Ontwikkelingen.............................................................................................. 8
Hoofdstuk 3 Paramedici en paramedische zorg......................................................8
3.1 Inleiding........................................................................................................ 8
3.3 Werkzaamheden van paramedici nader bekeken..........................................8
3.4 Kwaliteitszorg................................................................................................ 9
3.5 Ketenzorg...................................................................................................... 9
3.6 Preventie en gezondheidsbevordering........................................................10
3.7 Ontwikkelingen............................................................................................ 10
Hoofdstuk 6 Apotheken en zorg voor geneesmiddelen........................................10
6.1 Inleiding...................................................................................................... 10
6.2 Geneesmiddelen......................................................................................... 10
6.3 Geneesmiddelen voorschrijven...................................................................10
6.4 Geneesmiddelverstrekking via apotheken..................................................10
6.5 Kostenstijging en manieren om de kosten te reduceren.............................11
6.6 Kwaliteitszorg.............................................................................................. 11
Hoofdstuk 7 Thuiszorg.......................................................................................... 11
7.1 Inleiding...................................................................................................... 11
7.2 Mensen die zorg thuis ontvangen...............................................................12
7.3 Vraaggerichte zorg...................................................................................... 12
7.4 Zorgverleners en hun taken, complexiteit en diversiteit in zorg.................12
7.5 Ontwikkelingen............................................................................................ 12
7.6 Ketenzorg.................................................................................................... 12
7.7 Kwaliteit en kwaliteitszorg...........................................................................12
Hoofdstuk 8 Informele zorg.................................................................................. 13
8.1 Inleiding...................................................................................................... 13
8.2 Zelfzorg....................................................................................................... 13
8.3 Mantelzorg.................................................................................................. 13
1
, 8.4 Ondersteuning van mantelzorgers..............................................................13
8.5 Vrijwilligerszorg........................................................................................... 13
8.6 Patiënten- en cliëntenorganisaties..............................................................14
Hoofdstuk 9 Ketenzorg en zorgketens..................................................................14
9.1 Inleiding...................................................................................................... 14
9.2 Ketenzorg is opgezet om zorg af te stemmen op de behoefte....................14
9.3 Organisatie van ketenzorg..........................................................................14
9.4 Nut en kwaliteit van ketenzorg....................................................................15
Hoofdstuk 10 Complementaire en alternatieve zorg............................................15
10.1 Inleiding.................................................................................................... 15
10.2 Complementaire en alternatieve geneeswijzen, soorten en inhoud..........15
10.6 Samenwerking tussen reguliere en alternatieve zorgverleners.................16
10.7 Beleid........................................................................................................ 16
Hoofdstuk 11 Ziekenhuizen.................................................................................. 16
11.1 Inleiding.................................................................................................... 16
11.2 Medisch-specialistische zorg.....................................................................16
11.3 Organisatie van patiëntenzorg: werken en samenwerken.........................17
11.4 Ontwikkelingen.......................................................................................... 17
11.5 Samenwerking met beroepsbeoefenaren buiten het ziekenhuis...............17
11.7 Kwaliteit.................................................................................................... 18
Hoofdstuk 12 Revalidatie-instellingen..................................................................18
12.1 Inleiding.................................................................................................... 18
12.2 Kenmerken van revalidatiezorg.................................................................18
12.3 Kwaliteit.................................................................................................... 18
12.4 Ontwikkelingen.......................................................................................... 18
Hoofdstuk 13 Verpleeghuize en verzorgingshuizen..............................................18
13.1 Inleiding.................................................................................................... 18
13.2 Zorg door verpleeghuizen.........................................................................19
13.3 Leven in een verpleeghuis........................................................................19
13.4 Werken in een verpleeghuis......................................................................19
13.5 Kwaliteit en kwaliteitszorg.........................................................................19
13.6 Ontwikkelingen en knelpunten..................................................................20
Hoofdstuk 19 Zorg in de grote steden..................................................................20
19.1 Inleiding.................................................................................................... 20
19.2 Complexe zorg.......................................................................................... 20
19.3 Zorg voor mensen zonder geldige verblijfsdocumenten...........................20
19.4 Onverzekerden door geen zorgverzekering af te sluiten of door
wanbetaling....................................................................................................... 21
2
,Hoofdstuk 22 Gezondheidsbeleid.........................................................................21
22.2 Geschiedenis van de ziekenzorg...............................................................21
22.3 Regulering van het zorgaanbod................................................................21
22.4 Beleid gericht op gezondheid....................................................................22
Hoofdstuk 23 Verzekerd voor zorg........................................................................22
23.1 Inleiding.................................................................................................... 22
23.2 De Zorgverzekeringswet (ZVW)................................................................23
23.3 Het basispakket......................................................................................... 23
23.4 Een aanvullend verzekeringspakket..........................................................23
23.5 De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)..................................24
23.6 De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)......................................25
23.7 Ontwikkelingen.......................................................................................... 25
Hoofdstuk 24 Kosten van de zorg en kostenbeheersing.......................................25
24.1 Inleiding.................................................................................................... 25
24.2 Geschiedenis van de kostenbeheersing....................................................26
24.3 Huidige kostenbeheersing.........................................................................26
24.4 Ontwikkelingen.......................................................................................... 27
Hoofdstuk 25 Gezondheidszorg als markt............................................................27
25.1 De markt en de marktmeester..................................................................27
25.2 De zorgverleningsmarkt: markt tussen zorgaanbieders en zorggebruikers
.......................................................................................................................... 28
25.3 De zorginkoopmarkt: markt tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders.28
25.4 De zorgverzekeringsmarkt: markt tussen zorgverzekeraars en
zorggebruiker.................................................................................................... 28
25.5 De rol van de overheid.............................................................................. 29
Hoofdstuk 26 Ontwikkelingen en lijnen naar de toekomst....................................30
26.2 De zorg wordt anders georganiseerd........................................................30
26.3 Specialistische zorg................................................................................... 30
26.4 Financiering............................................................................................... 30
Hoofdstuk 1 De gezondheidszorg in een notendorp
1.1 Lijnen in de zorg
Zelfzorg = als ze ziek bent en je hier eerst zelf wat aan probeert te doen
Zelfzorgmiddel = medicijn waarvoor je geen recept nodig hebt
3
, Je kunt zonder verwijzing naar:
- Fysiotherapeut
- Verloskundige
- Tandarts
Eerstelijnszorg of het eerste echelon = hierin werken beroepsbeoefenaren die
breed zijn opgeleid (generalisten). De zorg vind plaats zonder opname =
extramuraal
Zoals:
- Huisarts
- Tandarts
- Verloskundige
- Paramedici
- Verpleegkundigen
- Verzorgende in de thuiszorg
o Thuiszorginstanties verlenen zorg aan aan chronisch zieken en
mensen met beperkingen/handicaps.
Tweedelijnszorg = hierin werken beroepsbeoefenaren die expertise hebben op
een deelterrein (specialisten)
Zoals:
- Ziekenhuis (revalidatiecentra vallen hier ook onder)
- Polikliniek van een ziekenhuis
- Zelfstandige behandelcentra
- Privékliniek
- Categorale ziekenhuizen = ziekenhuizen met zorg voor een bepaalde
groep mensen (reuma-, kanker-, verslavings-, eetstoornis- en
epilepsieklinieken)
Intramurelezorg = mensen kunnen opgenomen worden. Dus in bijvoorbeeld een
ziekenhuis.
Derdelijnszorg = hierin bieden academische centra topklinische zorg. Vind ook
veel wetenschappelijk onderzoek plaats.
Zoals:
- Academische centra
Nuldelijnszorg = zorgverleners zoals op consultatiebureaus en op de GGD bieden
zorg aan nog voordat mensen gezondheidsproblemen hebben
Mantelzorg = zorg door familieleden en vrienden. Praktische en emotionele
steun.
Respijtzorg = een ander (of een instelling, logeerhuis) neemt de zorg kortdurend
over.
Complementaire of alternatieve zorg = kunnen de regulieren medische
behandeling niet vervangen. Het doel is meestal ontspanning en rust brengen.
Zoals:
- Massages
- Gebruik van etherische/essentiële oliën of kruiden
- Ontspanningsoefeningen
Cure of curesector = gezondheidszorg die gericht is op onderzoek en
behandeling om iemand te genezen.
Zoals:
- Ziekenhuizen
- Deel van de eerste lijn
4
