Biologie Thema Mens en milieu
De relatie mens en milieu - B1
Ecosysteemdiensten = diensten die een ecosysteem aan mensen levert, bijv. verstrekken van een
product door een ecosysteem (drinkwater)
Milieuproblemen ontstaan als menselijk ingrijpen het natuurlijk milieu ernstig verstoort:
- Vervuiling ontstaat doordat mensen stoffen aan het milieu toevoegen.
- Uitputting ontstaat doordat mensen te veel stoffen aan het milieu onttrekken.
- Aantasting ontstaat doordat mensen het milieu te veel veranderen.
De voornaamste oorzaken van milieuproblemen zijn;
- de enorme bevolkingstoename (hoge bevolkingsdruk).
- een versterkt beroep op ecosysteemdiensten door de veranderde wijze van leven, zoals
grote industriële productie, chemische en technische ontwikkeling, grootschalige
landbouw, veranderde infrastructuur en welvaartsgroei.
De voornaamste gevolgen van milieuproblemen zijn:
- vervuiling van lucht, water en bodem door afvalstoffen.
- uitputting van de natuurlijke energiereserves en grondstoffen.
- aantasting van het landschap, oa. Door de omzetting van natuurlijke ecosystemen in
kunstmatige ecosystemen (bv weilanden).
- sterke vermindering van het aantal soorten planten en dieren.
Voedselproductie - B2
De opbrengst van voedingsgewassen en landbouwhuisdieren kan vergroot worden door:
- bemesting, worden weer mineralen aan de bovenste lagen van de bodem toegevoegd
- bodembewerking bv ploegen.
- bescherming tegen ziekten en plagen dmv verschillende soorten bestrijding.
- veranderen van erfelijke eigenschappen.
uitspoeling = het verdwijnen van mineralen doordat ze met het regenwater wegzakken naar
diepere lagen in de bodem.
kunstmest = zijn kunstmatige voedingsmiddelen voor de bodem. Het bestaat vooral uit
stikstofhoudende mineralen (oa nitraat) en fosfaat.
stalmest = uitwerpselen en urine van dieren. Het wordt door reducenten afgebroken waarbij
mineralen vrijkomen.
Voedingsgewassen worden vaak in monocultuur verbouwd. Voordeel is dat het land efficiënt
bewerkt kan worden. Nadelen zijn: grotere kans op plagen (bv. vraat) en ziektes
monocultuur = op een groot landbouwareaal (areaal is een stuk grond) wordt één soort gewas
geteeld.
Mechanische bestrijding zijn oa. vallen en vogelverschrikkers. Nadelen hiervan:
- Je kunt maar een beperkt aantal dieren vangen of wegjagen.
- Dieren leren de vallen te vermijden of schrikken niet meer van de vogelverschrikker
Algemene naam voor chemische bestrijdingsmiddelen is pesticiden. Er zijn 2 soorten pesticiden:
1. insecticiden zijn insectenbestrijdingsmiddelen.
2. herbiciden zijn onkruidbestrijdingsmiddelen.
, Voordeel van chemische bestrijding is dat het effectief is
Nadelen van chemische bestrijding zijn:
- sommige pesticiden zijn niet soortspecifiek, ze doden ook onschadelijke soorten.
- Er ontstaan resistente populaties; individuen worden ongevoelig voor een bepaald
pesticide of voor de gebruikte concentratie.
- Sommige pesticiden zijn persistent (ze worden zeer langzaam afgebroken); er vindt
accumulatie (ophoping) in de bodem plaats.
- Vormen een bedreiging voor de kwaliteit van drinkwater, doordat een deel van de
pesticiden door uitspoeling in grondwater (gebruikt wordt als drinkwater) terecht komt.
resistent organisme = een organisme dat bestand wordt tegen een bepaald bestrijdingsmiddel.
Bij biologische bestrijding maakt men gebruik van biologische verschijnselen:
- plagen worden bestreden met natuurlijke vijanden (predatoren, parasieten of
ziekteverwekkers).
- door lokken met geuren en geluiden: de gelokte dieren worden gedood of onvruchtbaar
gemaakt.
- plantenziekten worden voorkomen door vruchtwisseling (of wisselteelt). Men doet dit
om ziekteverwekkers voor een gewas uit de bodem te laten verdwijnen
vruchtwisseling (of wisselteelt) = er wordt nooit 2 jaar achter elkaar hetzelfde gewas op een
bepaald stuk grond verbouwd.
De voedselproductie kan ook worden verhoogd door:
1. veredeling van voedingsgewassen. Hierdoor ontstaan voedingsgewassen met een
combinatie van gunstige eigenschappen, bv grote vruchtbaarheid en hoge voedingswaarde.
2. recombinant-DNA-technieken. Hierdoor ontstaan voedingsgewassen met gunstige
eigenschappen, bv ziekte- en plaagresistente voedingsgewassen (Bij een plant wordt een gen
ingebouwd dat zorgt voor de productie van een bepaald gif. Dat gif is alleen giftig voor de
insectensoort die van de plant eet. Voorbeelden hiervan zijn maïs en katoen).
3. kunstmatige inseminatie (KI). Hierbij wordt het sperma van een stier met gunstige
eigenschappen ingebracht in de baarmoeder van koeien.
4. in-vitrofertilisatie (IVF). Hierbij worden bevruchte eicellen verkregen, die afkomstig zijn van
ouderdieren met gunstige eigenschappen.
5. klonen van genetisch geschikte dieren.
veredeling = ontwikkelen van organismen die zo goed mogelijk aan de eisen van de mens
voldoen
recombinant-DNA-techniek = techniek waarbij delen van het DNA van verschillende
organismen bij elkaar gebracht worden.
Bio-industrie/intensieve veehouderijen = op een klein oppervlak worden veel dieren gehouden
Kenmerken van de biologische voedselproductie:
• in de landbouw zijn er geen monoculturen, maar er wordt gebruik gemaakt van wisselteelt.
• er worden geen pesticiden gebruik,maar met natuurlijke vijanden.
• geen intensieve veeteelt, maar scharrelkippen en scharrelvarkens die biologisch geteeld
veevoer krijgen.
• maakt geen gebruikt van kunstmest, maar alleen van met van biologische veeteelt.
• producten van de biologische landbouw en veeteelt heten ecologische voedingsmiddelen.
De relatie mens en milieu - B1
Ecosysteemdiensten = diensten die een ecosysteem aan mensen levert, bijv. verstrekken van een
product door een ecosysteem (drinkwater)
Milieuproblemen ontstaan als menselijk ingrijpen het natuurlijk milieu ernstig verstoort:
- Vervuiling ontstaat doordat mensen stoffen aan het milieu toevoegen.
- Uitputting ontstaat doordat mensen te veel stoffen aan het milieu onttrekken.
- Aantasting ontstaat doordat mensen het milieu te veel veranderen.
De voornaamste oorzaken van milieuproblemen zijn;
- de enorme bevolkingstoename (hoge bevolkingsdruk).
- een versterkt beroep op ecosysteemdiensten door de veranderde wijze van leven, zoals
grote industriële productie, chemische en technische ontwikkeling, grootschalige
landbouw, veranderde infrastructuur en welvaartsgroei.
De voornaamste gevolgen van milieuproblemen zijn:
- vervuiling van lucht, water en bodem door afvalstoffen.
- uitputting van de natuurlijke energiereserves en grondstoffen.
- aantasting van het landschap, oa. Door de omzetting van natuurlijke ecosystemen in
kunstmatige ecosystemen (bv weilanden).
- sterke vermindering van het aantal soorten planten en dieren.
Voedselproductie - B2
De opbrengst van voedingsgewassen en landbouwhuisdieren kan vergroot worden door:
- bemesting, worden weer mineralen aan de bovenste lagen van de bodem toegevoegd
- bodembewerking bv ploegen.
- bescherming tegen ziekten en plagen dmv verschillende soorten bestrijding.
- veranderen van erfelijke eigenschappen.
uitspoeling = het verdwijnen van mineralen doordat ze met het regenwater wegzakken naar
diepere lagen in de bodem.
kunstmest = zijn kunstmatige voedingsmiddelen voor de bodem. Het bestaat vooral uit
stikstofhoudende mineralen (oa nitraat) en fosfaat.
stalmest = uitwerpselen en urine van dieren. Het wordt door reducenten afgebroken waarbij
mineralen vrijkomen.
Voedingsgewassen worden vaak in monocultuur verbouwd. Voordeel is dat het land efficiënt
bewerkt kan worden. Nadelen zijn: grotere kans op plagen (bv. vraat) en ziektes
monocultuur = op een groot landbouwareaal (areaal is een stuk grond) wordt één soort gewas
geteeld.
Mechanische bestrijding zijn oa. vallen en vogelverschrikkers. Nadelen hiervan:
- Je kunt maar een beperkt aantal dieren vangen of wegjagen.
- Dieren leren de vallen te vermijden of schrikken niet meer van de vogelverschrikker
Algemene naam voor chemische bestrijdingsmiddelen is pesticiden. Er zijn 2 soorten pesticiden:
1. insecticiden zijn insectenbestrijdingsmiddelen.
2. herbiciden zijn onkruidbestrijdingsmiddelen.
, Voordeel van chemische bestrijding is dat het effectief is
Nadelen van chemische bestrijding zijn:
- sommige pesticiden zijn niet soortspecifiek, ze doden ook onschadelijke soorten.
- Er ontstaan resistente populaties; individuen worden ongevoelig voor een bepaald
pesticide of voor de gebruikte concentratie.
- Sommige pesticiden zijn persistent (ze worden zeer langzaam afgebroken); er vindt
accumulatie (ophoping) in de bodem plaats.
- Vormen een bedreiging voor de kwaliteit van drinkwater, doordat een deel van de
pesticiden door uitspoeling in grondwater (gebruikt wordt als drinkwater) terecht komt.
resistent organisme = een organisme dat bestand wordt tegen een bepaald bestrijdingsmiddel.
Bij biologische bestrijding maakt men gebruik van biologische verschijnselen:
- plagen worden bestreden met natuurlijke vijanden (predatoren, parasieten of
ziekteverwekkers).
- door lokken met geuren en geluiden: de gelokte dieren worden gedood of onvruchtbaar
gemaakt.
- plantenziekten worden voorkomen door vruchtwisseling (of wisselteelt). Men doet dit
om ziekteverwekkers voor een gewas uit de bodem te laten verdwijnen
vruchtwisseling (of wisselteelt) = er wordt nooit 2 jaar achter elkaar hetzelfde gewas op een
bepaald stuk grond verbouwd.
De voedselproductie kan ook worden verhoogd door:
1. veredeling van voedingsgewassen. Hierdoor ontstaan voedingsgewassen met een
combinatie van gunstige eigenschappen, bv grote vruchtbaarheid en hoge voedingswaarde.
2. recombinant-DNA-technieken. Hierdoor ontstaan voedingsgewassen met gunstige
eigenschappen, bv ziekte- en plaagresistente voedingsgewassen (Bij een plant wordt een gen
ingebouwd dat zorgt voor de productie van een bepaald gif. Dat gif is alleen giftig voor de
insectensoort die van de plant eet. Voorbeelden hiervan zijn maïs en katoen).
3. kunstmatige inseminatie (KI). Hierbij wordt het sperma van een stier met gunstige
eigenschappen ingebracht in de baarmoeder van koeien.
4. in-vitrofertilisatie (IVF). Hierbij worden bevruchte eicellen verkregen, die afkomstig zijn van
ouderdieren met gunstige eigenschappen.
5. klonen van genetisch geschikte dieren.
veredeling = ontwikkelen van organismen die zo goed mogelijk aan de eisen van de mens
voldoen
recombinant-DNA-techniek = techniek waarbij delen van het DNA van verschillende
organismen bij elkaar gebracht worden.
Bio-industrie/intensieve veehouderijen = op een klein oppervlak worden veel dieren gehouden
Kenmerken van de biologische voedselproductie:
• in de landbouw zijn er geen monoculturen, maar er wordt gebruik gemaakt van wisselteelt.
• er worden geen pesticiden gebruik,maar met natuurlijke vijanden.
• geen intensieve veeteelt, maar scharrelkippen en scharrelvarkens die biologisch geteeld
veevoer krijgen.
• maakt geen gebruikt van kunstmest, maar alleen van met van biologische veeteelt.
• producten van de biologische landbouw en veeteelt heten ecologische voedingsmiddelen.
