Michel Foucault
Michel Foucault is een zeer bekende Franse filosoof die
leefde tussen 1926 en 1984. Zijn voornaamste werken zijn
filosofische analyses van de maatschappij, in het bijzonder
de disciplinemaatschappij.
Foucault heeft zich in drie delen van zijn carrière op
verschillende onderzoeken toegelegd, maar zijn voornaamste
ideeën gaan over de relatie tussen kennis en macht.
Vooral hoe macht individuen tot ‘gehoorzame lichamen’ maakt. Foucault was in zijn
werk bijzonder geïnteresseerd in de uitgesloten groepen van de samenleving, zoals
de waanzinnigen, de criminelen, of vrouwen.
De manier waarop wij denken over ideeën (zoals ziekte, waanzin, of de mens) is
volgens Foucault altijd gebonden aan het geldende discours van de tijd waarin we
leven. Ook mensbeelden worden sterk beïnvloed door het heersende discours. Zo
werd ‘de mens’ als iets heel anders beschouwd in een christelijk discours dan in het
discours van de nazi’s. Foucault had ‘het einde van de mens’ voorspelt in 1966. ‘De
mens’ is namelijk een tijdsgebonden idee volgens hem.
In de jaren 70 hield Foucault (1975-1980) zich vooral bezig met de relatie tussen
macht en het ontstaan van kennis. Macht is voor Foucault niet alleen iets dat leiders
van een land bezitten. In werkelijkheid is macht onzichtbaar en overal aanwezig.
Iedereen is altijd en overal omringt door machtsprocessen en oefent zelf ook macht
uit op anderen (direct of indirect).
Foucaults eigen mensbeeld is dat de mens geen kern bezit, maar bestaat uit de
verschillende machtsstructuren waar we toevallig in zitten. Neem als voorbeeld een
leerling. Een leerling zit op school en moet zich aan allerlei regels houden. Hiermee
zijn machtsstructuren in werking. Maar de leerling zelf oefent ook macht uit op
anderen; op andere leerlingen, op de docent en op zichzelf.
We kunnen nog breder kijken. De gemeente oefent macht uit via de scholen op
leerlingen. En de regering oefent weer macht uit via de gemeente. En zo kun je
doorgaan; er zijn altijd en overal machtsprocessen aanwezig en daarmee een
uitgeoefende macht op iets en een vanuit iets.
Michel Foucault is een zeer bekende Franse filosoof die
leefde tussen 1926 en 1984. Zijn voornaamste werken zijn
filosofische analyses van de maatschappij, in het bijzonder
de disciplinemaatschappij.
Foucault heeft zich in drie delen van zijn carrière op
verschillende onderzoeken toegelegd, maar zijn voornaamste
ideeën gaan over de relatie tussen kennis en macht.
Vooral hoe macht individuen tot ‘gehoorzame lichamen’ maakt. Foucault was in zijn
werk bijzonder geïnteresseerd in de uitgesloten groepen van de samenleving, zoals
de waanzinnigen, de criminelen, of vrouwen.
De manier waarop wij denken over ideeën (zoals ziekte, waanzin, of de mens) is
volgens Foucault altijd gebonden aan het geldende discours van de tijd waarin we
leven. Ook mensbeelden worden sterk beïnvloed door het heersende discours. Zo
werd ‘de mens’ als iets heel anders beschouwd in een christelijk discours dan in het
discours van de nazi’s. Foucault had ‘het einde van de mens’ voorspelt in 1966. ‘De
mens’ is namelijk een tijdsgebonden idee volgens hem.
In de jaren 70 hield Foucault (1975-1980) zich vooral bezig met de relatie tussen
macht en het ontstaan van kennis. Macht is voor Foucault niet alleen iets dat leiders
van een land bezitten. In werkelijkheid is macht onzichtbaar en overal aanwezig.
Iedereen is altijd en overal omringt door machtsprocessen en oefent zelf ook macht
uit op anderen (direct of indirect).
Foucaults eigen mensbeeld is dat de mens geen kern bezit, maar bestaat uit de
verschillende machtsstructuren waar we toevallig in zitten. Neem als voorbeeld een
leerling. Een leerling zit op school en moet zich aan allerlei regels houden. Hiermee
zijn machtsstructuren in werking. Maar de leerling zelf oefent ook macht uit op
anderen; op andere leerlingen, op de docent en op zichzelf.
We kunnen nog breder kijken. De gemeente oefent macht uit via de scholen op
leerlingen. En de regering oefent weer macht uit via de gemeente. En zo kun je
doorgaan; er zijn altijd en overal machtsprocessen aanwezig en daarmee een
uitgeoefende macht op iets en een vanuit iets.
