INHOUDSANALYSE
WEEK 1
Wat is inhoudsanalyse?
Inhoudsanalyse = een onderzoeksmethode waarmee kenmerken van geregistreerde inhoud van
communicatie kan worden geanalyseerd.
Deze cursus ligt de focus op kwantitatieve analyses van kenmerken van media-inhoud
(mediaboodschappen).
Kwantitatief het analyseren gebeurt op een systematische, objectieve, repliceerbare manier.
Soorten inhoud meer manifest tot meer latent, maar altijd meetbaar en kwantificeerbaar.
Het gaat over alle soorten van communicatie waar we ons op de studie mee bezighouden. Het gaat
vaak over vertegenwoordiging en/of representatie van bijv. etniciteit, politiek, geslacht, gezondheid,
organisaties of inhoud voor kinderen.
Waarom inhoudsanalyse?
Inhoud staat centraal binnen communicatieprocessen…
Oorzaak van (én voorwaarde voor) media-effecten.
Uitkomst van mediaproductie- en omgevingsfactoren.
Inhoudsanalyse is het fundament voor theorievorming in de
CWS.
Data uit een inhoudsanalyse kun je linken aan data uit een enquête.
- Relevante media-inhoud is de onafhankelijke variabele in studies over media-impact.
- Als meting van (mogelijkheid tot) blootstelling is inhoud superieur aan zelfrapportage
respondent. Dus inhoud > zelfrapportage, want dan heb je zelf in kaart gebracht waar
iemand aan blootgesteld is.
- Inhoud meten = media-impact duiden; niet meten = speculeren. Dus je kunt effecten
interpreteren en uitleggen, zonder kennis van de inhoud kan dat niet.
Selectie van geanalyseerde media-inhoud kan dienen als (representatief) stimulusmateriaal in een
experiment. Er wordt soms namelijk onrealistisch stimulusmateriaal gebruikt, dus door eerst een
inhoudsanalyse te doen kun je representatief materiaal gebruiken in je experiment.
,Inhoudsanalyse biedt inzicht in (en roep vragen op over) onze gemedieerde realiteit.
Hoe compleet, accuraat en realistisch is media-inhoud? = Media performance
Hoe komt media-inhoud tot stand? Wiens realiteit? = Machtsverhoudingen.
Voordelen van inhoudsanalyse…
Toegankelijk (qua data, lage kosten)
Niet opdringerig
Non reactief ( controle), vooral bij manifeste inhoud
Longitudinaal in no time (retrospectief een tijdmachine)
De (relevante) mogelijkheden zijn eindeloos
Stappenplan inhoudsanalyse
Onderzoeksvragen
Beschrijvend
Beschrijven (variatie in) de aanwezigheid van kenmerken van media-inhoud in een
bepaalde periode.
Roepen waarom-vragen op, maar beantwoorden die niet. Kunnen tot antwoorden leiden
die nieuwsgierig maken.
Waarom is media-inhoud zo? Mogelijke oorzaken
Wat betekent dit voor mediagebruikers? Mogelijke gevolgen
Daarom essentieel als eerste fase in onderzoeksprogramma over effecten van en op media-inhoud.
Beschrijvende onderzoeksvragen zijn nog altijd dominant in wetenschappelijke en praktijkgerichte
inhoudsanalyses. Praktijkgericht vaak periodiek: monitoring, trendonderzoek.
Voorbeeld beschrijvende vragen…
, Verklarend
Verklaren variatie in…
- De aanwezigheid van [kenmerken van media-inhoud] in een periode, of
- [Kenmerken van gebruikers] van media-inhoud
Onderzoeksvragen gaan over (causale) relaties, zowel aan de aanbod- als effectkant, zoals
tussen…
- 2 inhoudskenmerken onderling (als één kenmerk voorkomt, komt dan het andere ook voor of
juist niet)
- 1 inhoudskenmerk en 1 productie gerelateerd kenmerk
- 1 inhouds- en 1 gebruikerskenmerk
Voorbeeld verklarende vragen (hoort bij hierboven) …
1 = twee inhoudskenmerken worden gelinkt
2 = wordt gekeken naar de aanbodkant als mogelijke verklaring voor nieuwsinhoud
3 = effecten van media-inhoud
Beschrijvende vs. verklarende onderzoeksvragen is geen dichotomie, maar continuüm.
WEEK 1
Wat is inhoudsanalyse?
Inhoudsanalyse = een onderzoeksmethode waarmee kenmerken van geregistreerde inhoud van
communicatie kan worden geanalyseerd.
Deze cursus ligt de focus op kwantitatieve analyses van kenmerken van media-inhoud
(mediaboodschappen).
Kwantitatief het analyseren gebeurt op een systematische, objectieve, repliceerbare manier.
Soorten inhoud meer manifest tot meer latent, maar altijd meetbaar en kwantificeerbaar.
Het gaat over alle soorten van communicatie waar we ons op de studie mee bezighouden. Het gaat
vaak over vertegenwoordiging en/of representatie van bijv. etniciteit, politiek, geslacht, gezondheid,
organisaties of inhoud voor kinderen.
Waarom inhoudsanalyse?
Inhoud staat centraal binnen communicatieprocessen…
Oorzaak van (én voorwaarde voor) media-effecten.
Uitkomst van mediaproductie- en omgevingsfactoren.
Inhoudsanalyse is het fundament voor theorievorming in de
CWS.
Data uit een inhoudsanalyse kun je linken aan data uit een enquête.
- Relevante media-inhoud is de onafhankelijke variabele in studies over media-impact.
- Als meting van (mogelijkheid tot) blootstelling is inhoud superieur aan zelfrapportage
respondent. Dus inhoud > zelfrapportage, want dan heb je zelf in kaart gebracht waar
iemand aan blootgesteld is.
- Inhoud meten = media-impact duiden; niet meten = speculeren. Dus je kunt effecten
interpreteren en uitleggen, zonder kennis van de inhoud kan dat niet.
Selectie van geanalyseerde media-inhoud kan dienen als (representatief) stimulusmateriaal in een
experiment. Er wordt soms namelijk onrealistisch stimulusmateriaal gebruikt, dus door eerst een
inhoudsanalyse te doen kun je representatief materiaal gebruiken in je experiment.
,Inhoudsanalyse biedt inzicht in (en roep vragen op over) onze gemedieerde realiteit.
Hoe compleet, accuraat en realistisch is media-inhoud? = Media performance
Hoe komt media-inhoud tot stand? Wiens realiteit? = Machtsverhoudingen.
Voordelen van inhoudsanalyse…
Toegankelijk (qua data, lage kosten)
Niet opdringerig
Non reactief ( controle), vooral bij manifeste inhoud
Longitudinaal in no time (retrospectief een tijdmachine)
De (relevante) mogelijkheden zijn eindeloos
Stappenplan inhoudsanalyse
Onderzoeksvragen
Beschrijvend
Beschrijven (variatie in) de aanwezigheid van kenmerken van media-inhoud in een
bepaalde periode.
Roepen waarom-vragen op, maar beantwoorden die niet. Kunnen tot antwoorden leiden
die nieuwsgierig maken.
Waarom is media-inhoud zo? Mogelijke oorzaken
Wat betekent dit voor mediagebruikers? Mogelijke gevolgen
Daarom essentieel als eerste fase in onderzoeksprogramma over effecten van en op media-inhoud.
Beschrijvende onderzoeksvragen zijn nog altijd dominant in wetenschappelijke en praktijkgerichte
inhoudsanalyses. Praktijkgericht vaak periodiek: monitoring, trendonderzoek.
Voorbeeld beschrijvende vragen…
, Verklarend
Verklaren variatie in…
- De aanwezigheid van [kenmerken van media-inhoud] in een periode, of
- [Kenmerken van gebruikers] van media-inhoud
Onderzoeksvragen gaan over (causale) relaties, zowel aan de aanbod- als effectkant, zoals
tussen…
- 2 inhoudskenmerken onderling (als één kenmerk voorkomt, komt dan het andere ook voor of
juist niet)
- 1 inhoudskenmerk en 1 productie gerelateerd kenmerk
- 1 inhouds- en 1 gebruikerskenmerk
Voorbeeld verklarende vragen (hoort bij hierboven) …
1 = twee inhoudskenmerken worden gelinkt
2 = wordt gekeken naar de aanbodkant als mogelijke verklaring voor nieuwsinhoud
3 = effecten van media-inhoud
Beschrijvende vs. verklarende onderzoeksvragen is geen dichotomie, maar continuüm.
