Inhoud
1 Introductie van Management en Organisatie ...................................................................................... 3
1.3 Organisatiekunde .......................................................................................................................... 3
2 Strategie ............................................................................................................................................... 6
2.2 Wat is strategie? ............................................................................................................................ 6
2.3 Het proces van strategisch management ...................................................................................... 6
2.4 De organisatie in de omgeving ...................................................................................................... 8
2.5 Externe analyse ............................................................................................................................. 9
2.6 Interne analyse ............................................................................................................................ 15
2.7 Strategieontwikkeling .................................................................................................................. 18
3 Management: taken ........................................................................................................................... 26
3.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 26
3.2 Wat is management? .................................................................................................................. 26
3.3 De taken en werkzaamheden van een manager ......................................................................... 27
4 Management: leidinggeven en besluitvorming.................................................................................. 31
4.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 31
4.2 Management en leidinggeven ..................................................................................................... 31
4.3 Managementrollen ...................................................................................................................... 35
4.4 Management en besluitvorming ................................................................................................. 37
4.5 Managementvaardigheden ......................................................................................................... 40
5 Structuur: organisatie-indeling ........................................................................................................... 41
5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 41
5.2 Organisatiestructuur ................................................................................................................... 41
5.3 Organisatie-indeling .................................................................................................................... 42
5.4 Organisatiestructuur volgens Mintzberg..................................................................................... 51
6 Structuur: taakverdeling en samenwerking ....................................................................................... 52
6.2 Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden ..................................................................... 52
6.4 Organisatiestructuur en groei ..................................................................................................... 52
7 Cultuur ................................................................................................................................................ 58
7.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 58
7.2 Wat is cultuur? ............................................................................................................................ 58
7.4 Organisatiecultuur ....................................................................................................................... 58
7.5 Vaststellen en veranderen van een organisatiecultuur .............................................................. 62
8 Processen: inrichten en besturen....................................................................................................... 65
8.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 65
, 8.2 Processen..................................................................................................................................... 65
8.3 Inrichten van processen .............................................................................................................. 67
8.4 Besturen van processen .............................................................................................................. 70
9 Processen: verbeteren........................................................................................................................ 72
9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 72
9.2 Procesmanagement..................................................................................................................... 72
9.3 Verbeteren van processen .......................................................................................................... 73
10 Medewerkers ................................................................................................................................... 80
10.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 80
10.2 De mens in de organisatie ......................................................................................................... 80
10.3 Motiveren van mensen ............................................................................................................. 81
10.4 Verzuim en overbelasting .......................................................................................................... 82
10.5 Personeelsbeleid en humanresourcesmanagement (hrm) ....................................................... 85
10.6 Groepen en teams ..................................................................................................................... 87
, 1 Introductie van Management en Organisatie
1.3 Organisatiekunde
Organisatiekunde → de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van gedrag van en in
organisaties en de wijze waarop organisaties bestuurd worden. Het is ook een vakgebied dat
gebruikmaakt van kennis en ervaringen uit andere vakgebieden (disciplines). Dat noemen we
interdisciplinair: verschillende disciplines komen samen.
Vakgebieden waarvan de organisatiekunde gebruikmaak zijn o.a.:
• Bedrijfseconomie: kostencalculatie, financiering en management accounting
• Algemene economie: micro- en macro-economie en internationale handel
• Marketing: strategievorming, consumentengedrag en marketingmixinstrumenten
• Juridische wetenschappen: arbeidsrecht en ondernemingsrecht
• Technische wetenschappen: procestechnologie, systeemtheorie en arbeidsstudie
• Gedragswetenschappen: sociologie, arbeids- en organisatiepsychologie
1.3.1 Management, organiseren en manager
Management/organiseren → het optimaal laten samenwerken van mensen en middelen om een
bepaald doel te bereiken.
Bij het definiëren van management zijn drie woorden belangrijk:
1. Samenwerken
Management is gericht op het laten samenwerken van mensen. Vaak hebben deze mensen
verschillende achtergronden, leeftijden, culturen, opleidingen en voeren ze verschillende functies uit
2. Optimaal
Niet alleen het samenwerken is belangrijk, maar dit moet ook zo goed mogelijk gebeuren. Zowel voor
de organisatie als geheel, als voor de mensen (de deelnemers aan de organisatie)
3. Bepaald doel
Het managen van de samenwerking is gericht op een bepaald doel. Het is dus niet vrijblijvend
Manager → een persoon die sturing geeft aan processen, mensen en middelen om een bepaald doel
te bereiken
1.3.2 Organisaties, bedrijven en ondernemingen
Organisatie → een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde doelen willen bereiken. Kan
commercieel en niet-commercieel zijn (bijv. Rode Kruis, Leger des Heils, etc.).
Bedrijf → een organisatie die goederen of diensten produceert en daarmee voorziet in een
maatschappelijke behoefte (bijv. ziekenhuizen, scholen, etc.).
Onderneming → een
bedrijf met als
belangrijkste doel het
maken van winst (bijv.
supermarkt, restaurants,
kledingwinkel, etc.).
1 Introductie van Management en Organisatie ...................................................................................... 3
1.3 Organisatiekunde .......................................................................................................................... 3
2 Strategie ............................................................................................................................................... 6
2.2 Wat is strategie? ............................................................................................................................ 6
2.3 Het proces van strategisch management ...................................................................................... 6
2.4 De organisatie in de omgeving ...................................................................................................... 8
2.5 Externe analyse ............................................................................................................................. 9
2.6 Interne analyse ............................................................................................................................ 15
2.7 Strategieontwikkeling .................................................................................................................. 18
3 Management: taken ........................................................................................................................... 26
3.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 26
3.2 Wat is management? .................................................................................................................. 26
3.3 De taken en werkzaamheden van een manager ......................................................................... 27
4 Management: leidinggeven en besluitvorming.................................................................................. 31
4.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 31
4.2 Management en leidinggeven ..................................................................................................... 31
4.3 Managementrollen ...................................................................................................................... 35
4.4 Management en besluitvorming ................................................................................................. 37
4.5 Managementvaardigheden ......................................................................................................... 40
5 Structuur: organisatie-indeling ........................................................................................................... 41
5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 41
5.2 Organisatiestructuur ................................................................................................................... 41
5.3 Organisatie-indeling .................................................................................................................... 42
5.4 Organisatiestructuur volgens Mintzberg..................................................................................... 51
6 Structuur: taakverdeling en samenwerking ....................................................................................... 52
6.2 Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden ..................................................................... 52
6.4 Organisatiestructuur en groei ..................................................................................................... 52
7 Cultuur ................................................................................................................................................ 58
7.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 58
7.2 Wat is cultuur? ............................................................................................................................ 58
7.4 Organisatiecultuur ....................................................................................................................... 58
7.5 Vaststellen en veranderen van een organisatiecultuur .............................................................. 62
8 Processen: inrichten en besturen....................................................................................................... 65
8.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 65
, 8.2 Processen..................................................................................................................................... 65
8.3 Inrichten van processen .............................................................................................................. 67
8.4 Besturen van processen .............................................................................................................. 70
9 Processen: verbeteren........................................................................................................................ 72
9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 72
9.2 Procesmanagement..................................................................................................................... 72
9.3 Verbeteren van processen .......................................................................................................... 73
10 Medewerkers ................................................................................................................................... 80
10.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 80
10.2 De mens in de organisatie ......................................................................................................... 80
10.3 Motiveren van mensen ............................................................................................................. 81
10.4 Verzuim en overbelasting .......................................................................................................... 82
10.5 Personeelsbeleid en humanresourcesmanagement (hrm) ....................................................... 85
10.6 Groepen en teams ..................................................................................................................... 87
, 1 Introductie van Management en Organisatie
1.3 Organisatiekunde
Organisatiekunde → de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van gedrag van en in
organisaties en de wijze waarop organisaties bestuurd worden. Het is ook een vakgebied dat
gebruikmaakt van kennis en ervaringen uit andere vakgebieden (disciplines). Dat noemen we
interdisciplinair: verschillende disciplines komen samen.
Vakgebieden waarvan de organisatiekunde gebruikmaak zijn o.a.:
• Bedrijfseconomie: kostencalculatie, financiering en management accounting
• Algemene economie: micro- en macro-economie en internationale handel
• Marketing: strategievorming, consumentengedrag en marketingmixinstrumenten
• Juridische wetenschappen: arbeidsrecht en ondernemingsrecht
• Technische wetenschappen: procestechnologie, systeemtheorie en arbeidsstudie
• Gedragswetenschappen: sociologie, arbeids- en organisatiepsychologie
1.3.1 Management, organiseren en manager
Management/organiseren → het optimaal laten samenwerken van mensen en middelen om een
bepaald doel te bereiken.
Bij het definiëren van management zijn drie woorden belangrijk:
1. Samenwerken
Management is gericht op het laten samenwerken van mensen. Vaak hebben deze mensen
verschillende achtergronden, leeftijden, culturen, opleidingen en voeren ze verschillende functies uit
2. Optimaal
Niet alleen het samenwerken is belangrijk, maar dit moet ook zo goed mogelijk gebeuren. Zowel voor
de organisatie als geheel, als voor de mensen (de deelnemers aan de organisatie)
3. Bepaald doel
Het managen van de samenwerking is gericht op een bepaald doel. Het is dus niet vrijblijvend
Manager → een persoon die sturing geeft aan processen, mensen en middelen om een bepaald doel
te bereiken
1.3.2 Organisaties, bedrijven en ondernemingen
Organisatie → een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde doelen willen bereiken. Kan
commercieel en niet-commercieel zijn (bijv. Rode Kruis, Leger des Heils, etc.).
Bedrijf → een organisatie die goederen of diensten produceert en daarmee voorziet in een
maatschappelijke behoefte (bijv. ziekenhuizen, scholen, etc.).
Onderneming → een
bedrijf met als
belangrijkste doel het
maken van winst (bijv.
supermarkt, restaurants,
kledingwinkel, etc.).
