HERMANS, W.F. Nooit meer slapen
De Bezige Bij, Amsterdam, 2017
oorspronkelijke druk 1966, 317 pagina’s
B. INHOUD
Alfred Issendorf, 25 jaar en onlangs afgestudeerd als geoloog, onderneemt een
wetenschappelijke reis naar Finnmarken, in het noorden van Noorwegen, waar 's zomers de
zon nooit ondergaat.
Het is een tocht die vanaf het eerste moment gedoemd lijkt te mislukken: het Engels van de
Noren die hij tegenkomt is vaak net niet goed genoeg om een echt gesprek mogelijk te
maken; er zijn hem luchtfoto's beloofd, maar hoe ze in zijn bezit moeten komen is hem een
raadsel; zijn drie reisgenoten bewegen zich soepel door het onherbergzame gebied, terwijl hij
ongetraind is en bij vrijwel elke stap moet nadenken - en tot overmaat van ramp slaapt hij ook
nog ontzettend slecht, door het licht en de zwermen muggen. Langzaamaan begint hij zich af
te vragen waarom hij deze reis nou eigenlijk is begonnen en of hij misschien tegengewerkt
wordt: mag hij wel slagen in zijn onderzoek? En dan slaat de onderzoeksreis om in een heuse
overlevingstocht.
C. KARAKTERISTIEK
1 & 2. Vertelde tijd, tijdsverloop en geleding
Het verhaal begint op 15 juni en eindigt in september van een zomer in de jaren zestig. Voor
het grootste deel verloopt de tijd chronologisch, met enkele flashbacks naar Alfreds jeugd.
Het boek is opgebouwd uit één verhaallijn.
Het boek bestaat uit 47 genummerde hoofdstukken en heeft de vorm van een reisverslag. Het
verhaal wordt in vijf etappes verteld.
1. De reis naar Oslo en de voorbereidingen voor de expeditie
2. De ontmoeting met Arne en de reis naar onder andere Trondheim en de berg Vuorje
3. De expeditie van Alfred, Arne, Qvigstad en Mikkelsen
4. Het vervolg van de expeditie van Alfred en Arne en
5. Alfreds terugkeer naar Nederland.
, 3. Motieven
Motieven zijn:
- reizen (expeditie, zoektocht)
- gebrek aan communicatie
- slapen (door de lichte nachten, de muggen en het gesnurk van Arne slaapt Alfred niet
goed)
- minderwaardigheidscomplex (Alfred voelt zich steeds schuldig tegenover Arne,
omdat hij vindt dat Arne veel meer doet en kan)
- meteorietstenen en luchtfoto’s (die Alfred niet in bezit kan krijgen)
Symbolen en beelden: Het slapen staat symbool voor levenskracht en dood. Ook staan veel
namen in het boek ergens voor. Bijvoorbeeld Mikkelsen:de zoon van Mikkel (Noors voor een
vos) hij zou dus listig en onbetrouwbaar zijn.
Verhaallijnen: In het boek zijn twee verhaallijnen, de eerste verhaallijn beschrijft de
gebeurtenissen en in de tweede verhaallijn wordt de zoektocht van de mens naar zekerheid en
orde in de chaotische wereld waar de mens als klein nietig wezentje centraal staat.
4. Thema
Het boek heeft als thema ‘reizen’. De expeditie van Alfred is een reis in de naam van
wetenschap; het is geen recreatief uitje, maar een professionele tocht.
Behalve het thema reizen zijn er ook andere ‘labels’ op deze roman van betrekking. Zo zijn
bijvoorbeeld ‘mislukkingen’ en ‘volharding’ centrale objecten in het verhaal, maar ik denk
zelf dat de kern van het verhaal draait om de zoektocht van de mens naar zekerheid en orde in
een chaotische werkelijkheid. Dit is een thema dat bij meerdere boeken van Hermans
terugkomt (bijvoorbeeld in ‘De donkere kamer van Damokles’ en het overwegend
absurdistische ‘Paranoia’) evenals het existentialisme. In de literatuur houdt het
existentialisme voornamelijk in dat de personages in het verhaal in staat zijn hun eigen
keuzes te maken, niet te handelen volgens een lotsbestemming, maar naar eigen inzicht. In
‘Nooit meer slapen’ komt dit existentialistische beeld ook in het personage van Alfred naar
voren, zij het op een ietwat wrange manier. Alfred leeft zelf in de illusie dat hij keuzes maakt,
dat hij deze expeditie met een bewust gekozen doel onderneemt, maar voor de lezer staat het
al vast dat dit op een fiasco uit zal draaien; dat is het lot van de hoofdpersoon. Ook zijn de
keuzes die Alfred heeft gemaakt sterk beïnvloed door zijn omgeving; de expeditie ondergaat
hij eigenlijk enkel om te kunnen promoveren en hij werkt hier als de pion van Professor
De Bezige Bij, Amsterdam, 2017
oorspronkelijke druk 1966, 317 pagina’s
B. INHOUD
Alfred Issendorf, 25 jaar en onlangs afgestudeerd als geoloog, onderneemt een
wetenschappelijke reis naar Finnmarken, in het noorden van Noorwegen, waar 's zomers de
zon nooit ondergaat.
Het is een tocht die vanaf het eerste moment gedoemd lijkt te mislukken: het Engels van de
Noren die hij tegenkomt is vaak net niet goed genoeg om een echt gesprek mogelijk te
maken; er zijn hem luchtfoto's beloofd, maar hoe ze in zijn bezit moeten komen is hem een
raadsel; zijn drie reisgenoten bewegen zich soepel door het onherbergzame gebied, terwijl hij
ongetraind is en bij vrijwel elke stap moet nadenken - en tot overmaat van ramp slaapt hij ook
nog ontzettend slecht, door het licht en de zwermen muggen. Langzaamaan begint hij zich af
te vragen waarom hij deze reis nou eigenlijk is begonnen en of hij misschien tegengewerkt
wordt: mag hij wel slagen in zijn onderzoek? En dan slaat de onderzoeksreis om in een heuse
overlevingstocht.
C. KARAKTERISTIEK
1 & 2. Vertelde tijd, tijdsverloop en geleding
Het verhaal begint op 15 juni en eindigt in september van een zomer in de jaren zestig. Voor
het grootste deel verloopt de tijd chronologisch, met enkele flashbacks naar Alfreds jeugd.
Het boek is opgebouwd uit één verhaallijn.
Het boek bestaat uit 47 genummerde hoofdstukken en heeft de vorm van een reisverslag. Het
verhaal wordt in vijf etappes verteld.
1. De reis naar Oslo en de voorbereidingen voor de expeditie
2. De ontmoeting met Arne en de reis naar onder andere Trondheim en de berg Vuorje
3. De expeditie van Alfred, Arne, Qvigstad en Mikkelsen
4. Het vervolg van de expeditie van Alfred en Arne en
5. Alfreds terugkeer naar Nederland.
, 3. Motieven
Motieven zijn:
- reizen (expeditie, zoektocht)
- gebrek aan communicatie
- slapen (door de lichte nachten, de muggen en het gesnurk van Arne slaapt Alfred niet
goed)
- minderwaardigheidscomplex (Alfred voelt zich steeds schuldig tegenover Arne,
omdat hij vindt dat Arne veel meer doet en kan)
- meteorietstenen en luchtfoto’s (die Alfred niet in bezit kan krijgen)
Symbolen en beelden: Het slapen staat symbool voor levenskracht en dood. Ook staan veel
namen in het boek ergens voor. Bijvoorbeeld Mikkelsen:de zoon van Mikkel (Noors voor een
vos) hij zou dus listig en onbetrouwbaar zijn.
Verhaallijnen: In het boek zijn twee verhaallijnen, de eerste verhaallijn beschrijft de
gebeurtenissen en in de tweede verhaallijn wordt de zoektocht van de mens naar zekerheid en
orde in de chaotische wereld waar de mens als klein nietig wezentje centraal staat.
4. Thema
Het boek heeft als thema ‘reizen’. De expeditie van Alfred is een reis in de naam van
wetenschap; het is geen recreatief uitje, maar een professionele tocht.
Behalve het thema reizen zijn er ook andere ‘labels’ op deze roman van betrekking. Zo zijn
bijvoorbeeld ‘mislukkingen’ en ‘volharding’ centrale objecten in het verhaal, maar ik denk
zelf dat de kern van het verhaal draait om de zoektocht van de mens naar zekerheid en orde in
een chaotische werkelijkheid. Dit is een thema dat bij meerdere boeken van Hermans
terugkomt (bijvoorbeeld in ‘De donkere kamer van Damokles’ en het overwegend
absurdistische ‘Paranoia’) evenals het existentialisme. In de literatuur houdt het
existentialisme voornamelijk in dat de personages in het verhaal in staat zijn hun eigen
keuzes te maken, niet te handelen volgens een lotsbestemming, maar naar eigen inzicht. In
‘Nooit meer slapen’ komt dit existentialistische beeld ook in het personage van Alfred naar
voren, zij het op een ietwat wrange manier. Alfred leeft zelf in de illusie dat hij keuzes maakt,
dat hij deze expeditie met een bewust gekozen doel onderneemt, maar voor de lezer staat het
al vast dat dit op een fiasco uit zal draaien; dat is het lot van de hoofdpersoon. Ook zijn de
keuzes die Alfred heeft gemaakt sterk beïnvloed door zijn omgeving; de expeditie ondergaat
hij eigenlijk enkel om te kunnen promoveren en hij werkt hier als de pion van Professor
