Van der Veen
Hoofdstuk: Inleiding
De wereldbevolking neemt toe, leefkwaliteit nam ook toe.
Niet langer bepaalt armoede het beeld. Aan het eind van de 19e en 20e eeuw
komen massaproductie en massaconsumptie op. Eerst in Noord-Amerika en later in
de EU.
Overal ging het beter, behalve in Afrika.
à Het percentage arme mensen is juist toegenomen. Men verdient minder dan
thans de dekolonisatie die rond 1960 voor de meeste landen plaats vond.
Enkele kernelementen: wanbestuur, armoede, geweld, corruptie, aids
Opmerkelijk is het uitblijven van de ontwikkeling na de onafhankelijkheid. Hierover
zijn enkele theorieën.
1) Afrika als Derde Wereldland à tot aan 1980 is er weinig aandacht voor de
verschillen binnen een zeer gevarieerde Derde Wereld.
2) Moderniseringstheorie à in de Koude Oorlog was iedereen even ver
ontwikkeld. Indien men de traditionele manier van doen zou veranderen, dan
kan men zich omvormen tot een moderne maatschappij.
Deze theorie/deze gedachten had
men in de Koude Oorlog. Het is
veiliger dan dat niet iedereen even
ver ontwikkeld was.
Rostow: Hij beschrijft verschillende
stadia die men moest doorlopen om
moderner te worden/zich te
ontwikkelen. De arme landen
werden toen uitgeroepen tot
ontwikkelingsland.
De theorie van Rostow kwam in discussie. Hij was te westers. De VN gaf aan
dat iedereen gelijkwaardig is.
3) Dependencia (afhankelijkheid)
Er was veel kritiek op de moderniseringstheorie (2). Vooral veel Spaanse kritiek.
Zei gaven aan dat Afrika en andere landen zich niet konden ontwikkelen
doordat de rijke landen een internationaal stelsel in stand hielden waarin de
arme landen werden benadeeld. Er moest meer onafhankelijkheid komen.
Al snel bleek ook deze theorie niet op te gaan omdat in Oost- en Zuidoost-
Azië verschillende landen zich juist wel ontwikkelden. De belemmerende
factor/invloed van het internationale systeem moest niet worden onderschat.
4) Toch maakte het dependencia (3) denken na de millenniumwisseling een
doorstart op de vleugels van de antiglobaliseringsbeweging. Zei hadden zich
hevig verzet tegen de groeiende invloed van het kapitalisme op het
internationale systeem.
, Globalisering leidt tot meer open markten (Van buitenlandse producten), waardoor
de binnenlandse producten niet verkocht worden. Ook leidt geld tot minder
aandacht voor milieu en sociale kwesties, waardoor de leefomstandigheden
verkleinen.
Ook op deze theorie is kritiek. Waarom kunnen sommige landen zich dan toch
ontwikkelen?
___________________________________________________________________________
Na/vanaf 1980 is de gedachtegang meer naar het gebrekkig functioneren van de
staat gegaan.
De Brit ‘Basil Davidson’ is de vertegenwoordiger van deze stroming. Door de
ontstane moderne staten in Afrika (door/dankzij invloeden van de EU) is er
voorspoedige ontwikkeling mogelijk.
- Echter is de staat Afrika verantwoordelijk voor het niet kunnen ontwikkelen.
Bijvoorbeeld door het zich gedragen als roofdier t.o.v. haar burgers. De staat
begeeft zich steeds meer op het criminele vlak, blijven ‘afhankelijk’ van het
internationale systeem etc.
Onderzoek naar wàt de kenmerken van de staat Afrika precies waren, hoe ze zijn
ontstaan en wat ze betekenen voor de eigentijdse geschiedenis (en de toekomst)
van het continent is belangrijk.
- Afrika dat een eigen weg volgt? à welke weg
- Afrika dat zijn eigen modernisering kent? à wat is de betekenis van
modernisering?
Dit soort vragen kunnen alleen beantwoord worden als de Afrikaanse ontwikkeling
wordt vergeleken met de andere continenten en als de theorie breder wordt
toegepast.
Als er gekeken wordt naar de moderniseringstheorie dan kunnen we zien dat dit niet
overal uitblijft. Hoe komt het dat het elders wel uitblijft? à andere interne factoren
zijn daar van belang en zorgen voor stagnatie.
à De maatschappijen moeten (zoals Rostow stelt) beschouwd worden als
organismen, waarbij economische groei een gevolg is van non-economische
factoren, zoals politieke en sociale veranderingen.
De laatste jaren zien we staten vaak falen. Staatsverval is gerelateerd aan het
uitblijven van modernisering van Afrika.
In de grootste delen van Afrika is geen ontwikkeling gaande die past in de theorie
van de modernisering. Afrikaanse landen zijn wel arme landen, maar geen
ontwikkelingslanden.
* Onder een arme samenleving verstaan we een samenleving met een lage
productie en een lage consumptie. Onder een rijke samenleving verstaan we een
samenleving met een hoge productie en consumptie. Onder consumptie
modernisering verstaan we het proces (een transformatie van de maatschappij) dat
nodig is om van arm naar rijk, van een lage productie en consumptie naar een hoge
te komen. Maatschappijen die niet aan dit proces van verandering van
economische groei zijn begonnen zijn per definitie premodern.
Hoofdstuk: Inleiding
De wereldbevolking neemt toe, leefkwaliteit nam ook toe.
Niet langer bepaalt armoede het beeld. Aan het eind van de 19e en 20e eeuw
komen massaproductie en massaconsumptie op. Eerst in Noord-Amerika en later in
de EU.
Overal ging het beter, behalve in Afrika.
à Het percentage arme mensen is juist toegenomen. Men verdient minder dan
thans de dekolonisatie die rond 1960 voor de meeste landen plaats vond.
Enkele kernelementen: wanbestuur, armoede, geweld, corruptie, aids
Opmerkelijk is het uitblijven van de ontwikkeling na de onafhankelijkheid. Hierover
zijn enkele theorieën.
1) Afrika als Derde Wereldland à tot aan 1980 is er weinig aandacht voor de
verschillen binnen een zeer gevarieerde Derde Wereld.
2) Moderniseringstheorie à in de Koude Oorlog was iedereen even ver
ontwikkeld. Indien men de traditionele manier van doen zou veranderen, dan
kan men zich omvormen tot een moderne maatschappij.
Deze theorie/deze gedachten had
men in de Koude Oorlog. Het is
veiliger dan dat niet iedereen even
ver ontwikkeld was.
Rostow: Hij beschrijft verschillende
stadia die men moest doorlopen om
moderner te worden/zich te
ontwikkelen. De arme landen
werden toen uitgeroepen tot
ontwikkelingsland.
De theorie van Rostow kwam in discussie. Hij was te westers. De VN gaf aan
dat iedereen gelijkwaardig is.
3) Dependencia (afhankelijkheid)
Er was veel kritiek op de moderniseringstheorie (2). Vooral veel Spaanse kritiek.
Zei gaven aan dat Afrika en andere landen zich niet konden ontwikkelen
doordat de rijke landen een internationaal stelsel in stand hielden waarin de
arme landen werden benadeeld. Er moest meer onafhankelijkheid komen.
Al snel bleek ook deze theorie niet op te gaan omdat in Oost- en Zuidoost-
Azië verschillende landen zich juist wel ontwikkelden. De belemmerende
factor/invloed van het internationale systeem moest niet worden onderschat.
4) Toch maakte het dependencia (3) denken na de millenniumwisseling een
doorstart op de vleugels van de antiglobaliseringsbeweging. Zei hadden zich
hevig verzet tegen de groeiende invloed van het kapitalisme op het
internationale systeem.
, Globalisering leidt tot meer open markten (Van buitenlandse producten), waardoor
de binnenlandse producten niet verkocht worden. Ook leidt geld tot minder
aandacht voor milieu en sociale kwesties, waardoor de leefomstandigheden
verkleinen.
Ook op deze theorie is kritiek. Waarom kunnen sommige landen zich dan toch
ontwikkelen?
___________________________________________________________________________
Na/vanaf 1980 is de gedachtegang meer naar het gebrekkig functioneren van de
staat gegaan.
De Brit ‘Basil Davidson’ is de vertegenwoordiger van deze stroming. Door de
ontstane moderne staten in Afrika (door/dankzij invloeden van de EU) is er
voorspoedige ontwikkeling mogelijk.
- Echter is de staat Afrika verantwoordelijk voor het niet kunnen ontwikkelen.
Bijvoorbeeld door het zich gedragen als roofdier t.o.v. haar burgers. De staat
begeeft zich steeds meer op het criminele vlak, blijven ‘afhankelijk’ van het
internationale systeem etc.
Onderzoek naar wàt de kenmerken van de staat Afrika precies waren, hoe ze zijn
ontstaan en wat ze betekenen voor de eigentijdse geschiedenis (en de toekomst)
van het continent is belangrijk.
- Afrika dat een eigen weg volgt? à welke weg
- Afrika dat zijn eigen modernisering kent? à wat is de betekenis van
modernisering?
Dit soort vragen kunnen alleen beantwoord worden als de Afrikaanse ontwikkeling
wordt vergeleken met de andere continenten en als de theorie breder wordt
toegepast.
Als er gekeken wordt naar de moderniseringstheorie dan kunnen we zien dat dit niet
overal uitblijft. Hoe komt het dat het elders wel uitblijft? à andere interne factoren
zijn daar van belang en zorgen voor stagnatie.
à De maatschappijen moeten (zoals Rostow stelt) beschouwd worden als
organismen, waarbij economische groei een gevolg is van non-economische
factoren, zoals politieke en sociale veranderingen.
De laatste jaren zien we staten vaak falen. Staatsverval is gerelateerd aan het
uitblijven van modernisering van Afrika.
In de grootste delen van Afrika is geen ontwikkeling gaande die past in de theorie
van de modernisering. Afrikaanse landen zijn wel arme landen, maar geen
ontwikkelingslanden.
* Onder een arme samenleving verstaan we een samenleving met een lage
productie en een lage consumptie. Onder een rijke samenleving verstaan we een
samenleving met een hoge productie en consumptie. Onder consumptie
modernisering verstaan we het proces (een transformatie van de maatschappij) dat
nodig is om van arm naar rijk, van een lage productie en consumptie naar een hoge
te komen. Maatschappijen die niet aan dit proces van verandering van
economische groei zijn begonnen zijn per definitie premodern.
