Samenvatting Schrijfdoelen, tekstsoorten, opbouw en structuur.

Schrijfdoelen

Het doel van een gesproken test is een spreekdoel.
Voorbeelden: gesprekken, debatten, spreekbeurten.

Schrijfdoelen en spreekdoelen heten samen tekstdoelen. Het enige verschil is de uitvoering.

Er zijn zes verschillende schrijfdoelen:
- informeren
- uiteenzetten
- beschouwen
- overtuigen
- activeren
- amuseren

De eerste vijf schrijfdoelen horen bij zakelijke teksten. Alleen amuseren past hier niet bij.
De vijf zakelijke tekstdoelen kan je onderling verdeling in twee groepen:
- informatief
- persuasief

Informatieve teksten worden vooral gebruikt om informatie te verstrekken of uitleg te geven.
De schrijfdoelen informeren en uiteenzetten passen bij informatieve teksten.

Persuasieve teksten zijn bedoeld om de lezer te overtuigen van een bepaald standpunt of om de
lezer tot actie aan te zetten.
De schrijfdoelen overtuigen, beschouwen en activeren horen bij persuasieve teksten.

Zakelijke teksten kunnen ook worden onderverdeeld in objectieve en subjectieve teksten.
Objectief → feitelijk. In objectieve teksten staan vooral controleerbare feiten en (meestal) geen
mening, Het doel van objectieve teksten is het informeren.
Subjectief → persoonlijk. In subjectieve teksten is er duidelijk een mening. Het doel van
subjectieve teksten is om de lezer aan het denken te brengen en te zorgen dat de lezer een mening
vormt over een bepaald onderwerp.

Informerende teksten:
Informeren: het verstrekken van gegevens aan een ander.
Voorbeelden van informerende teksten zijn nieuwsberichten en notulen.

Notulen is het schriftelijke verslag van wat er is besproken in een vergadering. De notulist maakt
tijdens de vergaderingen aantekeningen. Sommige dingen moeten altijd in een notulen staan:
– datum en plaats van de vergadering
– naam van de notulist
– aanwezigen en afwezigen
– de besproken punten
– standpunten en argumenten van de aanwezigen
– conclusies of beslissingen
– afspraken
– datum en plaats van de volgende vergadering

, Uiteenzettende teksten:
Uiteenzetten betekend eigenlijk uitleg geven. De schrijver vertelt hoe iets in elkaar zit.
Bijvoorbeeld: een stukje uit een encyclopedie of een studietekst of een krantenartikel.
In uiteenzettende teksten staan veel feiten. De mening van de schrijver is niet van belang.
Het is een objectieve tekst.


Beschouwende teksten:
Beschouwen is het van verschillende kanten toelichten van een onderwerp. In een beschouwende
tekst presenteert de schrijver een onderwerp vanuit verschillende zienswijze. Meestal word er een
oplossing gezocht voor een probleem en worden daarbij de voor en nadelen benoemd. Ook worden
de oorzaken en gevolgen onderzocht.
Bij beschouwende teksten is de mening van de schrijver aanwezig.
Voorbeelden: recensies, een ingezonden brief in de krant.

Overtuigende teksten:
Hierbij probeert de schrijver de lezer te overtuigen van zijn of haar mening.
Overtuigende teksten worden ook wel een betoog genoemd.
Een betoog heeft als uitgangspunt de mening van de schrijver.
De meeste betogen hebben dezelfde opmaak:
– een pakkende eerste alinea
– de mening en standpunt van de schrijver
– argumenten
– weerleggen argumenten tegenstanders
– conclusie

Voorbeelden zijn: krantenartikel(opinie artikel), een recensie


Activerende teksten:
Activerende teksten zijn meestal kort maar krachtig met als doel het tot actie aansporen.
Het is een subjectieve tekst waarin de mening van de schrijver duidelijk naar voren komt.
Voorbeelden: advertenties, reclames op tv, een folder, een sollicitatiebrief.