Samenvatting biologie transport en gaswisseling

Samenvatting biologie - Transport en gaswisseling (biologie voor jou, klas 6)
Paragraaf 1: Transportsystemen
Bij eencelligen vindt transport alleen over hele kleine afstanden plaats, dit gebeurt
bijvoorbeeld door diffusie. Bij planten vindt het transport in twee richtingen plaats. Bij de
meeste dieren verloopt het transport circulair: een vloeistof met daarin opgeloste stoffen die
wordt rond gepompt.
Geleedpotigen hebben een open circulatiesysteem en een buisvormig hart. Andere
diersoorten hebben een bloedsomloop. Dit is een gesloten circulatiesysteem, waarin het
bloed is gescheiden van andere vloeistoffen. Het transport van stoffen kan effectiever en
over grote afstanden plaatsvinden dan bij een open circulatiesysteem.

Gewervelde dieren hebben een bloedsomloop. Vissen hebben een enkelvoudige
bloedsomloop: per omloop stroomt het bloed één keer door het hart. Het hart van een vis
bestaat uit één boezem en één kamer. Het zuurstofarme bloed stroomt vanaf de organen
naar de boezem, die pompt het bloed naar de kamer. De kamer pompt het bloed naar de
kieuwen waar het zuurstofrijk wordt gemaakt. Daarna gaat het weer langs de organen.

Het hart van een mens bestaat uit twee gescheiden helften:
de linkerharthelft en de rechterharthelft. De linkerharthelft
zie je in plaatjes steeds rechts en andersom, doordat het hart
altijd in vooraanzicht wordt getekend!! De rechterharthelft
pompt het bloed naar de longen, daarna stroomt het naar de
linkerharthelft. Dit is de kleine bloedsomloop, waarbij
zuurstof wordt opgenomen en CO2 wordt afgegeven. De
linkerharthelft pompt het bloed dan door het hele lichaam,
waar het zuurstof en voedingsstoffen afgeeft aan alle
organen, CO2 en afvalstoffen opneemt en dan stroomt het
daarna weer terug naar de rechterharthelft. Dit is de grote
bloedsomloop. Per omloop stroomt het bloed twee keer door
het hart, dus is het een dubbele bloedsomloop. Met een
dubbele bloedsomloop kan een hogere druk worden
gecreëerd en het zorgt voor homeostase.

De slagader komt van het hart weg en is bijna altijd
zuurstofrijk. Dit geldt alleen niet voor de longslagader. Een
'gewone ader' gaat naar het hart toe. Het bloed komt binnen in
de boezems en stroomt dan naar de kamers. Het bloed komt via de holle aders het hart
binnen en gaat dan via de longslagader, naar de longader en dan via de aorta naar het
hele lichaam.

Amfibieën hebben een eenkamerhart. Deze hartkamer pompt het meeste bloed naar de
longen en huid en de rest via de aorta naar het lichaam. Bij reptielen is het hart grotendeels
gescheiden door een
tussenwand. Als het dier niet
ademt, kan bloed via beide
kamers naar de aorta's
stromen. Als het dier wel
ademt, is de druk in de


1

, longhaarvaten laag, waardoor het grootste gedeelte van het bloed naar de longen gaat.
Zoogdieren en vogels hebben een volledige tussenwand en een volledig gescheiden
dubbele bloedsomloop.

In de baarmoeder krijgt een foetus voedingsstoffen en zuurstof via de placenta. Voor de
geboorte bevindt zich tussen de rechter- en linkerboezem een opening: het ovale venster.
Het grootste gedeelte van het bloed stroomt via de rechterboezem meteen naar de
linkerboezem. Dit wordt dan door de linkerkamer naar de aorta gepompt. Ook is er bij een
foetus een verbinding tussen de longslagader en de aorta: de ductus arteriosis. Het
grootste gedeelte van het bloed wat door de rechterkamer wordt weggepompt, komt via die
verbinding in de aorta terecht.
Direct na de geboorte vullen de longen zich met lucht en neemt de weerstand in de
longhaarvaten af. Het bloed stroomt nu makkelijk vanuit de rechterkamer in de
longbloedvaten. Hierdoor daalt de bloeddruk in de rechterkamer en -boezem en neemt de
bloeddruk in de linkerboezem juist toe. Hierdoor sluit het ovale venster, de ductus arteriosis
verschrompelt en verdwijnt. In BINAS 84AB staan de bloedsomloop van een foetus en van
een volwassene.




2