Ba3C Volksgezondheid
HC.1
Maatschappelijke verantwoordelijkheid arts:
• Gezondheidsbevorderaar
• Patiënt ondersteuner
• Kwaliteitsverbeteraar
Populatiebenadering: interactie tussen mens en sociale omgeving, maatschappelijke oorzaken en
gevolgen van ziekte.
Aantal en soorten ziektes wordt verzameld via registraties en epidemiologisch onderzoek. Het
functioneren en kwaliteit van leven komt uit gezondheidsenquêtes.
Incidentie: aantal nieuwe gevallen van een ziekte per tijdseenheid per aantal van de bevolking.
Prevalentie: aantal gevallen per aantal van de bevolking op een specifiek moment.
Het verschil tussen incidentie en prevalentie wordt bepaald door de duur van een aandoening.
Hoogste incidentie (2018) in NL:
1. Infectie BLW
2. Infectie maag-darmkanaal
3. Infectie OLW
4. Ongeval
5. Influenza
Hoogste prevalentie (2018) in NL:
1. Nek- en rugklachten
2. Artrose
3. Angststoornissen
4. Diabetes
5. Visusstoornissen
,Ziektelast
Sterfte in NL (2020): 169.000. 10% meer dan verwacht!
1. Covid-19
2. Dementie
3. Longkanker
4. Beroerte
5. Coronaire hartziekten
Wanneer we kijken naar ziektegroepen overleden de meeste mensen aan tumoren en HVZ.
In najaar 2021 was er veel oversterfte door de delta-variant van Covid. Dit kwam door de trage start
van de boostercampagne in NL.
De levensverwachting in NL (2018) is voor mannen 80,2 en voor vrouwen 83,3. Vrouwen krijgen
eerder chronische ziektes (rond 40 jaar) en hebben eerder gezondheidsproblemen dan mannen.
ICF-model (international classification of functioning, disability and health) wordt gebruikt om het
functioneren van mensen te beschrijven. Er worden 3 begrippen gebruikt:
• Stoornis: orgaanniveau vb. slecht ziend
• Beperkingen: persoonsniveau vb. niet kunnen lezen
• Participatieproblemen: sociaal niveau vb. geen beeldscherm werk kunnen
, Post intensive care syndroom: blijvende klachten m.b.t. mentale gezondheid, cognitieve gezondheid
en lichamelijk functioneren. Het heeft ook invloed op de mentale gezondheid van familie. Dit alles
leidt tot een afname van de kwaliteit van leven.
Gevaren voor de gezondheid vaststellen met DALY: dissability adjusted life years = ziektelast.
DALY = YLL + YLD
YLL: years of life lost
YLD: years lived with disability
Wanneer is de ziektelast hoog?
• Veel sterfte (hoge incidentie)
• Sterfte op jonge leeftijd
• Hoge prevalentie van beperkingen en handicaps
• Ernst van beperkingen en handicaps
Ziekten met meeste ziektelast (DALY) in NL (2018):
1. Coronaire hartziekten
2. Beroerte
3. DM
4. COPD
5. Artrose
6. Longkanker
7. Letsel
8. Dementie
9. Nek- en rugklachten
10. Angststoornissen
De leefstijl van mensen kan ziektelast veroorzaken. Ziektelast wordt ingedeeld op basis van: gedrag,
persoonsgebonden factoren, arbeidsfactoren en milieufactoren.
Een hoge ziektelast wordt bijv. veroorzaakt door:
• Roken (gedrag)
• Buitenmilieu (milieu)
• Hoge bloeddruk (persoonsgebonden)
• Hoge bloedglucose (persoonsgebonden)
De grootste bijdrage aan ziektelast komt door gedrag. Het meeste geld wordt uitgegeven aan
persoonsgebonden factoren.
De ernst van een volksgezondheidsprobleem wordt in een referentiekader geplaatst. Hierbij wordt
het vergeleken op basis van tijd en/of plaats. Hiermee wordt de relatieve probleemomvang bepaald.
• Trendanalyse (neemt het toe/af)
• Internationale/regionale vergelijkingen
• Vergelijkingen binnen NL
De levensverwachting bij geboorte wordt berekend via de overlevingstafel. Men neemt daarbij een
fictief geboortecohort en laat deze ‘uitsterven’ met behulp van sterftecijfers van de echte populatie.
Het is dus geen voorspelling, maar een samenvatting van de leeftijdsspecifieke sterfte in een
HC.1
Maatschappelijke verantwoordelijkheid arts:
• Gezondheidsbevorderaar
• Patiënt ondersteuner
• Kwaliteitsverbeteraar
Populatiebenadering: interactie tussen mens en sociale omgeving, maatschappelijke oorzaken en
gevolgen van ziekte.
Aantal en soorten ziektes wordt verzameld via registraties en epidemiologisch onderzoek. Het
functioneren en kwaliteit van leven komt uit gezondheidsenquêtes.
Incidentie: aantal nieuwe gevallen van een ziekte per tijdseenheid per aantal van de bevolking.
Prevalentie: aantal gevallen per aantal van de bevolking op een specifiek moment.
Het verschil tussen incidentie en prevalentie wordt bepaald door de duur van een aandoening.
Hoogste incidentie (2018) in NL:
1. Infectie BLW
2. Infectie maag-darmkanaal
3. Infectie OLW
4. Ongeval
5. Influenza
Hoogste prevalentie (2018) in NL:
1. Nek- en rugklachten
2. Artrose
3. Angststoornissen
4. Diabetes
5. Visusstoornissen
,Ziektelast
Sterfte in NL (2020): 169.000. 10% meer dan verwacht!
1. Covid-19
2. Dementie
3. Longkanker
4. Beroerte
5. Coronaire hartziekten
Wanneer we kijken naar ziektegroepen overleden de meeste mensen aan tumoren en HVZ.
In najaar 2021 was er veel oversterfte door de delta-variant van Covid. Dit kwam door de trage start
van de boostercampagne in NL.
De levensverwachting in NL (2018) is voor mannen 80,2 en voor vrouwen 83,3. Vrouwen krijgen
eerder chronische ziektes (rond 40 jaar) en hebben eerder gezondheidsproblemen dan mannen.
ICF-model (international classification of functioning, disability and health) wordt gebruikt om het
functioneren van mensen te beschrijven. Er worden 3 begrippen gebruikt:
• Stoornis: orgaanniveau vb. slecht ziend
• Beperkingen: persoonsniveau vb. niet kunnen lezen
• Participatieproblemen: sociaal niveau vb. geen beeldscherm werk kunnen
, Post intensive care syndroom: blijvende klachten m.b.t. mentale gezondheid, cognitieve gezondheid
en lichamelijk functioneren. Het heeft ook invloed op de mentale gezondheid van familie. Dit alles
leidt tot een afname van de kwaliteit van leven.
Gevaren voor de gezondheid vaststellen met DALY: dissability adjusted life years = ziektelast.
DALY = YLL + YLD
YLL: years of life lost
YLD: years lived with disability
Wanneer is de ziektelast hoog?
• Veel sterfte (hoge incidentie)
• Sterfte op jonge leeftijd
• Hoge prevalentie van beperkingen en handicaps
• Ernst van beperkingen en handicaps
Ziekten met meeste ziektelast (DALY) in NL (2018):
1. Coronaire hartziekten
2. Beroerte
3. DM
4. COPD
5. Artrose
6. Longkanker
7. Letsel
8. Dementie
9. Nek- en rugklachten
10. Angststoornissen
De leefstijl van mensen kan ziektelast veroorzaken. Ziektelast wordt ingedeeld op basis van: gedrag,
persoonsgebonden factoren, arbeidsfactoren en milieufactoren.
Een hoge ziektelast wordt bijv. veroorzaakt door:
• Roken (gedrag)
• Buitenmilieu (milieu)
• Hoge bloeddruk (persoonsgebonden)
• Hoge bloedglucose (persoonsgebonden)
De grootste bijdrage aan ziektelast komt door gedrag. Het meeste geld wordt uitgegeven aan
persoonsgebonden factoren.
De ernst van een volksgezondheidsprobleem wordt in een referentiekader geplaatst. Hierbij wordt
het vergeleken op basis van tijd en/of plaats. Hiermee wordt de relatieve probleemomvang bepaald.
• Trendanalyse (neemt het toe/af)
• Internationale/regionale vergelijkingen
• Vergelijkingen binnen NL
De levensverwachting bij geboorte wordt berekend via de overlevingstafel. Men neemt daarbij een
fictief geboortecohort en laat deze ‘uitsterven’ met behulp van sterftecijfers van de echte populatie.
Het is dus geen voorspelling, maar een samenvatting van de leeftijdsspecifieke sterfte in een
