BASISKENNIS
TAALONDERW
IJS
Samenvatting
Ingeborg van As
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 2: taalonderwijs en taal.....................................................................................3
Hoofdstuk 3: mondelinge taalvaardigheid..........................................................................6
3.1 taalverwerving........................................................................................................................6
3.2 Spreek- en luisterstrategieën...................................................................................................8
3.3 Spreek- en luisterdoelen..........................................................................................................8
3.4 Gesprekssoorten.....................................................................................................................9
Hoofdstuk 4: Woordenschat..............................................................................................10
4.1 Het woordgeheugen..............................................................................................................10
4.2 woordenschatverwerving......................................................................................................11
4.3 Woordleerstrategieën...........................................................................................................11
4.4 Soorten taalgebruik...............................................................................................................12
4.5 Woordenschat en schoolsucces.............................................................................................12
Hoofdstuk 5: Beginnende geletterdheid............................................................................13
5.1 Geletterdheid........................................................................................................................13
5.2 Tussendoelen beginnende geletterdheid...............................................................................13
5.3 Ontwikkeling geletterdheid...................................................................................................13
5.4 Auditieve vaardigheden.........................................................................................................15
5.5 Visuele vaardigheden............................................................................................................17
5.6 Elementaire leeshandeling....................................................................................................17
Hoofdstuk 6: Voortgezet technisch lezen...........................................................................18
6.1 Theorieën over het leesproces...............................................................................................18
6.2 Strategieën technisch lezen...................................................................................................18
6.3 Voordrachtsaspecten.............................................................................................................20
6.4 Leesniveaus...........................................................................................................................20
6.5 Technisch lezen in de samenleving........................................................................................21
Hoofdstuk 7: Begrijpend lezen...........................................................................................22
7.1 Leesvaardigheden voor begrijpend lezen...............................................................................22
7.2 Leesstrategieën.....................................................................................................................24
7.3 technieken voor informatieverwerking.................................................................................25
Hoofdstuk 8: Stellen..........................................................................................................26
8.1 Functies van het schrijven......................................................................................................26
8.2 het schrijfproces....................................................................................................................26
8.3 Schrijven en de computer......................................................................................................28
,Hoofdstuk 9: Jeugdliteratuur.............................................................................................29
9.1 literaire genres......................................................................................................................29
9.3 Functies van jeugdliteratuur..................................................................................................30
9.3 Beoordelen van jeugdliteratuur.............................................................................................31
Hoofdstuk 10: Taalbeschouwing.......................................................................................32
10.1 Het taalsysteem...................................................................................................................32
10.2 Taalvariatie..........................................................................................................................35
10.3 Taalverandering...................................................................................................................35
10.4 Taalbeschouwingsstrategieën..............................................................................................36
10.5 Hoe gebruik je de kennis van taalbeschouwing?..................................................................37
Hoofdstuk 11: Spelling......................................................................................................38
11.1 Schriftsystemen...................................................................................................................38
11.2 spellingprincipes van het Nederlands..................................................................................38
11.3 Spellingstrategieën..............................................................................................................39
11.4 Spellingcategorieën.............................................................................................................40
11.5 Werkwoordspelling.............................................................................................................40
, Hoofdstuk 2: taalonderwijs en taal
Vijf argumenten om apart taalonderwijs te geven:
1. Kinderen leren niet spontaan schriftelijke taalvaardigheid;
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid
eigen maken;
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven;
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs;
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar
apart aandacht aan besteden.
Bij het huidige taalonderwijs ligt de nadruk sterk op het schriftelijk taalgebruik en vaak staat
de taalvorm centraal
- Hoe schrijf je woorden?
- Hoe zijn woorden opgebouwd?
- Hoe zitten zinnen in elkaar?
Binnen het taalonderwijs is het gebruikelijk om de leerstof op te splitsen in verschillende
gebieden/ domeinen:
- Mondeling taalonderwijs;
Leerlingen leren informatie verwerven uit gesproken taal. Ze leren deze
informatie gestructureerd weer te geven;
Leerlingen leren zich na vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en
vragen van informatie, uitbrengen van verslag, geven van uitleg, bij instrueren
en discussiëren;
Leerlingen leren informatie te beoordelen.
- Schriftelijk taalonderwijs;
Leerlingen leren informatie achterhalen uit verschillende tekstsoorten;
Leerlingen leren naar inhoud en vorm een tekst te schrijven met verschillende
functies;
Leerlingen leren informatie en meningen te vergelijken en te beoordelen;
Leerlingen leren informatie en meningen te ordenen tijdens het maken van
een schrijfopdracht;
Leerlingen ontwikkelen leesplezier.
- Taalbeschouwing, waaronder strategieën.
Leerlingen strategieën te herkennen, verwoorden, beoordelen en gebruiken;
Leerlingen leren taalkundige principes en regels;
Leerlingen verwerven adequate woordenschat en strategieën voor het
begrijpen van voor hen onbekende woorden.
TAALONDERW
IJS
Samenvatting
Ingeborg van As
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 2: taalonderwijs en taal.....................................................................................3
Hoofdstuk 3: mondelinge taalvaardigheid..........................................................................6
3.1 taalverwerving........................................................................................................................6
3.2 Spreek- en luisterstrategieën...................................................................................................8
3.3 Spreek- en luisterdoelen..........................................................................................................8
3.4 Gesprekssoorten.....................................................................................................................9
Hoofdstuk 4: Woordenschat..............................................................................................10
4.1 Het woordgeheugen..............................................................................................................10
4.2 woordenschatverwerving......................................................................................................11
4.3 Woordleerstrategieën...........................................................................................................11
4.4 Soorten taalgebruik...............................................................................................................12
4.5 Woordenschat en schoolsucces.............................................................................................12
Hoofdstuk 5: Beginnende geletterdheid............................................................................13
5.1 Geletterdheid........................................................................................................................13
5.2 Tussendoelen beginnende geletterdheid...............................................................................13
5.3 Ontwikkeling geletterdheid...................................................................................................13
5.4 Auditieve vaardigheden.........................................................................................................15
5.5 Visuele vaardigheden............................................................................................................17
5.6 Elementaire leeshandeling....................................................................................................17
Hoofdstuk 6: Voortgezet technisch lezen...........................................................................18
6.1 Theorieën over het leesproces...............................................................................................18
6.2 Strategieën technisch lezen...................................................................................................18
6.3 Voordrachtsaspecten.............................................................................................................20
6.4 Leesniveaus...........................................................................................................................20
6.5 Technisch lezen in de samenleving........................................................................................21
Hoofdstuk 7: Begrijpend lezen...........................................................................................22
7.1 Leesvaardigheden voor begrijpend lezen...............................................................................22
7.2 Leesstrategieën.....................................................................................................................24
7.3 technieken voor informatieverwerking.................................................................................25
Hoofdstuk 8: Stellen..........................................................................................................26
8.1 Functies van het schrijven......................................................................................................26
8.2 het schrijfproces....................................................................................................................26
8.3 Schrijven en de computer......................................................................................................28
,Hoofdstuk 9: Jeugdliteratuur.............................................................................................29
9.1 literaire genres......................................................................................................................29
9.3 Functies van jeugdliteratuur..................................................................................................30
9.3 Beoordelen van jeugdliteratuur.............................................................................................31
Hoofdstuk 10: Taalbeschouwing.......................................................................................32
10.1 Het taalsysteem...................................................................................................................32
10.2 Taalvariatie..........................................................................................................................35
10.3 Taalverandering...................................................................................................................35
10.4 Taalbeschouwingsstrategieën..............................................................................................36
10.5 Hoe gebruik je de kennis van taalbeschouwing?..................................................................37
Hoofdstuk 11: Spelling......................................................................................................38
11.1 Schriftsystemen...................................................................................................................38
11.2 spellingprincipes van het Nederlands..................................................................................38
11.3 Spellingstrategieën..............................................................................................................39
11.4 Spellingcategorieën.............................................................................................................40
11.5 Werkwoordspelling.............................................................................................................40
, Hoofdstuk 2: taalonderwijs en taal
Vijf argumenten om apart taalonderwijs te geven:
1. Kinderen leren niet spontaan schriftelijke taalvaardigheid;
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid
eigen maken;
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven;
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs;
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar
apart aandacht aan besteden.
Bij het huidige taalonderwijs ligt de nadruk sterk op het schriftelijk taalgebruik en vaak staat
de taalvorm centraal
- Hoe schrijf je woorden?
- Hoe zijn woorden opgebouwd?
- Hoe zitten zinnen in elkaar?
Binnen het taalonderwijs is het gebruikelijk om de leerstof op te splitsen in verschillende
gebieden/ domeinen:
- Mondeling taalonderwijs;
Leerlingen leren informatie verwerven uit gesproken taal. Ze leren deze
informatie gestructureerd weer te geven;
Leerlingen leren zich na vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en
vragen van informatie, uitbrengen van verslag, geven van uitleg, bij instrueren
en discussiëren;
Leerlingen leren informatie te beoordelen.
- Schriftelijk taalonderwijs;
Leerlingen leren informatie achterhalen uit verschillende tekstsoorten;
Leerlingen leren naar inhoud en vorm een tekst te schrijven met verschillende
functies;
Leerlingen leren informatie en meningen te vergelijken en te beoordelen;
Leerlingen leren informatie en meningen te ordenen tijdens het maken van
een schrijfopdracht;
Leerlingen ontwikkelen leesplezier.
- Taalbeschouwing, waaronder strategieën.
Leerlingen strategieën te herkennen, verwoorden, beoordelen en gebruiken;
Leerlingen leren taalkundige principes en regels;
Leerlingen verwerven adequate woordenschat en strategieën voor het
begrijpen van voor hen onbekende woorden.
