Social Aspects of New Media
Anouk de Groot
Inhoud
College 1: Introductie in digitale communicatietechnologieën..............................................................2
College 2: CMC: Lost versus liberated perspective & Dimensies in social media....................................3
College 3: HMC vs. CMC: Communication with social chatbots..............................................................8
College 4: Online identiteit & identity shift..........................................................................................11
College 5: Zelfpresentatie op het internet: stretch the truth a little bit?..............................................15
College 6: online impressievorming......................................................................................................17
College 7: Online dating........................................................................................................................21
College 8: Sociale media en vriendschappen: Nu en de toekomst.......................................................23
College 9: Sociale netwerksites en sociaal kapitaal..............................................................................26
College 10: virtual communities: leven we in een online bubble? + virtual communities & social
support.................................................................................................................................................29
Virtual communities: leven we in een online bubble?......................................................................29
Virtual communities & social support...............................................................................................32
College 11: Asociaal gedrag en het internet: Agressie & Cyberpesten & Verslaving............................33
,College 1: Introductie in digitale
communicatietechnologieën
Het publieke debat:
Is social media goed of slecht voor onze sociaal leven? Aan de ene kant goed (sociaal
contact met mensen) aan de andere kant niet goed (verslavend, enz)
Berichtgeving was vroeger meer negatief, sinds corona meer positief. Sociale media
beurt ons op.
Wetenschap was eerst heel negatief over online communicatie (handig voor
werkgerelateerde dingen, maar het is heel asociaal, je kunt geen relaties vormen,
geen intimiteit, geen emoties overbrengen) maar nu is er veel nieuw onderzoek en
dat is vooral positief (je kunt wel degelijk relaties onderhouden met technologie)
Being alone together of being together alone?
o Alleen thuis zijn maar toch in contact met anderen, dus toch samen gevoel.
o Tegenovergestelde: phubbing, je bent samen met anderen maar je gebruikt je
telefoon.
Computer-mediated communication = communicatie tussen mensen via een computer
HMC= Human Machine Communication (mens die met computer communiceert, bv. met
digital agent of chatbot)
Aspecten van CMC
1. Communicatie
2. Mediatie (de platformen)
3. Computer
2 soorten effecten van technologie: First level & second level effects
Het gebruik van deze communicatietechnologie heeft verschillende effecten op mensen.
Eerste orde effecten zijn de bedoelde gevolgen. Hebben vooral betrekking op de
technische gevolgen (bv. snelheid waarmee wordt gecommuniceerd)
Tweede orde effecten zijn de onbedoelde effecten. Het zijn veranderingen die
optreden door het gebruik van communicatie-technologie in de manier waarop
mensen met elkaar omgaan, communiceren en zich tot elkaar verhouden (privacy die
verminderd wordt, bellen achter het stuur, sexting, cyber bullying)
CMC in verschillende disciplines
Organisationeel (samenwerken via CMC)
Sociaal (vriendschap via CMC)
Educatief (leren via CMC)
Commercieel (sociale media marketing)
CMC-theorieën: lost vs. liberated perspectief
Lost:
Negatief over mogelijkheden CMC communicatie
Lastig om hechte relaties op te bouwen via CMC
Cues Filtered Out: Omdat we weinig cues hebben kan je elkaar niet optimaal
begrijpen
,Liberated:
Positief over mogelijkheden CMC communicatie
Wel mogelijk om hechte relaties op te bouwen via CMC
Cues Filtered In: Juist doordat we weinig cues hebben is goed
College 2: CMC: Lost versus liberated perspective &
Dimensies in social media
Effecten van technologieën
Stages van technologieën
Stage 1: selecte groep mensen (e.g., early adopters)
Stage 2: mainstream -> iedereen heeft het en kan niet meer zonder -> onzichtbaar geworden
(bv. Telefoon)
Nieuwe technologieën zorgen voor tegengestelde meningen
Technologisch determinisme vs. sociaal constructivisme
Technologisch determinisme = technologie bepaalt
o Lost perspectief, negatief
o Technologische ontwikkeling is de oorzaak van elke maatschappelijke
ontwikkeling, technologie heeft veel macht over ons
o Wordt niet nagedacht over maatschappelijke belangen / interesse
o Technologie is onafhankelijk van de maatschappij, we zijn niet bewust van de
effecten
o Smartphones zijn uitgevonden toen we ze nog niet perse nodig hadden,
daardoor hebben we ze nu nodig
o Veranderingen in de maatschappij worden veroorzaakt door verandering in
de technologie. De toekomst ligt besloten in technologische ontwikkelingen
o Wij hebben geen invloed op de ontwikkeling van nieuwe technologieën
Sociaal constructivisme = maatschappij bepaalt
o Liberated perspectief, positief
o Technologie is volledig onderhevig aan hoe de mens ermee omgaat, de
effecten van technologie komen door hoe wij ermee omgaan
o Technologie komt niet uit de lucht vallen. Er is niet zomaar opeens een
technologie. Deze ontstaat doordat mensen behoefte hebben aan iets, de
vraag van mensen zorgt voor technologische ontwikkelingen
o Mensen gebruiken de technologie niet altijd zoals die oorspronkelijk bedoeld
was (second order effecten)
Sociaal realisme
o Zit tussen technologisch determinisme en sociaal
constructivisme
o Er zijn ook andere factoren, zoals politiek en economie
o Wisselwerking van maatschappij en technologie. Soms
bepaalt de een, soms bepaalt de ander
, Perspectieven over CMC en sociale interactie
Wat zijn cues?
o 2 vormen sociale cues
1: Statische cues: Kleding, uiterlijk, haarstijl, omgeving
2: Dynamische cues: Gezichtsuitdrukking, stemgebruik (harder via
CMC), intonaties, houding, gebaren
Hieronder vallen ook back channels. Dit zijn feedbackgeluiden,
zonder dat jij de rol over moet nemen in een gesprek. Je kunt
bijvoorbeeld knikken, of 'uh huh' zeggen, etc. Je geeft dan
bijvoorbeeld aan dat je nog luistert, of dat je emoties toont, of
dat je het niet snapt.
Een soort tweede conversatiestroom die gelijktijdig loopt
tijdens de eerste conversatiestroom
Cue-systemen
o Language: taal, aanwezig in iedere vorm van communicatie
o Vocalics: auditory, geluid (toonhoogte, snelheid, kracht)
o Physical appearance: uiterlijke vertoning
o Kinesics: body language (open of gesloten houding, gebaren)
o Proxemics: distance
Fysieke afstand → hoe ver sta je van iemand af
Digitale afstand → het feit dat je niet in dezelfde ruimte bent als de
ander kan effect hebben op gesprek
o Adornments: versieringen (make-up, sieraden)
o Haptics: aanraking
o Typographics: alles wat te maken heeft met tekst (emoticons, woordgrapjes)
o Chronemics: gebruik van tijd (snelheid van reageren)
CMC-theorieën: lost vs. liberated perspectief
Lost perspectief
Cues filtered out
CMC mist veel aspecten van traditionele communicatie (FtF), zoals fysieke
aanwezigheid, sociale-, non-verbale- en contextuele cues
CMC is daarom niet relationeel
Door gebrek aan fysieke communicatie is er weinig informatie beschikbaar →
misverstanden en onduidelijkheden
Online relaties zijn oppervlakkig, onpersoonlijk en vaak vijandig
Groepsvorming is een illusie (je hebt het idee dat je bij een groep hoort, maar dat is
een illusie)
CMC is asociaal en antisociaal
-> Social Presence Theory
Social presence = sociale aanwezigheid. Het gevoel dat je samen bent met een ander
door visuele cues, zoals oogcontact en gezichtsuitdrukkingen. De mate van
interpersoonlijk contact en het gevoel van intimiteit dat wordt waargenomen in de
communicatie
Als er minder visuele cues zijn, zorgt dit voor minder social presence, dit zorgt voor
meer taak-georiënteerde en minder relatie-georiënteerde communicatie
Anouk de Groot
Inhoud
College 1: Introductie in digitale communicatietechnologieën..............................................................2
College 2: CMC: Lost versus liberated perspective & Dimensies in social media....................................3
College 3: HMC vs. CMC: Communication with social chatbots..............................................................8
College 4: Online identiteit & identity shift..........................................................................................11
College 5: Zelfpresentatie op het internet: stretch the truth a little bit?..............................................15
College 6: online impressievorming......................................................................................................17
College 7: Online dating........................................................................................................................21
College 8: Sociale media en vriendschappen: Nu en de toekomst.......................................................23
College 9: Sociale netwerksites en sociaal kapitaal..............................................................................26
College 10: virtual communities: leven we in een online bubble? + virtual communities & social
support.................................................................................................................................................29
Virtual communities: leven we in een online bubble?......................................................................29
Virtual communities & social support...............................................................................................32
College 11: Asociaal gedrag en het internet: Agressie & Cyberpesten & Verslaving............................33
,College 1: Introductie in digitale
communicatietechnologieën
Het publieke debat:
Is social media goed of slecht voor onze sociaal leven? Aan de ene kant goed (sociaal
contact met mensen) aan de andere kant niet goed (verslavend, enz)
Berichtgeving was vroeger meer negatief, sinds corona meer positief. Sociale media
beurt ons op.
Wetenschap was eerst heel negatief over online communicatie (handig voor
werkgerelateerde dingen, maar het is heel asociaal, je kunt geen relaties vormen,
geen intimiteit, geen emoties overbrengen) maar nu is er veel nieuw onderzoek en
dat is vooral positief (je kunt wel degelijk relaties onderhouden met technologie)
Being alone together of being together alone?
o Alleen thuis zijn maar toch in contact met anderen, dus toch samen gevoel.
o Tegenovergestelde: phubbing, je bent samen met anderen maar je gebruikt je
telefoon.
Computer-mediated communication = communicatie tussen mensen via een computer
HMC= Human Machine Communication (mens die met computer communiceert, bv. met
digital agent of chatbot)
Aspecten van CMC
1. Communicatie
2. Mediatie (de platformen)
3. Computer
2 soorten effecten van technologie: First level & second level effects
Het gebruik van deze communicatietechnologie heeft verschillende effecten op mensen.
Eerste orde effecten zijn de bedoelde gevolgen. Hebben vooral betrekking op de
technische gevolgen (bv. snelheid waarmee wordt gecommuniceerd)
Tweede orde effecten zijn de onbedoelde effecten. Het zijn veranderingen die
optreden door het gebruik van communicatie-technologie in de manier waarop
mensen met elkaar omgaan, communiceren en zich tot elkaar verhouden (privacy die
verminderd wordt, bellen achter het stuur, sexting, cyber bullying)
CMC in verschillende disciplines
Organisationeel (samenwerken via CMC)
Sociaal (vriendschap via CMC)
Educatief (leren via CMC)
Commercieel (sociale media marketing)
CMC-theorieën: lost vs. liberated perspectief
Lost:
Negatief over mogelijkheden CMC communicatie
Lastig om hechte relaties op te bouwen via CMC
Cues Filtered Out: Omdat we weinig cues hebben kan je elkaar niet optimaal
begrijpen
,Liberated:
Positief over mogelijkheden CMC communicatie
Wel mogelijk om hechte relaties op te bouwen via CMC
Cues Filtered In: Juist doordat we weinig cues hebben is goed
College 2: CMC: Lost versus liberated perspective &
Dimensies in social media
Effecten van technologieën
Stages van technologieën
Stage 1: selecte groep mensen (e.g., early adopters)
Stage 2: mainstream -> iedereen heeft het en kan niet meer zonder -> onzichtbaar geworden
(bv. Telefoon)
Nieuwe technologieën zorgen voor tegengestelde meningen
Technologisch determinisme vs. sociaal constructivisme
Technologisch determinisme = technologie bepaalt
o Lost perspectief, negatief
o Technologische ontwikkeling is de oorzaak van elke maatschappelijke
ontwikkeling, technologie heeft veel macht over ons
o Wordt niet nagedacht over maatschappelijke belangen / interesse
o Technologie is onafhankelijk van de maatschappij, we zijn niet bewust van de
effecten
o Smartphones zijn uitgevonden toen we ze nog niet perse nodig hadden,
daardoor hebben we ze nu nodig
o Veranderingen in de maatschappij worden veroorzaakt door verandering in
de technologie. De toekomst ligt besloten in technologische ontwikkelingen
o Wij hebben geen invloed op de ontwikkeling van nieuwe technologieën
Sociaal constructivisme = maatschappij bepaalt
o Liberated perspectief, positief
o Technologie is volledig onderhevig aan hoe de mens ermee omgaat, de
effecten van technologie komen door hoe wij ermee omgaan
o Technologie komt niet uit de lucht vallen. Er is niet zomaar opeens een
technologie. Deze ontstaat doordat mensen behoefte hebben aan iets, de
vraag van mensen zorgt voor technologische ontwikkelingen
o Mensen gebruiken de technologie niet altijd zoals die oorspronkelijk bedoeld
was (second order effecten)
Sociaal realisme
o Zit tussen technologisch determinisme en sociaal
constructivisme
o Er zijn ook andere factoren, zoals politiek en economie
o Wisselwerking van maatschappij en technologie. Soms
bepaalt de een, soms bepaalt de ander
, Perspectieven over CMC en sociale interactie
Wat zijn cues?
o 2 vormen sociale cues
1: Statische cues: Kleding, uiterlijk, haarstijl, omgeving
2: Dynamische cues: Gezichtsuitdrukking, stemgebruik (harder via
CMC), intonaties, houding, gebaren
Hieronder vallen ook back channels. Dit zijn feedbackgeluiden,
zonder dat jij de rol over moet nemen in een gesprek. Je kunt
bijvoorbeeld knikken, of 'uh huh' zeggen, etc. Je geeft dan
bijvoorbeeld aan dat je nog luistert, of dat je emoties toont, of
dat je het niet snapt.
Een soort tweede conversatiestroom die gelijktijdig loopt
tijdens de eerste conversatiestroom
Cue-systemen
o Language: taal, aanwezig in iedere vorm van communicatie
o Vocalics: auditory, geluid (toonhoogte, snelheid, kracht)
o Physical appearance: uiterlijke vertoning
o Kinesics: body language (open of gesloten houding, gebaren)
o Proxemics: distance
Fysieke afstand → hoe ver sta je van iemand af
Digitale afstand → het feit dat je niet in dezelfde ruimte bent als de
ander kan effect hebben op gesprek
o Adornments: versieringen (make-up, sieraden)
o Haptics: aanraking
o Typographics: alles wat te maken heeft met tekst (emoticons, woordgrapjes)
o Chronemics: gebruik van tijd (snelheid van reageren)
CMC-theorieën: lost vs. liberated perspectief
Lost perspectief
Cues filtered out
CMC mist veel aspecten van traditionele communicatie (FtF), zoals fysieke
aanwezigheid, sociale-, non-verbale- en contextuele cues
CMC is daarom niet relationeel
Door gebrek aan fysieke communicatie is er weinig informatie beschikbaar →
misverstanden en onduidelijkheden
Online relaties zijn oppervlakkig, onpersoonlijk en vaak vijandig
Groepsvorming is een illusie (je hebt het idee dat je bij een groep hoort, maar dat is
een illusie)
CMC is asociaal en antisociaal
-> Social Presence Theory
Social presence = sociale aanwezigheid. Het gevoel dat je samen bent met een ander
door visuele cues, zoals oogcontact en gezichtsuitdrukkingen. De mate van
interpersoonlijk contact en het gevoel van intimiteit dat wordt waargenomen in de
communicatie
Als er minder visuele cues zijn, zorgt dit voor minder social presence, dit zorgt voor
meer taak-georiënteerde en minder relatie-georiënteerde communicatie
