Hoofdstuk 1 Inleiding.............................................................................................................................5
1.1 Achtergronden.............................................................................................................................5
Hoofstuk 2 Het ontstaan van de diverse samenleving in de Nederlandse context................................6
2.1 Immigratieprocessen in Nederland..............................................................................................6
2.1.1 Migratie naar Nederland vanaf 1945....................................................................................6
2.1.3 Vluchtelingen en asielzoekers...............................................................................................7
2.2 Emancipatiebewegingen..............................................................................................................7
2.2.1 Het feminisme.......................................................................................................................7
2.2.2 De LHBTI+-beweging.............................................................................................................8
2.2.3 Etnische zelforganisaties.......................................................................................................8
2.3 Conclusie en vertaling voor de praktijk........................................................................................8
Hoofstuk 3 Superdiversiteit...................................................................................................................9
3.1 Het begrip superdiversiteit..........................................................................................................9
3.2 Dimensies van differentiatie........................................................................................................9
3.3 Conclusie en vertaling voor de praktijk......................................................................................10
Hoofdstuk 4 Intersectionaliteit............................................................................................................11
4.1 Historische achtergrond.............................................................................................................11
4.2 Wat is intersectionaliteit?..........................................................................................................11
4.2.1 Het gangbare denken..........................................................................................................11
4.2.2 Het intersectionele denken.................................................................................................11
4.3 Intersectionele analyse..............................................................................................................12
4.3.1 De andere vraag stellen......................................................................................................12
4.3.2 Wat levert intersectionele analyse op?...............................................................................12
Hoofdstuk 5 Perspectieven op cultuur ................................................................................................13
5.1 De superdiverse stad.................................................................................................................13
5.2 Cultuur met een kleine ‘c’..........................................................................................................13
5.3 Cultuur als een ding: de essentialistische visie...........................................................................13
5.4 Cultuur als een omgeving: de contextualistische visie...............................................................13
5.5 Outsider- of insiderperspectief..................................................................................................13
5.6 Risico van essentialisme.............................................................................................................13
5.7 Allemaal hetzelfde of allemaal verschillend?.............................................................................14
5.8 Cultuur als levensvorm: de constructivistische visie..................................................................14
5.9 (Andere) culturen als stoornissen..............................................................................................14
5.10 Gebruik en misbruik van cultuur..............................................................................................14
,Hoofdstuk 6 Sociaal kapitaal................................................................................................................15
6.1 Wat is sociaal kapitaal?..............................................................................................................15
6.2 Bourdieu: sociaal kapitaal binnen de context van kapitaal, veld, habitus en doxa....................15
6.2.1 De verschillende soorten kapitaal.......................................................................................15
6.2.2 Veld: de maatschappelijke speelvelden..............................................................................15
6.2.3 Habitus................................................................................................................................16
6.2.4 Doxa....................................................................................................................................16
6.3 Robert Putnam en sociaal kapitaal............................................................................................16
6.3.1 Sociaal kapitaal als aspect van de kwaliteit van onze samenleving.....................................16
6.3.2 Migratie, mobiliteit, vernietiging en opnieuw opbouwen van sociaal kapitaal...................17
6.3.3 Bonding, bridging en linking sociaal kapitaal......................................................................17
6.4 Nan Lin: waarom werkt sociaal kapitaal?...................................................................................17
Hoofdstuk 8 De presentiebenadering..................................................................................................18
8.1 Een theorie van presentie..........................................................................................................18
8.2 De presente werker...................................................................................................................19
8.2.1 Exposure.............................................................................................................................19
8.2.2 Luisteren.............................................................................................................................19
8.2.3 Reflectie..............................................................................................................................19
Hoofdstuk 9 Diversiteitsbewuste communicatie.................................................................................20
9.1 Interculturele communicatie is interpersoonlijke communicatie: niet culturen, maar mensen
ontmoeten elkaar............................................................................................................................20
9.3 Communicatie is een circulair proces........................................................................................20
9.4 Conclusie....................................................................................................................................21
Hoofdstuk 10 Participatie, toegankelijkheid en inclusie......................................................................22
10.1 Participatie...............................................................................................................................22
10.1.1 Meedoen...........................................................................................................................23
10.1.2 Mee laten doen.................................................................................................................23
10.2 Toegankelijkheid......................................................................................................................23
10.2.1 ‘Sense of belonging’..........................................................................................................24
10.2.2 (H)erkenning.....................................................................................................................24
10.2.3 Laagdrempeligheid............................................................................................................25
10.3 Inclusie.....................................................................................................................................25
10.3.1 Dialoog..............................................................................................................................25
10.3.2 Talentonwikkeling.............................................................................................................26
10.4 In- en uitsluiting bij cultuurparticipatie....................................................................................26
10.4.1 Een inclusieve aanpak van cultuurparticipatie..................................................................26
,Hoofdstuk 11 Armoede als breuklijn in de samenleving......................................................................28
11.1 Wat is armoede?......................................................................................................................28
11.2 Persoonlijke en sociale impact van armoede: maatschappelijke uitsluiting op meerdere
levensdomeinen..............................................................................................................................28
11.3 Hoe meten we armoede?........................................................................................................28
11.3.1 De Europese indicator voor armoede of sociale uitsluiting...............................................29
11.3.2 Een alternatief: referentiebudgetten................................................................................29
11.4 Hoe doorbreek je de armoedecirkel?......................................................................................29
11.4.1 Flankerend beleid.............................................................................................................29
11.4.2 Structureel beleid..............................................................................................................29
11.4.3 Krachtengerichte hulpverlening........................................................................................30
11.5 De leefwereld van kwetsbare huishoudens.............................................................................30
Hoofdstuk 12 Religie. Op het snijpunt van persoon, beroep en samenleving.....................................31
12.1 Religie en samen leven............................................................................................................31
12.1.1 Het begrip religie..............................................................................................................31
12.1.2 Jodendom, christendom en islam.....................................................................................31
12.1.3 Hindoeïsme en boeddhisme.............................................................................................31
12.1.4 Humanisme en seculiere levensbeschouwingen...............................................................32
12.1.4 Religie vanaf de jaren 50 en 60 tot nu..............................................................................32
12.1.6 Religie in onderwijs en zorg..............................................................................................32
12.1.7 Religie als bindmiddel?.....................................................................................................32
12.2 Levensbeschouwing of levensbeschouwen.............................................................................32
12.2.1 Religieuze en seculiere levensvisies..................................................................................33
12.2.2 Ethiek en levensvisie.........................................................................................................33
12.3 Identiteitsontwikkeling............................................................................................................33
12.3.1 Society of mind.................................................................................................................33
12.4 (Sociale) levenskunst................................................................................................................33
12.5 Normatieve professionalisering...............................................................................................34
12.5.1 Leerzame wrijvingen.........................................................................................................34
12.5.2 Moreel beraad..................................................................................................................34
Hoofdstuk 13 Seksuele en genderdiversiteit, in het spectrum van intersectionaliteit.........................35
13.1 Gender en seksuele identiteit, de tussenruimte......................................................................35
13.2 LHBTI+ binnen de intersectionaliteit........................................................................................35
13.3 Gender.....................................................................................................................................35
13.3.1 Emancipatiebewegingen, invloed op gender en seksuele identiteit.................................35
13.3.2 Genderdiversiteit en transgender.....................................................................................35
, 13.4 Seksuele diversiteit, seksuele gerichtheid................................................................................36
13.4.1 Biseksualiteit.....................................................................................................................36
13.5 Coming-out en coming-in.........................................................................................................36
13.5.1 Coming-in..........................................................................................................................36
13.5.2 Coming-out.......................................................................................................................36
13.6 Wie is de echte homo? Rolmodellen.......................................................................................36
13.7 Veiligheid en sociale acceptatie...............................................................................................36
13.8 Toekomst en aanbevelingen....................................................................................................36
Hoofdstuk 14 Migratie.........................................................................................................................37
14.1 Acculturalisatieproces..............................................................................................................37
14.2 Beleidsvormingsproces in Nederland.......................................................................................37
14.2.1 Het minderhedenbeleid....................................................................................................38
14.2.2 Het integratiebeleid..........................................................................................................38
14.2.3 Het integratiebeleid in de 21e eeuw..................................................................................38
14.4 Het multiculturalisme- en integratiedebat in Nederland en Vlaanderen.................................38
14.5 Conclusie en vertaling voor de praktijk....................................................................................38
Hoofdstuk 15 Beeldvorming en media................................................................................................39
15.2 Beeldvorming...........................................................................................................................39
15.3 De rol van de media en de journalistiek...................................................................................39
15.3.1 Media................................................................................................................................39
15.3.2 Journalistiek......................................................................................................................40
15.3.3 Media en de samenleving.................................................................................................40
15.4 Conclusie..................................................................................................................................40