Samenvatting Neurologisch stelsel - Parkinson

Neurologisch stelsel

Parkinson

HC 1 – klinisch beeld
Parkinson(isme) = “klinisch syndroom”
 Met motorische symptomen
- Tremor
- Rigiditeit
- Bradykinesie (akinesie – hypokinesie)
- Posturale instabiliteit
 Met niet-motorische symptomen: treden op voor de motorische SS en nemen toe in latere fases
 ≠ ziekt-identiteiten: tremor-dominant, PIGD – dominant, leeftijdsdominant
 Chronisch, progressief ziektebeeld
 “extrapiramidaal” syndroom  basale ganglia belangrijke rol

Bij parkinson patiënten is er een probleem in de substantia nigra pars compacta. Daar gaan
systematisch cellen afsterven (voornamleijk de dopamine neuronen). Dit zorgt voor een verzwakking
van de ondersteuning van de directe en indirecte pathway




o Functies basale ganglia
 Regelen van de housingstonus
 Soepele overgang tussen bewegingen
 Automatische bewegingen
 Betrokken bij het motorisch leerproces  hersenen info bijsturen tijdens onze slaap
o Pathofysiologie (kenmerkend voor Parkinson)
 Dysfunctie van de basale ganglia: verlies van gepigmenteerde neuronen in de SNc  ↓
connecties via dopamine  verlies prikkeloverdracht
 Dysfunctie in CZS (cortex): optreden van lewy bodies, neergeslagen eiwit ingekapseld in de
hersenen tss de neuronen  meer nr de cortex evolueren
o Klinisch beeld
 Diagnose gesteld op basis van:
 Motorische kernsymptomen (TRAP)
− Tremor
− Rigiditeit
− Bradykinesie (akinesie – hypokinesie)
− Posturale instabiliteit


1

, Neurologisch stelsel

 Niet-motorische symptomen (obstipatie, reukzin, drpessie, slaap, geheugen,
emotionaliteit, …)  niet iedereen heeft dit in dezelfde mate
 Reactie op levodopa (dopamine)
 Unilaterale aanzet
 Chronisch, progressief ziektebeeld  niet snel, geleidelijkaan achteruit
 Exclusie andere cerebrale ziektebeelden (hersenscan)
 PET- of SPECT scans (zicht op dopaminerge systeem)
 BETA-CIT  radioactively marked metabolites to detect dopaminemetabolism in the
putamen  minder stof, dopamine conc = bevestiging diagnose

o Symptomen
 bradykinesie = traag bewegen
 Verminderde bewegingssnelheid en amplitude
 Dominante symptoom, bij 80% van de patiënten
 Axiale distributie  weinig rompbeweging
 Neemt toe bij dubbeltaken en complexe situaties
Hypokinesie = kleine stappen zetten

Filmpje observatie:
- Armzwaai weggevallen
- Romp nauwelijks beweegt
- Kleine stapjes zetten, met de ruimte triggers/cue geven om toch grote stappen te zetten
(tegels)

 Akinesie
 Initiatie problemen
 Stop in cyclische bewegingen zoals stappen, schrijven, spreken
Filmpje observeren:
- Mini stapjes
- Moeite met deuropening
- Zwaartepunt nr voor gaat verplaatsen bij freezen, daarvoor snelle passen

 Posturale instabiliteit
 Retropulise
 Propulsie met freezing
 Vallen (68% > 1 per jaar)
 Tragere en inadequate balans reacties

 Rigiditeit
 Verlies van automatische ontspanning
 Distributie in flexoren en romp

 Tremor
 Rust tremor (beven), bij 50% van de P
 Sociale invloed > functionele invloed
 Actietremor in latere stadia  minder voorkomend

o Symptomatologie – beïnvloedende factoren
 Medische behandeling
 Medicatie: dopamine precursor) levodopa of dopamine-agonisten
− Oraal
− Rechtstreeks in darm
− Experimenteel: via de huid
Of neurochirurgie: deep brain stimulation
 +: invloed op bradykinesia, rigiditeit, tremor
 - : effect distaal > proximaal, gewenning, geen invloed op EW
 Interne/ externe factoren (stress, emoties, aandacht, dubbeltaken, nauwe doorgangen, ..)

2

, Neurologisch stelsel

 Progressieve aandoening
 Veranderende noden
 Comorbiditeiten (~ leeftijd), complicaties

o Differentiaal diagnose
Parkinsonisme = hypokinetisch rigide syndroom:
 Ziekte van Parkinson
 Asymmetrische presentatie
 Motorische en niet-motorische symptomen
 Gradueel verloop
 Medicamenteuze respons
 Fietsen lukt
 Parkinson-plus syndroom  sneller evolueren
= iemand die niet reageert op dopamine  ze hebben er niet te weinig van maar de
verwerking is verstoord
 Multiple system atrophy (MSA)  spraak sneller aangedaan
 Progressive supranuclear palsy (PSP)  oogmotoriek/ vooral omhoog
 Cortico-basal degeneration (CBD)  cognitieve systeem
 Vasculair parkinsonisme
 Lewy body dementia (DLP)  cognitieve meer op voorgrond dan motoriek

o Symptomatologie – evolutie
 Chronisch
 Progressief (indicidueel sterk verschillend)
 Toename comorbiditeiten
 Toename complicaties medicatie
 Aanvangsleeftijd 50-60 jaar (tendens tot vroegere diagnosestelling)
 Classificatie ahv Hoehn en Tahr – stadia
 I
Vroege stadia
 II
 III
 IV Midden en latere stadia
 V

 VROEGE STADIA (I en II)
 Niet motorische symptomen
 Axiale motoriek (romp en nek)
− Verhoogde rusttonus (rigiditeit) ~verlies mobiliteit en kracht
− Vnl rotaties en extensie
− Armzwaai, draaine in bed, rugpijn
 Houding
− Flexiehouding (retropulsie, propulsie)
− ↓ dissociatie
− Thorax iets meer kyfotisc  posturale verandering
 Gang
− ↓armzwaai, ↓romprotatie  ↓paslengte  ↓ stapsnelheid (draaien)
− ↓ voetafrol
 Tremor
− Onwillekeurige, ritmische, sinusoïdale bewegingen
− Thv ledematen of kin
− Bij 50% van de patiënten
− Uitlokkende factor  invloed op participatie
 Maskergerlaat
− Onnatuurlijk aangehouden glimlach, verminderd knipperen
− Geleidelijke evolutie van uni-  bilateraal
− Misinterpretaties: depressie, verminderde betrokkenheid
−  emotionele ontremming

3