Biologie Afweer
§1 Bescherming
Ziekteverwekkers/pathogenen kunnen je ziek maken, bijvoorbeeld virussen, bacteriën, schimmels of
dieren
- Inwendig milieu kan alleen worden bereikt door een celmembraan te passeren
Lichaamsvreemd: stoffen/cellen die niet in je lichaam thuishoren
Lichaamseigen: stoffen/cellen die door je lichaam worden gemaakt of onderdeel van je lichaam zijn
Het binnendringen van pathogenen in je lichaam heet een infectie
- Bij infectie met bacteriën, schimmels en dieren ontstaan ziekteverschijnselen door toxinen
afgegeven door deze organismen
- Schimmels infecteren de huid of luchtwegen terwijl bacteriën, virussen en eencellige dieren vaak
ook de rest van het lichaam binnendringen
Virussen bevatten DNA/RNA met eromheen een capside (eiwitmantel)
- Ze planten zich voor middels specifieke gastheercellen
- Na aanhechting aan receptoren op de gastheercel vindt een proces plaats waarbij virus-DNA/RNA in
cytoplasma komt van gastheercel en dan vindt vermenigvuldiging plaats (virusinfectie/ virale infectie)
- Virussen kunnen cellen doden/beschadigen door afgifte eiwitverterende enzymen
- Ook kunnen ze geïnfecteerde cellen toxin laten produceren, waardoor cel beschadigd of sterft
Mechanisme afweer: Afweer met behulp van fysieke aanpassingen
- Huid en Slijmvliezen vormen de eerste verdedingingslinie in bescherming tegen gevaar van buitenaf
- Middels de bouw van de huid dringen ziekteverwekkers moeilijk binnen, bij openingen zorgen
slijmvliezen hiervoor
- Traanvocht en speeksel spoelen indringers weg, slijm vangt ziekteverwekkers op en houdt ze tegen
Chemische afweer: Afweer met behulp van stoffen
- Maagsap bevat bijvoorbeeld zoutzuur, de lage pH hiervan dood ziekteverwekkers
, De huid beschermt ook tegen invloeden van buitenaf: beschadiging,waterverlies en straling
- In kiemlaag liggen pigmentvormende cellen:
melanocyten
- Deze vormen het donkere pigment melanine, via
hun uitlopers wordt afgegeven aan nabijgelegen
opperhuidcellen
- Vorming van melanine wordt gestimuleerd door
zonlicht en beschermd tegen ultraviolette straling
§2 Afweer
Binnen het immuunsysteem woorden 2 typen afweer onderscheiden: aangeboren afweer en
verworven afweer
- Aangeboren afweer: gericht tegen vele verschillende typen ziekteverwekkers, komt voor bij alle
dieren en planten en dient als een snelle eerste afweer tegen infectie
- Verworven afweer: deel van immuunsysteem dat je gedurende je leven ontwikkelt, gericht tegen 1
type ziekteverwekker en komt alleen bij gewervelde dieren voor
Lymfoïde organen: beenmerg, milt, lymfeknopen en thymus – hebben een functie bij de opslag van
opslag en transport van witte bloedcellen
- Rode beenmerg: ontstaan uit stamcellen verschillende typen witte bloedcellen: fagocyten en
lymfocyten
- Deze cellen komen in bloed en bestrijden virussen en bacteriën
- Fagocyten horen bij de aangeboren afweer en lymfocyten bij de verworven afweer
Fagocyterende cellen gebruiken receptoren om deze pathogenen te detecteren
- Er zijn 2 typen fagocyten: granulocyten en monocyten, beiden kunnen ze wand van haarvat
passeren
- Granulocyten reageren snel op binnendringende ziekteverwekkers
en maken ze onschadelijk door ze te fagocyteren
- Hierin smelten lysosomen samen met blaasje waarin bacterie is
ingesloten, enzymen doden bacterie en granulocyt gaat ook dood
Monocyten komen ook overal in lichaam voor
- Deel wordt opgeslagen in milt en andere deel gaat naar weefsels
- Macrofagen en dendritische cellen ontwikkelen zich hieruit
- Als monocyten de bloedbaan verlaten veranderen ze van vorm en heten ze macrofagen
- Deze verplaatsen zich door hele lichaam en kunnen meerdere ziekteverwekkers vernietigen
- Dendritische cellen kunnen zich ook ontwikkelen uit monocyten, deze vind je vooral op plaatsen
waar ziekteverwekkers binnendringen
- Macrofagen kunnen koorts veroorzaken, ze scheiden cytokinen af die lichaamstemperatuur
verhogen
- Cytokinen behoren tot de groep van mediatoren: eiwitten met een regulerende functie
Afweer van lichaam tegen bacteriën kan tijdelijk worden verstrekt door gebruik van antibiotica
- Antibioticum is medicijn dat bacteriële infecties bestrijdt
- Belangrijk nadeel van antibiotica is dat bacteriën er ongevoelig voor kunnen worden, ook kunnen ze
goede bacteriën doden
Macrofagen herkennen indringers aan antigenen: moleculen die het immuunsysteem kan activeren
(grote moleculen op celmembranen of op deel van eiwitmantel van virus)
§1 Bescherming
Ziekteverwekkers/pathogenen kunnen je ziek maken, bijvoorbeeld virussen, bacteriën, schimmels of
dieren
- Inwendig milieu kan alleen worden bereikt door een celmembraan te passeren
Lichaamsvreemd: stoffen/cellen die niet in je lichaam thuishoren
Lichaamseigen: stoffen/cellen die door je lichaam worden gemaakt of onderdeel van je lichaam zijn
Het binnendringen van pathogenen in je lichaam heet een infectie
- Bij infectie met bacteriën, schimmels en dieren ontstaan ziekteverschijnselen door toxinen
afgegeven door deze organismen
- Schimmels infecteren de huid of luchtwegen terwijl bacteriën, virussen en eencellige dieren vaak
ook de rest van het lichaam binnendringen
Virussen bevatten DNA/RNA met eromheen een capside (eiwitmantel)
- Ze planten zich voor middels specifieke gastheercellen
- Na aanhechting aan receptoren op de gastheercel vindt een proces plaats waarbij virus-DNA/RNA in
cytoplasma komt van gastheercel en dan vindt vermenigvuldiging plaats (virusinfectie/ virale infectie)
- Virussen kunnen cellen doden/beschadigen door afgifte eiwitverterende enzymen
- Ook kunnen ze geïnfecteerde cellen toxin laten produceren, waardoor cel beschadigd of sterft
Mechanisme afweer: Afweer met behulp van fysieke aanpassingen
- Huid en Slijmvliezen vormen de eerste verdedingingslinie in bescherming tegen gevaar van buitenaf
- Middels de bouw van de huid dringen ziekteverwekkers moeilijk binnen, bij openingen zorgen
slijmvliezen hiervoor
- Traanvocht en speeksel spoelen indringers weg, slijm vangt ziekteverwekkers op en houdt ze tegen
Chemische afweer: Afweer met behulp van stoffen
- Maagsap bevat bijvoorbeeld zoutzuur, de lage pH hiervan dood ziekteverwekkers
, De huid beschermt ook tegen invloeden van buitenaf: beschadiging,waterverlies en straling
- In kiemlaag liggen pigmentvormende cellen:
melanocyten
- Deze vormen het donkere pigment melanine, via
hun uitlopers wordt afgegeven aan nabijgelegen
opperhuidcellen
- Vorming van melanine wordt gestimuleerd door
zonlicht en beschermd tegen ultraviolette straling
§2 Afweer
Binnen het immuunsysteem woorden 2 typen afweer onderscheiden: aangeboren afweer en
verworven afweer
- Aangeboren afweer: gericht tegen vele verschillende typen ziekteverwekkers, komt voor bij alle
dieren en planten en dient als een snelle eerste afweer tegen infectie
- Verworven afweer: deel van immuunsysteem dat je gedurende je leven ontwikkelt, gericht tegen 1
type ziekteverwekker en komt alleen bij gewervelde dieren voor
Lymfoïde organen: beenmerg, milt, lymfeknopen en thymus – hebben een functie bij de opslag van
opslag en transport van witte bloedcellen
- Rode beenmerg: ontstaan uit stamcellen verschillende typen witte bloedcellen: fagocyten en
lymfocyten
- Deze cellen komen in bloed en bestrijden virussen en bacteriën
- Fagocyten horen bij de aangeboren afweer en lymfocyten bij de verworven afweer
Fagocyterende cellen gebruiken receptoren om deze pathogenen te detecteren
- Er zijn 2 typen fagocyten: granulocyten en monocyten, beiden kunnen ze wand van haarvat
passeren
- Granulocyten reageren snel op binnendringende ziekteverwekkers
en maken ze onschadelijk door ze te fagocyteren
- Hierin smelten lysosomen samen met blaasje waarin bacterie is
ingesloten, enzymen doden bacterie en granulocyt gaat ook dood
Monocyten komen ook overal in lichaam voor
- Deel wordt opgeslagen in milt en andere deel gaat naar weefsels
- Macrofagen en dendritische cellen ontwikkelen zich hieruit
- Als monocyten de bloedbaan verlaten veranderen ze van vorm en heten ze macrofagen
- Deze verplaatsen zich door hele lichaam en kunnen meerdere ziekteverwekkers vernietigen
- Dendritische cellen kunnen zich ook ontwikkelen uit monocyten, deze vind je vooral op plaatsen
waar ziekteverwekkers binnendringen
- Macrofagen kunnen koorts veroorzaken, ze scheiden cytokinen af die lichaamstemperatuur
verhogen
- Cytokinen behoren tot de groep van mediatoren: eiwitten met een regulerende functie
Afweer van lichaam tegen bacteriën kan tijdelijk worden verstrekt door gebruik van antibiotica
- Antibioticum is medicijn dat bacteriële infecties bestrijdt
- Belangrijk nadeel van antibiotica is dat bacteriën er ongevoelig voor kunnen worden, ook kunnen ze
goede bacteriën doden
Macrofagen herkennen indringers aan antigenen: moleculen die het immuunsysteem kan activeren
(grote moleculen op celmembranen of op deel van eiwitmantel van virus)
