Weekdoelen 5.3
1. De hormonale en neurologische regulatiemechanismen van de bloeddruk
beschrijven in en buiten de zwangerschap.
Arteriële bloeddruk
Het uitgepompte bloed tijdens de systole zorgt voor uitzetten
van de arteriën en een hogere druk in de arteriën. Dit is de
systolische bloeddruk (SBP) of bovendruk. Aan het eind van
de systole veren de arteriën weer terug en daalt de druk. Vlak
voor de systole is de druk het laagst, dit is de diastolische
bloeddruk (DBP) of de onderdruk. De mean arterial pressure
(MAP) is de gemiddelde bloeddruk. Omdat de systole 2/3 van
de tijd duurt, bepaalt deze ook voor 2/3 de MAP.
MAP= (2x diastole + systole)/3.
Compliantie heeft geen grote invloed op de MAP. Wanneer de
compliantie verandert, verandert de SP en DP ook maar in
tegengestelde richtingen waardoor de MAP niet veranderd. Wel verandert de polsdruk dan,
hierdoor is de polsdruk een betere indicator voor atherosclerose.
De bloeddruk verandert naarmate iemand ouder wordt. Door arteriosclerose (verstijving van
de vaatwand) wordt het bloedvat minder compliant. Dat leidt tot een grotere drukstijging bij
het uitpompen van bloed en dus een hogere systole. Ook de elasticiteit wordt minder.
Tijdens diastole veert het bloedvat ook minder sterk terug, leidend tot een lagere diastole.
De MAP verandert dus (bijna) niet.
De polsdruk (pulse pressure) is het verschil tussen de
systolische en diastolische druk (bijvoorbeeld PP= 120-80=40
mmHg). Dit verschil wordt wel groter als de compliantie van het
bloedvat afneemt. Andere factoren die de polsdruk vergroten
zijn: groter slagvolume, snellere ejectiesnelheid van bloed.
In de aortaboog en de arteria carotis (sinus carotis) zitten
baroreceptoren die de bloeddruk bijhouden. De receptoren
reageren op veranderingen in de rek van het vaatwand. Er gaan prikkels naar
cardiovasculaire centrum in de hersenstam → autonome zenuwstelsel, angiotensine en
ADH productie.
Bij een hypotensie stijgt de cardiac output en de vaatweerstand door vasoconstrictie → RR
stijgt.
,Indalings-bradycardie
Door compressie van het hoofd geeft het druk op de hals
arteriën en daarmee de a.a.carotis. Dit wordt geregistreerd
door de baroreceptoren en vertaald in een RR stijging. Dit
leidt tot remming van het sympatische zenuwstelsel en
activatie van het parasympatisch zenuwstelsel → HF daalt.
Hormoon Productie Prikkel voor secretie Effect Invloed op RR
Adrenaline Bijniermerg Acute stress Vasoconstrictie (α) Verhoogt arteriële RR
Vasodilatatie (β)
HF en SV↑
ADH Hypothalamus Verhoging van KOD van Verhoogt terugresorptie van Verhoogt arteriële RR
het bloed water uit voorurine
Zeer sterke daling van Perifere vasoconstrictie
arteriële en veneuze
druk
Aldosteron bijnierschors Daling verhouding Na/K Toename van de Verhoogt arteriële RR
in plasma → gevolg van terugresorptie van Natrium
RAA-systeem uit de voorurine ten koste
van Kalium. Omdat natrium
een veel grotere
watermantel heeft dan
kalium wordt er ook meer
water teruggeresorbeerd
Angiotensine Lever RR daling in nieren Vasoconstrictie Verhoogt arteriële RR
Afgifte aldosteron
Renine Nieren RR daling in nieren Vasoconstrictie Verhoogt arteriële RR
Afgifte aldosteron
Histamine Lichaamscellen Ontsteking Lokale vasodilatatie RR daling (alleen bij massale
productie)
ANF wand rechter Overmatige rek als Verhoogt de uitscheiding Verlaagt arteriële RR
atria gevolg van overvulling van Na+ via de urine
, RAAS-systeem
Bij een bloeddrukdaling geven de nieren renine af. Dit stimuleert de
omzetting van angiotensinogen naar angiotensine I. Hierna zet
angiotensin converting enzyme (ACE) angiotensine I om in
angiotensine II. Hierdoor komt vasoconstrictie, en de afgifte van
aldosteron.
Regulatie van bloedverdeling
Zowel intrinsieke (lokale) als extrinsieke (neuraal en hormonaal)
factoren zijn van invloed op de radius van de arteriolairen.
Neuraal (extrinsieke factoren):
- Constrictor
- Noradrenaline (sympatische zenuwen)
- Dilatator
- Stikstofmonoxide (NO; afgescheiden door neuronen)
Hormonaal (extrinsieke factoren):
- Constrictor
- Adrenaline
- Angiotensine II
- Vasopressine (ADH)
- Dilatator
- Adrenaline
- Atriaal natriuretisch peptide
Lokale factoren (intrinsieke factoren):
- Constrictor
- Bloeddruk (myogenic mechanisme)
- Endotheline 1
- Dilatator
- ↓ zuurstof
- K+, CO2, H+
- Osmolariteit
- Adenosine
- Eicosanoïde
- NO
Adrenaline bindt aan verschillende
receptoren en kan vasoconstrictie
(alfa) of vasodilatatie (beta) geven.
Alleen in spier vaatbedden komen er
veel beta2-adrenerge receptoren
voor, in de overige vaatbedden zijn
er veel meer alfa-adrenerge
receptoren en staat de
vasoconstrictie dus meer op de
voorgrond.
1. De hormonale en neurologische regulatiemechanismen van de bloeddruk
beschrijven in en buiten de zwangerschap.
Arteriële bloeddruk
Het uitgepompte bloed tijdens de systole zorgt voor uitzetten
van de arteriën en een hogere druk in de arteriën. Dit is de
systolische bloeddruk (SBP) of bovendruk. Aan het eind van
de systole veren de arteriën weer terug en daalt de druk. Vlak
voor de systole is de druk het laagst, dit is de diastolische
bloeddruk (DBP) of de onderdruk. De mean arterial pressure
(MAP) is de gemiddelde bloeddruk. Omdat de systole 2/3 van
de tijd duurt, bepaalt deze ook voor 2/3 de MAP.
MAP= (2x diastole + systole)/3.
Compliantie heeft geen grote invloed op de MAP. Wanneer de
compliantie verandert, verandert de SP en DP ook maar in
tegengestelde richtingen waardoor de MAP niet veranderd. Wel verandert de polsdruk dan,
hierdoor is de polsdruk een betere indicator voor atherosclerose.
De bloeddruk verandert naarmate iemand ouder wordt. Door arteriosclerose (verstijving van
de vaatwand) wordt het bloedvat minder compliant. Dat leidt tot een grotere drukstijging bij
het uitpompen van bloed en dus een hogere systole. Ook de elasticiteit wordt minder.
Tijdens diastole veert het bloedvat ook minder sterk terug, leidend tot een lagere diastole.
De MAP verandert dus (bijna) niet.
De polsdruk (pulse pressure) is het verschil tussen de
systolische en diastolische druk (bijvoorbeeld PP= 120-80=40
mmHg). Dit verschil wordt wel groter als de compliantie van het
bloedvat afneemt. Andere factoren die de polsdruk vergroten
zijn: groter slagvolume, snellere ejectiesnelheid van bloed.
In de aortaboog en de arteria carotis (sinus carotis) zitten
baroreceptoren die de bloeddruk bijhouden. De receptoren
reageren op veranderingen in de rek van het vaatwand. Er gaan prikkels naar
cardiovasculaire centrum in de hersenstam → autonome zenuwstelsel, angiotensine en
ADH productie.
Bij een hypotensie stijgt de cardiac output en de vaatweerstand door vasoconstrictie → RR
stijgt.
,Indalings-bradycardie
Door compressie van het hoofd geeft het druk op de hals
arteriën en daarmee de a.a.carotis. Dit wordt geregistreerd
door de baroreceptoren en vertaald in een RR stijging. Dit
leidt tot remming van het sympatische zenuwstelsel en
activatie van het parasympatisch zenuwstelsel → HF daalt.
Hormoon Productie Prikkel voor secretie Effect Invloed op RR
Adrenaline Bijniermerg Acute stress Vasoconstrictie (α) Verhoogt arteriële RR
Vasodilatatie (β)
HF en SV↑
ADH Hypothalamus Verhoging van KOD van Verhoogt terugresorptie van Verhoogt arteriële RR
het bloed water uit voorurine
Zeer sterke daling van Perifere vasoconstrictie
arteriële en veneuze
druk
Aldosteron bijnierschors Daling verhouding Na/K Toename van de Verhoogt arteriële RR
in plasma → gevolg van terugresorptie van Natrium
RAA-systeem uit de voorurine ten koste
van Kalium. Omdat natrium
een veel grotere
watermantel heeft dan
kalium wordt er ook meer
water teruggeresorbeerd
Angiotensine Lever RR daling in nieren Vasoconstrictie Verhoogt arteriële RR
Afgifte aldosteron
Renine Nieren RR daling in nieren Vasoconstrictie Verhoogt arteriële RR
Afgifte aldosteron
Histamine Lichaamscellen Ontsteking Lokale vasodilatatie RR daling (alleen bij massale
productie)
ANF wand rechter Overmatige rek als Verhoogt de uitscheiding Verlaagt arteriële RR
atria gevolg van overvulling van Na+ via de urine
, RAAS-systeem
Bij een bloeddrukdaling geven de nieren renine af. Dit stimuleert de
omzetting van angiotensinogen naar angiotensine I. Hierna zet
angiotensin converting enzyme (ACE) angiotensine I om in
angiotensine II. Hierdoor komt vasoconstrictie, en de afgifte van
aldosteron.
Regulatie van bloedverdeling
Zowel intrinsieke (lokale) als extrinsieke (neuraal en hormonaal)
factoren zijn van invloed op de radius van de arteriolairen.
Neuraal (extrinsieke factoren):
- Constrictor
- Noradrenaline (sympatische zenuwen)
- Dilatator
- Stikstofmonoxide (NO; afgescheiden door neuronen)
Hormonaal (extrinsieke factoren):
- Constrictor
- Adrenaline
- Angiotensine II
- Vasopressine (ADH)
- Dilatator
- Adrenaline
- Atriaal natriuretisch peptide
Lokale factoren (intrinsieke factoren):
- Constrictor
- Bloeddruk (myogenic mechanisme)
- Endotheline 1
- Dilatator
- ↓ zuurstof
- K+, CO2, H+
- Osmolariteit
- Adenosine
- Eicosanoïde
- NO
Adrenaline bindt aan verschillende
receptoren en kan vasoconstrictie
(alfa) of vasodilatatie (beta) geven.
Alleen in spier vaatbedden komen er
veel beta2-adrenerge receptoren
voor, in de overige vaatbedden zijn
er veel meer alfa-adrenerge
receptoren en staat de
vasoconstrictie dus meer op de
voorgrond.
