V&F week 1
Hoorcollege 1 – inleiding anatomie
Inleiding anatomie:
Wat is anatomie?
➢ De bouw van het menselijk lichaam
➢ 2 hoofdlijnen:
o Systemische anatomie -> lichaam wordt per stelsel beschreven
o Regionale anatomie -> er wordt naar een regio van het lichaam gekeken -> in 1 regio
zie je meerdere systemen
➢ Klinische anatomie -> de anatomie die van belang is en die je als arts echt nodig hebt
➢ tractus digestivus = spijsverteringsstelsel
➢ tractus circulatorius = hart- en vaatstelsel, en lymfestelsel
Nomenclatuur
➢ Clavicle = clavicula
Pancreatic duct = ductus pancreaticus
Coronary artery = arteria cor….
➢ Hepar = lever
Ren = nier
➢ A. = arteria
V. = vena
n. = nervus
m. = musculus
➢ Vascularisatie = bloedvoorziening -> ‘de a. renalis vasculariseert de nier’
Innervatie = aansturing door zenuw
Topografische aanduidingen
Referentie -> anatomische houding
➢ Craniaal (cranium = schedel) -> richting het hoof
➢ Caudaal (cauda = staart) -> richting de staart
➢ Ventraal/anterieur (venter = buik) -> voor
➢ Dorsaal/posterieur (dors = rug) -> achter
➢ Mediaal -> meer naar het midden toe
➢ Lateraal -> verder weg van het midden
➢ Superieur -> boven een ander deel
➢ Inferieur -> onder een ander deel
➢ Proximaal -> dichterbij het lichaamscentrum
➢ Distaal -> verder weg van het lichaamscentrum
➢ Superficieel -> dichterbij het huidoppervlak
➢ Diep -> verder van het huidoppervlak
➢ Rostraal -> aan de kant van de neus
➢ Occipitaal -> achterzijde van het hoofd
,Lichaamsholtes
2 type ruimtes waar de organen liggen
➢ Een benige omhulling -> bv hersenen in de schedel en de zenuwen in de rug -> er hoeft geen
beweging te zijn van wat in de holte ligt
➢ Een niet-benige omhulling -> bv borstholte en buikholte -> de organen in de holte moeten
kunnen bewegen
Om te zorgen dat er iets in het lichaam langs elkaar kan bewegen moet er altijd een glijvlak zijn ->
zoals een vlies -> sereuze vliezen (-> bij deze vliezen zit vocht tussen de lagen)
➢ Bv peritoneum (buikvlies)
Diafragma scheidt borst- en buikholte
Doorsnede-anatomie
Imaging speelt een rol in diagnostiek en
therapeutische interventies
Dwarsdoornsedes zijn in principe altijd
onderaanzichten (bij imaging)
➢ Transversaal vlak (axiaal) -> dwars vlak ->
verdeeld in superieur en inferieur
➢ Frontaal vlak (coronaal) -> verdeelt het
lichaam in voor en achter -> in anterieur en
posterieur
➢ Sagitaal vlak -> verdeelt lichaam in links en
rechts
o Mediaal/midsagitaal vlak -> waarbij
het lichaam precies in het midden
verdeeld wordt
Anatomie in jaar 1
1.1 gehele mens in hoofdlijnen
1.2 embryologie, vroege ontwikkeling
1.3 abdomen/spijsvertering
1.4 hersenen en ruggenmerg bewegingsstelsel
1.5 thorax, hart, longen, nieren, vaten, rompwand, lieskanaal
1.6 orgaanprojecties
1.7 embryologie urogenitale stelsel
1.8 embryologie hart en vaten
Highlights
➢ vorm en functie zijn nauw gerelateerd
➢ Systematische, regionale en klinische anatomie
➢ Officiële anatomische nomenclatuur in Latijn
➢ Topografische aanduidingen
➢ Sereuze vliezen produceren vocht: maakt beweging mogelijk
➢ Gedefinieerde standaardvlakken
, Hoorcollege 2 - steun- en bewegingsstelsel I: algemene
bewegingsleer en bovenste extremiteit
Algemene bewegingsleer
Artrologie (gewrichtsleer)
➢ Junctura = gewricht, verbinding tussen botten
➢ Junctura fibrosa -> bindweefselverbinding -> een niet bewegelijk gewricht
Bv sutura, syndesmose
➢ Junctura cartilaginea -> kraakbeenverbinding -> wel bewegelijk, maar niet heel erg
Bv discus intervertebralis
➢ Junctura synovialis -> ruimte tussen botstukken -> bevat synovia (gewrichtssmeer) -> heel
bewegelijk
Heet ook wel articulatio
o Bv art. humeri (schoudergewricht)
➢ Algemene bouw synoviale gewrichten:
Kop (caput)
Kom
Hyaline kraakbeen (heel stevig kraakbeen)
Gewrichtskapsel
o Membrana synovialis
o Membrana fibrosa
Cavum articulare (bevat synovia)
Ligamenten
o Capsulair -> versteviging kapsel
o Extra capsulair
Kraakbeen (hulp) structuren
o Discus
o Meniscus
➢ Indeling synoviale gewrichten:
Naar aantal assen: Naar vorm:
1 assig Scharniergewricht (lengte of dwars)
2 assig Zadelgewricht: condyloid (ellipsoid) gewricht
3 assig Kogelgewricht:
➢ Anatomisch -> schouder en heup
gewricht -> ziet er ook echt uit als een
kogel
➢ Functioneel -> botten hebben niet echt
een vorm van een kogel maar heeft wel
de bewegingsmogelijkheden van een
gewricht
Hoorcollege 1 – inleiding anatomie
Inleiding anatomie:
Wat is anatomie?
➢ De bouw van het menselijk lichaam
➢ 2 hoofdlijnen:
o Systemische anatomie -> lichaam wordt per stelsel beschreven
o Regionale anatomie -> er wordt naar een regio van het lichaam gekeken -> in 1 regio
zie je meerdere systemen
➢ Klinische anatomie -> de anatomie die van belang is en die je als arts echt nodig hebt
➢ tractus digestivus = spijsverteringsstelsel
➢ tractus circulatorius = hart- en vaatstelsel, en lymfestelsel
Nomenclatuur
➢ Clavicle = clavicula
Pancreatic duct = ductus pancreaticus
Coronary artery = arteria cor….
➢ Hepar = lever
Ren = nier
➢ A. = arteria
V. = vena
n. = nervus
m. = musculus
➢ Vascularisatie = bloedvoorziening -> ‘de a. renalis vasculariseert de nier’
Innervatie = aansturing door zenuw
Topografische aanduidingen
Referentie -> anatomische houding
➢ Craniaal (cranium = schedel) -> richting het hoof
➢ Caudaal (cauda = staart) -> richting de staart
➢ Ventraal/anterieur (venter = buik) -> voor
➢ Dorsaal/posterieur (dors = rug) -> achter
➢ Mediaal -> meer naar het midden toe
➢ Lateraal -> verder weg van het midden
➢ Superieur -> boven een ander deel
➢ Inferieur -> onder een ander deel
➢ Proximaal -> dichterbij het lichaamscentrum
➢ Distaal -> verder weg van het lichaamscentrum
➢ Superficieel -> dichterbij het huidoppervlak
➢ Diep -> verder van het huidoppervlak
➢ Rostraal -> aan de kant van de neus
➢ Occipitaal -> achterzijde van het hoofd
,Lichaamsholtes
2 type ruimtes waar de organen liggen
➢ Een benige omhulling -> bv hersenen in de schedel en de zenuwen in de rug -> er hoeft geen
beweging te zijn van wat in de holte ligt
➢ Een niet-benige omhulling -> bv borstholte en buikholte -> de organen in de holte moeten
kunnen bewegen
Om te zorgen dat er iets in het lichaam langs elkaar kan bewegen moet er altijd een glijvlak zijn ->
zoals een vlies -> sereuze vliezen (-> bij deze vliezen zit vocht tussen de lagen)
➢ Bv peritoneum (buikvlies)
Diafragma scheidt borst- en buikholte
Doorsnede-anatomie
Imaging speelt een rol in diagnostiek en
therapeutische interventies
Dwarsdoornsedes zijn in principe altijd
onderaanzichten (bij imaging)
➢ Transversaal vlak (axiaal) -> dwars vlak ->
verdeeld in superieur en inferieur
➢ Frontaal vlak (coronaal) -> verdeelt het
lichaam in voor en achter -> in anterieur en
posterieur
➢ Sagitaal vlak -> verdeelt lichaam in links en
rechts
o Mediaal/midsagitaal vlak -> waarbij
het lichaam precies in het midden
verdeeld wordt
Anatomie in jaar 1
1.1 gehele mens in hoofdlijnen
1.2 embryologie, vroege ontwikkeling
1.3 abdomen/spijsvertering
1.4 hersenen en ruggenmerg bewegingsstelsel
1.5 thorax, hart, longen, nieren, vaten, rompwand, lieskanaal
1.6 orgaanprojecties
1.7 embryologie urogenitale stelsel
1.8 embryologie hart en vaten
Highlights
➢ vorm en functie zijn nauw gerelateerd
➢ Systematische, regionale en klinische anatomie
➢ Officiële anatomische nomenclatuur in Latijn
➢ Topografische aanduidingen
➢ Sereuze vliezen produceren vocht: maakt beweging mogelijk
➢ Gedefinieerde standaardvlakken
, Hoorcollege 2 - steun- en bewegingsstelsel I: algemene
bewegingsleer en bovenste extremiteit
Algemene bewegingsleer
Artrologie (gewrichtsleer)
➢ Junctura = gewricht, verbinding tussen botten
➢ Junctura fibrosa -> bindweefselverbinding -> een niet bewegelijk gewricht
Bv sutura, syndesmose
➢ Junctura cartilaginea -> kraakbeenverbinding -> wel bewegelijk, maar niet heel erg
Bv discus intervertebralis
➢ Junctura synovialis -> ruimte tussen botstukken -> bevat synovia (gewrichtssmeer) -> heel
bewegelijk
Heet ook wel articulatio
o Bv art. humeri (schoudergewricht)
➢ Algemene bouw synoviale gewrichten:
Kop (caput)
Kom
Hyaline kraakbeen (heel stevig kraakbeen)
Gewrichtskapsel
o Membrana synovialis
o Membrana fibrosa
Cavum articulare (bevat synovia)
Ligamenten
o Capsulair -> versteviging kapsel
o Extra capsulair
Kraakbeen (hulp) structuren
o Discus
o Meniscus
➢ Indeling synoviale gewrichten:
Naar aantal assen: Naar vorm:
1 assig Scharniergewricht (lengte of dwars)
2 assig Zadelgewricht: condyloid (ellipsoid) gewricht
3 assig Kogelgewricht:
➢ Anatomisch -> schouder en heup
gewricht -> ziet er ook echt uit als een
kogel
➢ Functioneel -> botten hebben niet echt
een vorm van een kogel maar heeft wel
de bewegingsmogelijkheden van een
gewricht
