Eigen spreekuur en chronische ziekten
Hoofdstukken 2.1 tot 2.13
2.1 Denken in risico’s
Omdat er veel verschillende risicofactoren een rol spelen, worden huisartsen meestal geholpen bij het
nemen van de beslissing om wel of niet te handelen. Er bestaan risicoprofielen waaruit blijkt of het
zinvol is om iemand te behandelen. Als uitgangspunt wordt het absolute risico genomen dat een
patiënt in de volgende 10 jaar een hart- en vaatafwijking krijgt. In de NHG-standaard Cardiovasculair
risicomanagement (CVRM) wordt dit beschreven. Het doel van deze standaard is om risicofactoren op
te sporen, te behandelen en te volgen om de patiënten met een verhoogd risico op hart- en
vaatziekten (HVZ) te adviseren en te begeleiden om daarmee de kans op het krijgen van deze
aandoening gunstig te beïnvloeden.
Van de bevolking tussen de 35 en 70 jaar heeft 25% een cholesterol van boven de 6,5 mmol/lt en 50
% een verhoogde bloeddruk. Boven de leeftijd van vijftien jaar rookt 25% van de bevolking en 45%
van boven de twintig jaar heeft overgewicht.
2.2 Slagaderverkalking (arteriosclerose)
Slagaderverkalking: ophopingen van vet en lichaamscellen in de bloedvaatwand.
Slagaderverkalking of aderverkalking is een langzaam proces in de bloedvaatwand, dat ervoor zorgt
dat de slagaders steeds nauwer worden. Uiteindelijk kan slagaderverkalking leiden tot een hart- of
herseninfarct.
In de loop der jaren ontstaan er in de slagaders zogenaamde plaques. Die zorgen voor vernauwingen
in de bloedvaten.
Langzamerhand ontstaan er plaques in de vaatwand. Dit zijn ophopingen van onder andere witte
bloedcellen en vetten ( waaronder cholesterol) in de vaatwand.
Plaques ontstaan door een ontstekingsreactie op beschadigingen van de vaatwand. Er komen deeltjes
uit het afweersysteem in actie om de schade te herstellen. Vooral bepaalde witte bloedcellen
(monocyten) zijn daarbij van belang. Ze kunnen de vaatwand binnendringen, en eenmaal binnen
transformeren ze in macrofagen. Deze eten het aanwezige cholesterol op en zwellen op.
Door die opname van witte bloedcellen en cholesterol, wordt de bloedvaatwand steeds nauwer.
Oorzaken slagaderverkalking
● Hoge bloeddruk
● Hoog cholesterol
● Roken
● Een verhoogd glucosegehalte
Ook erfelijkheid speelt een rol. Bij sommige mensen is de endotheellaag gevoeliger voor
beschadigingen dan de ander. Zij lopen eerder kans op slagaderverkalking.
Ernstige vernauwingen in de slagaders kunnen pijnklachten geven:
● Vernauwingen in de beenslagaders: pijnklachten bij het lopen
● Vernauwingen in de kransslagaders van het hart: klachten van pijn op de borst.
, 2.2 afsluiten bloedvat
Een plaque wordt maar zelden zo groot dat hij een slagader
helemaal afsluit. Er bestaat wel het gevaar dat er een scheurtje
ontstaat in de binnenbekleding van het bloedvat waar de plaque
zit.
De inhoud van de plaque komt dan in contact met het bloed. Het
bloed stolt en er ontstaat een bloedstolsel op de plaque. Dit
bloedstolsel kan in korte tijd de slagader helemaal of gedeeltelijk afsluiten. Soms breekt er een stukje
van het bloedstolsel af. Dit wordt met de bloedstroom meegevoerd en kan verderop vastlopen en daar
een bloedvat afsluiten.
Het weefsel achter de afsluiting krijgt geen zuurstof meer en sterft af:
● een afsluiting van een bloedvat in de hersenen leidt tot een TIA of herseninfarct
● bij een afsluiting van een kransslagader in het hart is er sprake van een hartinfarct
Behandelen slagaderverkalking
Slagaderverkalking is niet te genezen. Wel is het zo dat gezond leven de kans op (ernstige)
vernauwingen van de slagaders voorkomt. Dus voldoende beweging, gezonde voeding, weinig stress
en niet roken houdt uw vaten in goede conditie.
Mensen met ernstige slagaderverkalking krijgen medicijnen om het dichtslibben van de slagaders
tegen te gaan. Dit zijn bijvoorbeeld bloeddruk- of cholesterolverlagers.
2.3 risicofactoren
Alle mensen krijgen als ze tijd van leven hebben arteriosclerose. De leeftijd waarop is echter erg
verschillend. Er zijn mensen die al met dertig jaar ernstig verstopte bloedvaten hebben, terwijl andere
met tachtig jaar nog een vrijwel onbeschadigd vaatstelsel bezitten. We kunnen die verschillen niet
precies verklaren, omdat de echte oorzaak van arteriosclerose nog veel onduidelijk is. Wel weten we
heel veel over de risicofactoren: factoren die risico verhogen op ziekten die het gevolg zijn van
arteriosclerose. Hoe meer risico iemand heeft, des te groter de kans op vroegtijdig arteriosclerose.
● In de eerste plaats zijn risicofactoren extra belangrijk voor mensen die al andere risicofactoren
hebben. De arts zal een verhoogde bloeddruk vooral belangrijk vinden bij de patiënt die rookt
en een verhoogd cholesterolgehalte heeft. Komt bij deze twee risicofactoren immers een
derde dan stijgt het risico extra sterk.
● Ten tweede is duidelijk hoe belangrijk het is om juist bij mensen die meerdere risicofactoren
hebben, de risicofactoren die je kunt beïnvloeden ook krachtig aan te pakken. Het gunstige
effect op het totale risico is dan groot.
Belangrijkste risicofactoren op een rij:
● De leeftijd. Dit is het belangrijkste risicofactor. Arteriosclerose is in principe een
verouderingsziekte.
Hoofdstukken 2.1 tot 2.13
2.1 Denken in risico’s
Omdat er veel verschillende risicofactoren een rol spelen, worden huisartsen meestal geholpen bij het
nemen van de beslissing om wel of niet te handelen. Er bestaan risicoprofielen waaruit blijkt of het
zinvol is om iemand te behandelen. Als uitgangspunt wordt het absolute risico genomen dat een
patiënt in de volgende 10 jaar een hart- en vaatafwijking krijgt. In de NHG-standaard Cardiovasculair
risicomanagement (CVRM) wordt dit beschreven. Het doel van deze standaard is om risicofactoren op
te sporen, te behandelen en te volgen om de patiënten met een verhoogd risico op hart- en
vaatziekten (HVZ) te adviseren en te begeleiden om daarmee de kans op het krijgen van deze
aandoening gunstig te beïnvloeden.
Van de bevolking tussen de 35 en 70 jaar heeft 25% een cholesterol van boven de 6,5 mmol/lt en 50
% een verhoogde bloeddruk. Boven de leeftijd van vijftien jaar rookt 25% van de bevolking en 45%
van boven de twintig jaar heeft overgewicht.
2.2 Slagaderverkalking (arteriosclerose)
Slagaderverkalking: ophopingen van vet en lichaamscellen in de bloedvaatwand.
Slagaderverkalking of aderverkalking is een langzaam proces in de bloedvaatwand, dat ervoor zorgt
dat de slagaders steeds nauwer worden. Uiteindelijk kan slagaderverkalking leiden tot een hart- of
herseninfarct.
In de loop der jaren ontstaan er in de slagaders zogenaamde plaques. Die zorgen voor vernauwingen
in de bloedvaten.
Langzamerhand ontstaan er plaques in de vaatwand. Dit zijn ophopingen van onder andere witte
bloedcellen en vetten ( waaronder cholesterol) in de vaatwand.
Plaques ontstaan door een ontstekingsreactie op beschadigingen van de vaatwand. Er komen deeltjes
uit het afweersysteem in actie om de schade te herstellen. Vooral bepaalde witte bloedcellen
(monocyten) zijn daarbij van belang. Ze kunnen de vaatwand binnendringen, en eenmaal binnen
transformeren ze in macrofagen. Deze eten het aanwezige cholesterol op en zwellen op.
Door die opname van witte bloedcellen en cholesterol, wordt de bloedvaatwand steeds nauwer.
Oorzaken slagaderverkalking
● Hoge bloeddruk
● Hoog cholesterol
● Roken
● Een verhoogd glucosegehalte
Ook erfelijkheid speelt een rol. Bij sommige mensen is de endotheellaag gevoeliger voor
beschadigingen dan de ander. Zij lopen eerder kans op slagaderverkalking.
Ernstige vernauwingen in de slagaders kunnen pijnklachten geven:
● Vernauwingen in de beenslagaders: pijnklachten bij het lopen
● Vernauwingen in de kransslagaders van het hart: klachten van pijn op de borst.
, 2.2 afsluiten bloedvat
Een plaque wordt maar zelden zo groot dat hij een slagader
helemaal afsluit. Er bestaat wel het gevaar dat er een scheurtje
ontstaat in de binnenbekleding van het bloedvat waar de plaque
zit.
De inhoud van de plaque komt dan in contact met het bloed. Het
bloed stolt en er ontstaat een bloedstolsel op de plaque. Dit
bloedstolsel kan in korte tijd de slagader helemaal of gedeeltelijk afsluiten. Soms breekt er een stukje
van het bloedstolsel af. Dit wordt met de bloedstroom meegevoerd en kan verderop vastlopen en daar
een bloedvat afsluiten.
Het weefsel achter de afsluiting krijgt geen zuurstof meer en sterft af:
● een afsluiting van een bloedvat in de hersenen leidt tot een TIA of herseninfarct
● bij een afsluiting van een kransslagader in het hart is er sprake van een hartinfarct
Behandelen slagaderverkalking
Slagaderverkalking is niet te genezen. Wel is het zo dat gezond leven de kans op (ernstige)
vernauwingen van de slagaders voorkomt. Dus voldoende beweging, gezonde voeding, weinig stress
en niet roken houdt uw vaten in goede conditie.
Mensen met ernstige slagaderverkalking krijgen medicijnen om het dichtslibben van de slagaders
tegen te gaan. Dit zijn bijvoorbeeld bloeddruk- of cholesterolverlagers.
2.3 risicofactoren
Alle mensen krijgen als ze tijd van leven hebben arteriosclerose. De leeftijd waarop is echter erg
verschillend. Er zijn mensen die al met dertig jaar ernstig verstopte bloedvaten hebben, terwijl andere
met tachtig jaar nog een vrijwel onbeschadigd vaatstelsel bezitten. We kunnen die verschillen niet
precies verklaren, omdat de echte oorzaak van arteriosclerose nog veel onduidelijk is. Wel weten we
heel veel over de risicofactoren: factoren die risico verhogen op ziekten die het gevolg zijn van
arteriosclerose. Hoe meer risico iemand heeft, des te groter de kans op vroegtijdig arteriosclerose.
● In de eerste plaats zijn risicofactoren extra belangrijk voor mensen die al andere risicofactoren
hebben. De arts zal een verhoogde bloeddruk vooral belangrijk vinden bij de patiënt die rookt
en een verhoogd cholesterolgehalte heeft. Komt bij deze twee risicofactoren immers een
derde dan stijgt het risico extra sterk.
● Ten tweede is duidelijk hoe belangrijk het is om juist bij mensen die meerdere risicofactoren
hebben, de risicofactoren die je kunt beïnvloeden ook krachtig aan te pakken. Het gunstige
effect op het totale risico is dan groot.
Belangrijkste risicofactoren op een rij:
● De leeftijd. Dit is het belangrijkste risicofactor. Arteriosclerose is in principe een
verouderingsziekte.
