,
,Super compacte lijst alle medische begrippen die je moet kennen. Nieuw 2022
1. Inleiding medische terminologie
1.1 Vaktaal
De medische terminologie is het medisch jargon, ‘de vaktaal’. De medische terminologie omvat de
vaktermen die artsen en andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg gebruiken. Een
doktersassistente moet deze termen beheersen, dat wil zeggen dat ze de termen foutloos moet
kunnen schrijven en dat ze moet weten wat ze betekenen.
Waarom is er een speciale vaktaal voor medici?
Daarvoor zijn twee redenen.
De eerste reden is dat de medische terminologie informatie kort en krachtig kan weergeven. De
term ‘gastroduodenostomie’ bijvoorbeeld, betekent in het Nederlands ‘operatief een nieuwe
verbinding of opening maken tussen de maag en de twaalfvingerige darm’. Met een enkel woord kan
hier dus meer worden gezegd.
De tweede reden is dat de medische terminologie internationaal wordt gebruikt. Dit betekent
dat medici over de hele wereld elkaar via deze taal kunnen begrijpen. Dat voorkomt uiteraard
taalkundige misverstanden die in het nadeel van de patiënt zouden kunnen zijn. Overigens moeten
medici daarnaast ook het Engels beheersen (of een andere moderne taal, zoals Frans, Spaans of
Duits) om elkaar alsnog te kunnen verstaan.
1.2 Potjeslatijn
In de medische terminologie is het Latijn de ‘voertaal’. Ook termen die uit het Oudgrieks afkomstig
zijn zullen we vaker aantreffen. Dit is nog een erfenis uit vroeger jaren toen het Latijn de taal van de
wetenschappers was. Overigens zijn veel Latijnse termen uiteindelijk uit het Oudgrieks afkomstig,
maar in de Romeinse tijd zijn ze zodanig verlatijnst dat deze termen niet meer als Grieks worden
herkend maar als Latijns worden beschouwd. Naderhand, in het begin van de vorige eeuw, vonden
ook veel Duitse en Franse termen ingang. Na de Tweede Wereldoorlog zijn veel Engelse termen
doorgedrongen tot het medisch jargon.
Het Latijn dat in de medische wetenschap wordt gebruikt is niet het Latijn dat op het gymnasium
wordt gedoceerd. Vaak wordt het medisch Latijn dan ook wel potjeslatijn genoemd. De verklaring
voor het ontstaan van dit potjeslatijn is gelegen in het feit dat er in de periode na het verdwijnen van
het Latijn als omgangstaal een overvloed aan ontdekkingen op wetenschappelijk (dus ook op
medisch) gebied gedaan werd. Er kwamen toen veel begrippen bij die de oude Romeinen helemaal
nog niet kenden, en waar dus ook geen woorden, namen of uitdrukkingen voor waren. En hoewel het
Latijn dus een ‘dode taal’ is, heeft dit de wetenschappers er door de eeuwen heen niet van
weerhouden om toch Latijnse namen te bedenken voor ziekten en behandelingen.
Bovendien veranderde de spelling van de oorspronkelijke Latijnse en verlatijnste woorden. Ze
werden vereenvoudigd en vernederlandst. Voor bepaalde woorden is er geen correcte schrijfwijze
meer. Volgens de Latijnse schrijfwijze schrijf je gewrichtontsteking als ‘athritis’. Deze term is
inmiddels zodanig vernederlandst dat de schrijfwijze ‘artritis’ ook goed is. Er is helaas geen
eenduidigheid over de spelling van medische termen.
, Raadpleeg in geval van twijfel een naslagwerk zoals bijv. het klein geneeskundig woordenboek (Klok
en KlokDonker) of het geneeskundig woordenboek van Pinkhof-Hilfman.
2. Uitspraak en schrijfwijze
Hoewel er dus veel meningsverschil is over de uitspraak en de schrijfwijze van medische termen, is
hierover in algemene zin toch wel iets te zeggen.
Uitspraak:
Ch = g (bv. chemie)
Qu = kw (bv. quantum)
Tie = tsie (bv. operatie)
De ‘c’ wordt als een ‘k’ uitgesproken als hij voor de letter ‘a,o,u’ en vaak een
‘y’ staat. De ‘c’ wordt als een ‘s’ uitgesproken als er een ‘e’ of een ‘i’ of soms
een ‘y’ op volgt.
In de medische terminologie komen verder bepaalde klinkercombinaties voor die we in het
Nederlands niet kennen. ae wordt uitgesproken als: ee (bv. gynaecologie) oe wordt uitgesproken als :
eu (bv. oedeem) ies wordt uitgesproken als iejes (bv caries) eu wordt uitgesproken als ui (bv
therapeut)
2.1 Meervoud
Het meervoud ziet er in de medische terminologie anders uit dan in het Nederlands.
a, wordt in het meervoud: ae
(scapula-scapulae)
us, wordt in het meervoud: i
(naevus- naevi)
um, wordt in het meervoud: a
(narcoticum-narcotica)
ma, wordt in het meervoud: mata
(trauma-traumata)
x, wordt in het meervoud: ices
(cervix-cervices)
is, wordt in het meervoud: es
(basis-bases)
io, wordt in het meervoud: iones
(portio-portiones)
ans, wordt in het meervoud: antia
(stimulans-stimulantia)
ens, wordt in het meervoud: entia
(agens-agentia)
,Super compacte lijst alle medische begrippen die je moet kennen. Nieuw 2022
1. Inleiding medische terminologie
1.1 Vaktaal
De medische terminologie is het medisch jargon, ‘de vaktaal’. De medische terminologie omvat de
vaktermen die artsen en andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg gebruiken. Een
doktersassistente moet deze termen beheersen, dat wil zeggen dat ze de termen foutloos moet
kunnen schrijven en dat ze moet weten wat ze betekenen.
Waarom is er een speciale vaktaal voor medici?
Daarvoor zijn twee redenen.
De eerste reden is dat de medische terminologie informatie kort en krachtig kan weergeven. De
term ‘gastroduodenostomie’ bijvoorbeeld, betekent in het Nederlands ‘operatief een nieuwe
verbinding of opening maken tussen de maag en de twaalfvingerige darm’. Met een enkel woord kan
hier dus meer worden gezegd.
De tweede reden is dat de medische terminologie internationaal wordt gebruikt. Dit betekent
dat medici over de hele wereld elkaar via deze taal kunnen begrijpen. Dat voorkomt uiteraard
taalkundige misverstanden die in het nadeel van de patiënt zouden kunnen zijn. Overigens moeten
medici daarnaast ook het Engels beheersen (of een andere moderne taal, zoals Frans, Spaans of
Duits) om elkaar alsnog te kunnen verstaan.
1.2 Potjeslatijn
In de medische terminologie is het Latijn de ‘voertaal’. Ook termen die uit het Oudgrieks afkomstig
zijn zullen we vaker aantreffen. Dit is nog een erfenis uit vroeger jaren toen het Latijn de taal van de
wetenschappers was. Overigens zijn veel Latijnse termen uiteindelijk uit het Oudgrieks afkomstig,
maar in de Romeinse tijd zijn ze zodanig verlatijnst dat deze termen niet meer als Grieks worden
herkend maar als Latijns worden beschouwd. Naderhand, in het begin van de vorige eeuw, vonden
ook veel Duitse en Franse termen ingang. Na de Tweede Wereldoorlog zijn veel Engelse termen
doorgedrongen tot het medisch jargon.
Het Latijn dat in de medische wetenschap wordt gebruikt is niet het Latijn dat op het gymnasium
wordt gedoceerd. Vaak wordt het medisch Latijn dan ook wel potjeslatijn genoemd. De verklaring
voor het ontstaan van dit potjeslatijn is gelegen in het feit dat er in de periode na het verdwijnen van
het Latijn als omgangstaal een overvloed aan ontdekkingen op wetenschappelijk (dus ook op
medisch) gebied gedaan werd. Er kwamen toen veel begrippen bij die de oude Romeinen helemaal
nog niet kenden, en waar dus ook geen woorden, namen of uitdrukkingen voor waren. En hoewel het
Latijn dus een ‘dode taal’ is, heeft dit de wetenschappers er door de eeuwen heen niet van
weerhouden om toch Latijnse namen te bedenken voor ziekten en behandelingen.
Bovendien veranderde de spelling van de oorspronkelijke Latijnse en verlatijnste woorden. Ze
werden vereenvoudigd en vernederlandst. Voor bepaalde woorden is er geen correcte schrijfwijze
meer. Volgens de Latijnse schrijfwijze schrijf je gewrichtontsteking als ‘athritis’. Deze term is
inmiddels zodanig vernederlandst dat de schrijfwijze ‘artritis’ ook goed is. Er is helaas geen
eenduidigheid over de spelling van medische termen.
, Raadpleeg in geval van twijfel een naslagwerk zoals bijv. het klein geneeskundig woordenboek (Klok
en KlokDonker) of het geneeskundig woordenboek van Pinkhof-Hilfman.
2. Uitspraak en schrijfwijze
Hoewel er dus veel meningsverschil is over de uitspraak en de schrijfwijze van medische termen, is
hierover in algemene zin toch wel iets te zeggen.
Uitspraak:
Ch = g (bv. chemie)
Qu = kw (bv. quantum)
Tie = tsie (bv. operatie)
De ‘c’ wordt als een ‘k’ uitgesproken als hij voor de letter ‘a,o,u’ en vaak een
‘y’ staat. De ‘c’ wordt als een ‘s’ uitgesproken als er een ‘e’ of een ‘i’ of soms
een ‘y’ op volgt.
In de medische terminologie komen verder bepaalde klinkercombinaties voor die we in het
Nederlands niet kennen. ae wordt uitgesproken als: ee (bv. gynaecologie) oe wordt uitgesproken als :
eu (bv. oedeem) ies wordt uitgesproken als iejes (bv caries) eu wordt uitgesproken als ui (bv
therapeut)
2.1 Meervoud
Het meervoud ziet er in de medische terminologie anders uit dan in het Nederlands.
a, wordt in het meervoud: ae
(scapula-scapulae)
us, wordt in het meervoud: i
(naevus- naevi)
um, wordt in het meervoud: a
(narcoticum-narcotica)
ma, wordt in het meervoud: mata
(trauma-traumata)
x, wordt in het meervoud: ices
(cervix-cervices)
is, wordt in het meervoud: es
(basis-bases)
io, wordt in het meervoud: iones
(portio-portiones)
ans, wordt in het meervoud: antia
(stimulans-stimulantia)
ens, wordt in het meervoud: entia
(agens-agentia)
