M kkScheikunde - hoofdstuk 12
Paragraaf 1
Plastics
Plastics zijn kunststoffen die bij het verwarmen week worden of smelten. Door deze eigenschap zijn
plastics in allerlei vormen te brengen. Andere eigenschappen zijn dat plastics waterdicht zijn, relatief
licht en ze reageren niet met andere stoffen. Levensmiddelen die kunnen bederven gaan langer mee
als ze in plastic verpakt zijn, al is het verpakkingsmateriaal vrijwel altijd voor eenmalig gebruik.
Voordeel van plastics (tegelijkertijd nadeel) is dat ze nauwelijks afbreekbaar zijn. Onder invloed van
uv-straling en zuurstof brokkelt plastic na tientallen jaren af in microscopisch kleine stukjes; micro
plastics. De snippers van 500 micrometer en kleiner zweven in de oceaan, ze komen in vissen terecht,
en zo in onze voedsel keten.
Thermoplasten, thermoharder en elastomeren
Plastics zijn kunststoffen, maar niet alle kunststoffen zijn plastic.
Thermoplasten zijn kunststoffen die zacht worden bij verwarming, en zijn dan buigbaar. Ze
vervormen bij uitrekken of verwarmen. Ze smelten niet maar ze verweken, en hebben dus
een verwekingspunt. lange moleculen met vanderwaalskrachten, als een soort spaghetti.
Thermoharders zijn moeilijk te buigen, zijn hard en worden niet zacht bij verwarmen. Bij
ontleding kleuren ze zwart. De thermoharders hebben crosslinks, een netwerk waardoor ze
stevig zijn.
Elastomeren zijn bij kamertemperatuur flexibel, ze kunnen na vervorming de oorspronkelijke
vorm weer aannemen. Het structuur lijkt op die van een thermoharder, meer met veel
minder crosslinks.
Recyclen
Kunststofafval is niet afbreekbaar, bij verbranding hiervan ontstaan schadelijke stoffen.
Tegenwoordig wordt plastic afval al vaak gescheiden ingezameld.
Het recycleersymbool geeft aan weke kunststof soort is gebuikt, deze zijn te vinden in BINAS tabel
97D.
Verschillende soorten kunststoffen worden gescheiden door de drijf-zinkmethode toe te passen. De
dichtheid verschilt tussen de soorten. Harde kunststoffen en polystyreen moeten in de gewone afval
bak. Als de thermoplasten gesorteerd zijn worden snippers en draden verwerkt tot korrels
(granulaat). Granulaat gaat naar de kunststofverwerkende industrie, hier wordt het omgesmolten en
worden nieuwe producten geproduceerd.
Thermoharders ondergaan dezelfde behandeling als restafval; verbranden. De warmte die bij de
verbranding vrij komt voor de recycling kan nuttig worden gebruikt. Deze manier van afval
verwijderen wordt thermisch recyclen genoemd.
Een PET fles kan op verschillende manieren gerecycled worden.
Down-cycling: PET-fles recycling vezels T-shirt
o Het eind product is van lagere waarde
Up-cycling: PET-fles recycling PET-fles of hoogwaardiger product
Scheikunde samengevat 1
, Paragraaf 2
Macromoleculen
Polyetheen is een kunststof die bestaat uit etheenmoleculen, ‘poly’ betekent veel. Ofwel polyetheen
bestaat uit veel etheenmoleculen. Polyetheen bestaat uit macromoleculen, een macromolecuul
betstaat uit meer dan duizend atomen.
Polymeren bestaan uit macromoleculen die bestaan uit monomeren. Macromoleculen worden
gevormd door de koppeling van een groot aantal van dezelfde kleine moleculen, de
monomeermoleculen.
Polymerisatie is de reactie waarbij monomeren aan elkaar koppelen tot een polymeer.
In polyetheen zie je herhaling van steeds hetzelfde stukje structuurformule: repeterende eenheid.
Een polymeer bestaat uit lange/grote moleculen. Zijn bij kamertemperatuur meestal vast door sterke
vanderwaalskrachten en soms ook door H-bruggen. (gemaakt uit monomeren). Als het bestaat uit
een soort monomeer dan is het een homopolymeer, als het bestaat uit meerdere soorten dan is het
een copolymeer.
Additiepolymerisatie
Er zijn twee typen polymerisatiereacties:
1. Additiepolymerisatie: de dubbele binding in een molecuul kan openspringen waardoor deze
bindingen aan kan gaan.
2. -Condensatiepolymerisatie: karakteristieke groepen die bij een reactie binding een
watermolecuul afstaat.
Structuurformule polymeer
De structuurformule van een monomeer leidt je af uit de structuurformule van het polymeer.
1. Noteer voor de pijl C=C horizontaal. Schrijf andere atomen of atoomgroepen boven of onder
het bijbehorende C atoom.
2. Noteer na de pijl -C-C- met de andere atomen of atoomgroepen boven of onder hun C
atoom.
3. Plaats vierkante haken en zet er de index n achter.
Als je drie repeterende eenheden weergeeft dan zet je links en rechts ~, om aan te geven dat de
eenheid zich aan beide zijdes blijft herhalen.
Mechanisme van de additiepolymerisatie
Additiepolymerisatie verloopt meestal niet spontaan, er is een stof nodig om deze te staren
(initiator). Additiepolymerisatie verloopt in 4 stappen:
1. Als eerst wordt de initiator ontleed, een initiator is een molecuul met een binding die
makkelijk breekt; hierbij ontstaat een radicaal. Dit is een elektron dat geen elektronen paar
heeft gevormd, en kan mogelijk nieuweparen vormen. Het radicaal is zeer reactief.
Een voorbeeld van radicalen zijn peroxideradicalen. De algemene formule voor peroxide is
RO-OR de ontleding wordt als volgt genoteerd: RO-OR 2RO•. Een initiator is geen
katalysator, want de initiator wordt bij de reactie verbruikt: elk radicaal reageert in de
volgende stap met een monomeer molecuul.
2. Hierna gebeurt initiatie, de dubbele binding springt open met behulp van het radicaal. Het
reactie product dat ontstaat is ook een radicaal.
Scheikunde samengevat 2
Paragraaf 1
Plastics
Plastics zijn kunststoffen die bij het verwarmen week worden of smelten. Door deze eigenschap zijn
plastics in allerlei vormen te brengen. Andere eigenschappen zijn dat plastics waterdicht zijn, relatief
licht en ze reageren niet met andere stoffen. Levensmiddelen die kunnen bederven gaan langer mee
als ze in plastic verpakt zijn, al is het verpakkingsmateriaal vrijwel altijd voor eenmalig gebruik.
Voordeel van plastics (tegelijkertijd nadeel) is dat ze nauwelijks afbreekbaar zijn. Onder invloed van
uv-straling en zuurstof brokkelt plastic na tientallen jaren af in microscopisch kleine stukjes; micro
plastics. De snippers van 500 micrometer en kleiner zweven in de oceaan, ze komen in vissen terecht,
en zo in onze voedsel keten.
Thermoplasten, thermoharder en elastomeren
Plastics zijn kunststoffen, maar niet alle kunststoffen zijn plastic.
Thermoplasten zijn kunststoffen die zacht worden bij verwarming, en zijn dan buigbaar. Ze
vervormen bij uitrekken of verwarmen. Ze smelten niet maar ze verweken, en hebben dus
een verwekingspunt. lange moleculen met vanderwaalskrachten, als een soort spaghetti.
Thermoharders zijn moeilijk te buigen, zijn hard en worden niet zacht bij verwarmen. Bij
ontleding kleuren ze zwart. De thermoharders hebben crosslinks, een netwerk waardoor ze
stevig zijn.
Elastomeren zijn bij kamertemperatuur flexibel, ze kunnen na vervorming de oorspronkelijke
vorm weer aannemen. Het structuur lijkt op die van een thermoharder, meer met veel
minder crosslinks.
Recyclen
Kunststofafval is niet afbreekbaar, bij verbranding hiervan ontstaan schadelijke stoffen.
Tegenwoordig wordt plastic afval al vaak gescheiden ingezameld.
Het recycleersymbool geeft aan weke kunststof soort is gebuikt, deze zijn te vinden in BINAS tabel
97D.
Verschillende soorten kunststoffen worden gescheiden door de drijf-zinkmethode toe te passen. De
dichtheid verschilt tussen de soorten. Harde kunststoffen en polystyreen moeten in de gewone afval
bak. Als de thermoplasten gesorteerd zijn worden snippers en draden verwerkt tot korrels
(granulaat). Granulaat gaat naar de kunststofverwerkende industrie, hier wordt het omgesmolten en
worden nieuwe producten geproduceerd.
Thermoharders ondergaan dezelfde behandeling als restafval; verbranden. De warmte die bij de
verbranding vrij komt voor de recycling kan nuttig worden gebruikt. Deze manier van afval
verwijderen wordt thermisch recyclen genoemd.
Een PET fles kan op verschillende manieren gerecycled worden.
Down-cycling: PET-fles recycling vezels T-shirt
o Het eind product is van lagere waarde
Up-cycling: PET-fles recycling PET-fles of hoogwaardiger product
Scheikunde samengevat 1
, Paragraaf 2
Macromoleculen
Polyetheen is een kunststof die bestaat uit etheenmoleculen, ‘poly’ betekent veel. Ofwel polyetheen
bestaat uit veel etheenmoleculen. Polyetheen bestaat uit macromoleculen, een macromolecuul
betstaat uit meer dan duizend atomen.
Polymeren bestaan uit macromoleculen die bestaan uit monomeren. Macromoleculen worden
gevormd door de koppeling van een groot aantal van dezelfde kleine moleculen, de
monomeermoleculen.
Polymerisatie is de reactie waarbij monomeren aan elkaar koppelen tot een polymeer.
In polyetheen zie je herhaling van steeds hetzelfde stukje structuurformule: repeterende eenheid.
Een polymeer bestaat uit lange/grote moleculen. Zijn bij kamertemperatuur meestal vast door sterke
vanderwaalskrachten en soms ook door H-bruggen. (gemaakt uit monomeren). Als het bestaat uit
een soort monomeer dan is het een homopolymeer, als het bestaat uit meerdere soorten dan is het
een copolymeer.
Additiepolymerisatie
Er zijn twee typen polymerisatiereacties:
1. Additiepolymerisatie: de dubbele binding in een molecuul kan openspringen waardoor deze
bindingen aan kan gaan.
2. -Condensatiepolymerisatie: karakteristieke groepen die bij een reactie binding een
watermolecuul afstaat.
Structuurformule polymeer
De structuurformule van een monomeer leidt je af uit de structuurformule van het polymeer.
1. Noteer voor de pijl C=C horizontaal. Schrijf andere atomen of atoomgroepen boven of onder
het bijbehorende C atoom.
2. Noteer na de pijl -C-C- met de andere atomen of atoomgroepen boven of onder hun C
atoom.
3. Plaats vierkante haken en zet er de index n achter.
Als je drie repeterende eenheden weergeeft dan zet je links en rechts ~, om aan te geven dat de
eenheid zich aan beide zijdes blijft herhalen.
Mechanisme van de additiepolymerisatie
Additiepolymerisatie verloopt meestal niet spontaan, er is een stof nodig om deze te staren
(initiator). Additiepolymerisatie verloopt in 4 stappen:
1. Als eerst wordt de initiator ontleed, een initiator is een molecuul met een binding die
makkelijk breekt; hierbij ontstaat een radicaal. Dit is een elektron dat geen elektronen paar
heeft gevormd, en kan mogelijk nieuweparen vormen. Het radicaal is zeer reactief.
Een voorbeeld van radicalen zijn peroxideradicalen. De algemene formule voor peroxide is
RO-OR de ontleding wordt als volgt genoteerd: RO-OR 2RO•. Een initiator is geen
katalysator, want de initiator wordt bij de reactie verbruikt: elk radicaal reageert in de
volgende stap met een monomeer molecuul.
2. Hierna gebeurt initiatie, de dubbele binding springt open met behulp van het radicaal. Het
reactie product dat ontstaat is ook een radicaal.
Scheikunde samengevat 2
