College aantekeningen Hersen & Gedrag

Aantekeningen hoorcollege H&G
online
Hoorcollege 1/2

Psychologie -> hersenen en gedrag

 Gedrag
 Mentale processen (mind)
-Gedrag bepaald door mentale processen
 Om iets te weten moeten we weten
-Mentale processen meetbaar?
-Emotie -> meetbaar maken door zweet of tranen
-Waarneming
 Verschillen in gedrag meten
-Helmholtz: reactie tijden op teen-stimulatie langer dan die op de heup stimulatie
-Donders: reactie tijden langer als je (FCQT) ziet en X of Q moet zoeken dan bij (FT) -> zoeken
in een plaatje gaat langzamer bij 4 letters dan bij 2 letters als er gevraagd wordt of een
bepaalde letter er in zit. Keuze maken kost tijd in je mentale processen
Je meet mentale processen op deze manier met gedrag
 Mentale processen infereren

 Leren
- Gedrag in een en dezelfde situatie is veranderd na een ervaring
Eric Kandel (nobelprijs door zeeslakken onderzoek)

Klassiek conditioneren (Pavlov)
 Relatie tussen stimulus en daarop volgende respons
-Ongeconditioneerde response wordt geconditioneerde response door het aan iets anders te
koppelen
 Operant of instrumenteel conditioneren
-Skinner, Thorndike
-Relatie tussen gedrag en daarop volgende stimulus
-reinforcement (bekrachtiging): Zorgt dat het gedrag dat lijdt tot die bekrachtiging herhaal
wordt
 Nurture: leren van omgevingsinvloeden
 Nature: Genetische bepaaldheid (Niet: biologisch vs psychologie)



 Genen -> gemaakt van moleculen en genen maken samen DNA

Hebben genen invloed op gedrag? Lastig te bewijzen, maar het verband lijkt soms zo sterk dat de
relatie soms onverbiddelijk lijkt

Letter G, C, A, T die samen genen maken in lange reeksen

,  Onverbiddelijk -> CAG (>40x) leidt tot ziekte Huntington – Degeneratieve hersenziekte door
slechte motoriek en later andere mentale functies progressief aantast (begint meestal op
later leeftijd) Door dat gen maakt een variant van het eiwit Huntingtine aan.
 Een gen codeert voor een eiwit (protein) en geeft in het ribosoom de juiste code aan de
aminozuren aan (3 letters per aminozuur)
 Essentiele aminozuren krijg je door essen -> eten
 Chromosomen: waar het DNA zit met daarin de genen, mens 23 paren
 Voortplanting van elk paar beide ouders 1 -> nieuwe generatie
 Chromosomen paar lijkt enorm op elkaar (2 elementen noemen we Allelen)

“De genen neigen, maar dwingen niet”

- zie voorbeeld PKU in de vragen (speciaal dieet)
- Op chromosoom X zit het gen voor enzym MAO A -> MAO A low leidt tot slechte werking en
High zorgt voor een hard werkende MAO A. MAO-A low is genetisch kwetsbaarder voor
dingen die in de jeugd gebeuren (bv mishandeling) samenspel van genen en omgeving



Aantekeningen hoorcollege Genetica 2



 Elk mens heeft 23 paar chromosomen

22 paar autosomale (aanleg) chromosomen elk gen heeft dus twee allelen

1 paar (paar 23) geslachtshormonen (vrouw XX man XY)

X en Y dragen seks-linked genen

 LCR (lotcus control region; zwarte rechthoek) activeert aflezen van de twee eerstvolgende
genen en alleen voor deze genen
 Als eerste gen voor roos kapot is, dan blijft alleen groen over (naast blauw dat niet een seks-
linked gen is op chromosoom 7)

Het komt dus vaker voor bij mannen, omdat vrouwen wanneer zij dit hebben vaak nog wel een
gezonde X hebben.

Seks limited genen kunnen op alle chromosomen voorkomen

 Deze genen worden alleen afgelezen in één van de twee geslachten, onder invloed van
geslachtshormonen
 Leidt tot verschillen in eigenschappen, bijvoorbeeld gedrag

Samenvattend: Seks linked komen voor op de geslachtchromosomen en seks limited komen voor op
de autosomale chromosomen



Kunnen ervaringen de genen veranderen?

Promotor regio: zorgt dat het deel afgelezen kan worden

Coding regio: Het deel waar gestart wordt met coderen

, Ervaring verandert chromosomen bij de promotor regio bij de fruitvlieg waardoor hij er bij het gen
verandering plaats vind en de code tot het versieren niet meer afgelezen wordt. (epigenetische
veranderingen) Daardoor verandert het gedrag.

Deze epigenetica kan ook bij mensen!

Epigenetica: je veranderd niet de code van het DNA, maar de mate waar het in tot expressie komt

Stofjes die ervoor zorgen dat er iets aan het DNA gaat vastzitten of aan de eiwitten

 Methylering
 Acetylering
 Andere mechanisme



Evolutie

 Verandering over generaties van genen (en de eigenschappen waarvoor ze coderen in
populaties
 Reproductieve isolatie leidt vervolgens tot het ontstaan van verschillende soorten
 AL het leven is evolutionair verwant en alle soorten delen daarom een gemeenschappelijke
voorouder -> soorten die een recentere gemeenschappelijke voorouder hebben lijken vaak
meer op elkaar -> dit geld voor genen, en de eigenschappen waarvoor ze coderen

Maar de hoeveelheid genetische verandering heeft niet altijd een 1 op 1 relatie met de grootte van
verandering in een eigenschap

-Verschillen in gedrag zijn vaak niet te herleiden tot een verschil in een enkel gen

-Kleine genetische veranderingen kunnen soms tot grote veranderingen in eigenschappen leiden, en
andersom



 Spontane mutaties zorgen voor variatie (verschillen allelen) -> “foutjes in DNA”
 Varianten die leiden tot mindere voorplanting verdwijnen
 Varianten die leiden tot betere voortplanting (meer nakomelingen) worden geselecteerd



Principe evolutie
Charles Darwin, (1859)

 Overerfbaarheid van eigenschappen (genen)
 Mutaties: het spontane ontstaan van gen varianten (random proces, niet doelgericht)
 Natuurlijke selectie van varianten die zorgen voor een individu dat beter aangepast is
(adapted) en daardoor meer nakomelingen krijgt (fitness -> best aangepaste)

Mutaties zijn random vs natuurlijke selectie niet random

Doordat we verwantschap delen kunnen we bij andere dieren onderzoeken doen bij dieren die niet
bij mensen ethisch verantwoord zijn.