Economische Theorieën/Gelegenheidstheorieën/Klassieke School:
Rationaliteit – De nadruk ligt op de individuele crimineel als persoon dat in staat is om te bepalen wat hij/zij wil; human agency; Homo Economicus
De straf moet passen bij de daad, context doet er niet toe – afschrikfunctie
De straf moet zeker en snel zijn; de zwaarte van de straf is alleen van belang als snelheid en zekerheid niet kunnen worden gewaarborgd
Beccaria als grondlegger
Routine Activiteiten Theorie – Cohen & Felson
o Routine activiteiten heeft betrekking op de bezigheden van mensen in het dagelijkse leven; het samenkomen van
een gemotiveerde dader, passend doelwit (VIVA) en de afwezigheid van capabel toezicht op macroniveau.
o Beleidsimplicaties richten zich op het beïnvloeden van patronen van routine activiteiten (natuurlijke,
georganiseerde en mechanische strategieën)
Eck’s Crime Triangle – Eck
o Bouwt voort op de RAT, maar hanteert meer een microbenadering van de situatie
o Criminaliteit wordt gepleegd wanneer daders en slachtoffers bij elkaar komen op een bepaalde plek, maar elke
van de drie factoren heeft een potentiele bescherming;
Handlers die toezicht houden daders (vrienden/familie/etc.)
Guardians die toezicht houden op slachtoffers (vrienden/familie/etc.)
Managers die toezicht houden op plaatsen (leraar in een lokaal)
Rationele Keuze Theorie
o Mensen zijn rationeel in de keuzes die ze maken; de kosten worden actief tegen de baten afgewogen
o Er is sprake van een bounded rationality: de dader maakt keuzes die zijn gebaseerd op de beperkt beschikbare
informatie, onder tijdsdruk, met onvoldoende planning, gericht op de korte termijn; emoties hebben invloed op
de rationele keuze
Perceptuele Afschrikkingstheorie/Perceptual Deterrence Theory
o Individuen onthouden zich van het breken van de wet wanneer de kosten de opbrengsten overtreffen; het besluit
om te overtreden is gebaseerd op percepties van de werkelijke kosten en baten en niet op het objectieve risico
om gepakt te worden of het verkrijgen van de beloning
o Wijkt af van de rationele keuze theorie op drie punten:
Het suggereert geen rationaliteit, maar gaat uit van percepties die tot gedragingen leiden
Het focust zich meer op de percepties van straffen
Het heeft geen situationele focus en is daarom niet gericht op informele preventiestrategieën
Crime Pattern Theory – Brantingham & Brantingham
o Misdaden worden gecreëerd door interacties tussen potentiële daders met potentiële doelwitten in situaties die
criminaliteit makkelijk, veilig en winstgevend maken
o Nodes zijn centrale plekken in iemands leven (werk/school/etc.), pathways zijn bewegingsroutes
(bushaltes/snelwegen/etc.) en edges zijn plekken die duidelijk onderscheidend zijn van het ene deel naar het
andere deel, dat kan als fysieke barrière zijn, maar ook als pad tussen twee delen land
o Dubbele hotspots zijn plaatsen waar criminaliteit en angst samenkomen en vinden vaak plaats op edges
o Vier verschillende soorten stedelijke locaties:
Crime generators (plekken waar grote hoeveelheden mensen komen, onafhankelijk van criminele
motivatie, zoals winkelgebieden en sportstadia; produceren criminaliteit)
Crime attractors (plekken die erom bekend staan om criminele gelegenheden te motiveren, zoals
uitgaansgelegenheden en de wallen)
Crime-neutral areas (plekken die geen daders aantrekken en ook geen daders creëren
Fear generators (plekken waar angst wordt ervaren voor andere personen, om alleen te zijn o.i.d.
Broken Windows Theorie
o Verval van de stad/wijk laat zien dat er geen sociale controle is; hierdoor voelen mensen zich vrij om
criminaliteit te plegen
o Rationele keuze, dus valt onder Klassieke School, maar zou je ook als controletheorie kunnen zien
Biologische Theorieën/Positivistische School:
Op grond van empirisch getoetste feiten bepalen welke factoren meespelen bij criminaliteit
Een reactie op de beperkte toepassing van de Klassieke School
Beleidsimplicatie was het verwijderen van criminelen uit de samenleving; het was immers ongepast om te proberen deze mensen te laten re-integreren
Lombroso
o Maakte onderscheid in vier verschillende soorten criminelen: geboren criminelen, gestoorde criminelen,
gelegenheidscriminelen en criminelen door passie; geboren criminelen werden gekenmerkt door stigmata zoals
grote oren en een kromme neus
Sheldon
o Maakte onderscheid in drie verschillende soorten lichaamsbouw:
Endomorf (doet niet aan criminaliteit),
Ectomorf (pleegt een lichte vorm van criminaliteit)
Mesomorf (pleegt de heftigste vorm van criminaliteit)
Phrenologie – Franz Joseph Gall
o Menselijk handelen wordt bepaald in de hersenen, niet in hart of ziel; bepaalde gebieden in de hersenen
beïnvloeden verschillende vormen van gedrag; dit kon worden nagegaan door de vorm van de schedel
Rationaliteit – De nadruk ligt op de individuele crimineel als persoon dat in staat is om te bepalen wat hij/zij wil; human agency; Homo Economicus
De straf moet passen bij de daad, context doet er niet toe – afschrikfunctie
De straf moet zeker en snel zijn; de zwaarte van de straf is alleen van belang als snelheid en zekerheid niet kunnen worden gewaarborgd
Beccaria als grondlegger
Routine Activiteiten Theorie – Cohen & Felson
o Routine activiteiten heeft betrekking op de bezigheden van mensen in het dagelijkse leven; het samenkomen van
een gemotiveerde dader, passend doelwit (VIVA) en de afwezigheid van capabel toezicht op macroniveau.
o Beleidsimplicaties richten zich op het beïnvloeden van patronen van routine activiteiten (natuurlijke,
georganiseerde en mechanische strategieën)
Eck’s Crime Triangle – Eck
o Bouwt voort op de RAT, maar hanteert meer een microbenadering van de situatie
o Criminaliteit wordt gepleegd wanneer daders en slachtoffers bij elkaar komen op een bepaalde plek, maar elke
van de drie factoren heeft een potentiele bescherming;
Handlers die toezicht houden daders (vrienden/familie/etc.)
Guardians die toezicht houden op slachtoffers (vrienden/familie/etc.)
Managers die toezicht houden op plaatsen (leraar in een lokaal)
Rationele Keuze Theorie
o Mensen zijn rationeel in de keuzes die ze maken; de kosten worden actief tegen de baten afgewogen
o Er is sprake van een bounded rationality: de dader maakt keuzes die zijn gebaseerd op de beperkt beschikbare
informatie, onder tijdsdruk, met onvoldoende planning, gericht op de korte termijn; emoties hebben invloed op
de rationele keuze
Perceptuele Afschrikkingstheorie/Perceptual Deterrence Theory
o Individuen onthouden zich van het breken van de wet wanneer de kosten de opbrengsten overtreffen; het besluit
om te overtreden is gebaseerd op percepties van de werkelijke kosten en baten en niet op het objectieve risico
om gepakt te worden of het verkrijgen van de beloning
o Wijkt af van de rationele keuze theorie op drie punten:
Het suggereert geen rationaliteit, maar gaat uit van percepties die tot gedragingen leiden
Het focust zich meer op de percepties van straffen
Het heeft geen situationele focus en is daarom niet gericht op informele preventiestrategieën
Crime Pattern Theory – Brantingham & Brantingham
o Misdaden worden gecreëerd door interacties tussen potentiële daders met potentiële doelwitten in situaties die
criminaliteit makkelijk, veilig en winstgevend maken
o Nodes zijn centrale plekken in iemands leven (werk/school/etc.), pathways zijn bewegingsroutes
(bushaltes/snelwegen/etc.) en edges zijn plekken die duidelijk onderscheidend zijn van het ene deel naar het
andere deel, dat kan als fysieke barrière zijn, maar ook als pad tussen twee delen land
o Dubbele hotspots zijn plaatsen waar criminaliteit en angst samenkomen en vinden vaak plaats op edges
o Vier verschillende soorten stedelijke locaties:
Crime generators (plekken waar grote hoeveelheden mensen komen, onafhankelijk van criminele
motivatie, zoals winkelgebieden en sportstadia; produceren criminaliteit)
Crime attractors (plekken die erom bekend staan om criminele gelegenheden te motiveren, zoals
uitgaansgelegenheden en de wallen)
Crime-neutral areas (plekken die geen daders aantrekken en ook geen daders creëren
Fear generators (plekken waar angst wordt ervaren voor andere personen, om alleen te zijn o.i.d.
Broken Windows Theorie
o Verval van de stad/wijk laat zien dat er geen sociale controle is; hierdoor voelen mensen zich vrij om
criminaliteit te plegen
o Rationele keuze, dus valt onder Klassieke School, maar zou je ook als controletheorie kunnen zien
Biologische Theorieën/Positivistische School:
Op grond van empirisch getoetste feiten bepalen welke factoren meespelen bij criminaliteit
Een reactie op de beperkte toepassing van de Klassieke School
Beleidsimplicatie was het verwijderen van criminelen uit de samenleving; het was immers ongepast om te proberen deze mensen te laten re-integreren
Lombroso
o Maakte onderscheid in vier verschillende soorten criminelen: geboren criminelen, gestoorde criminelen,
gelegenheidscriminelen en criminelen door passie; geboren criminelen werden gekenmerkt door stigmata zoals
grote oren en een kromme neus
Sheldon
o Maakte onderscheid in drie verschillende soorten lichaamsbouw:
Endomorf (doet niet aan criminaliteit),
Ectomorf (pleegt een lichte vorm van criminaliteit)
Mesomorf (pleegt de heftigste vorm van criminaliteit)
Phrenologie – Franz Joseph Gall
o Menselijk handelen wordt bepaald in de hersenen, niet in hart of ziel; bepaalde gebieden in de hersenen
beïnvloeden verschillende vormen van gedrag; dit kon worden nagegaan door de vorm van de schedel
