Hoofdstuk 1: De betekenis van onderzoek
1.1 Inleiding
De behoefte naar onderzoek komt voort uit de behoefte aan informatie, betere inzichten of
het achterhalen van de waarheid.
Een onderzoek wordt uitgevoerd volgens een bepaalde onderzoeksmethode:
Methode = een systematische en doelgerichte werkwijze om gegevens te verzamelen, te
analyseren en te interpreteren.
Binnen een gekozen methode kunnen één of meerdere technieken worden toegepast. Een
techniek is een activiteit om gegevens te verzamelen.
Het doel van de vraag welke technieken en methoden er zijn gebruikt, is te achterhalen hoe
het resultaat van het onderzoek tot stand is gekomen.
1.2 Wat is onderzoek?
Onderzoek = een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van
antwoorden op vooraf gestelde vragen volgens een vooraf opgesteld plan
Binnen deze definitie zijn 2 onderdelen van belang:
o Het gaat om doelbewust zoeken → er is een doel aan gekoppeld
o Het zoeken naar gegevens dient methodisch te gebeuren → systematische manier:
er wordt via een geplande werkwijze gewerkt die logisch is en past bij het doel die de
onderzoeker voor ogen heeft
Een onderzoek heeft dus altijd 3 kenmerken:
1. Er is een duidelijk doel
2. Gegevens moeten systematisch verzamelt worden
3. Gegevens moeten systematisch geïnterpreteerd worden
1.3 Het doel van onderzoek in organisaties
Onderzoek in organisaties is het systematisch uitzoeken van vraagstukken binnen een zeer
breed toepassingsdomein – van profit- tot non-profitorganisaties, en binnen alle mogelijke
deeldomeinen van het productiesysteem.
Onderzoeksprojecten in organisaties kunnen sterk van elkaar verschillen wat betreft doel, de
situatie en omgeving waarbinnen deze plaatsvinden. Afhankelijk hiervan kunnen
onderzoeksprojecten worden opgedeeld in twee type onderzoek:
o Fundamenteel onderzoek
o Praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel: de onderzoeker heeft als doel kennis op te doen voor het ontwikkelen of
uitbreiden van wetenschappelijke theorieën. Een dergelijk onderzoek is niet gericht om een
probleem in de praktijk op te lossen, maar om kennis over leiderschapsstijlen te vergaren of
uit te breiden.
,Praktijk: de onderzoeker bestudeert een specifiek probleem in de praktijk dat aanleiding is
tot een onderzoek. De aanleiding komt meestal voort uit managementvraagstukken. De
resultaten van dit onderzoek zijn dan ook van direct belang voor managers.
1.4 Het onderzoeksproces
Uit eerdere definitie van onderzoek blijkt dat onderzoek op systematische wijze uitgevoerd
wordt en dus bestaat uit geplande activiteiten. Dat bestaat uit 7 fasen die in een zekere mate
dynamisch zijn.
,1.5 Kwaliteit in onderzoek
Om een onderzoek op geloofwaardige wijzen een correct beeld te laten geven van de
werkelijkheid, moet er voldaan worden aan verschillende kwaliteitscriteria:
Controleerbaarheid:
= de mate waarin beoordeeld kan worden wat er tijdens een onderzoek is gedaan, hoe dat is
uitgevoerd en welke gegevens dat heeft opgeleverd
Hoe minder transparant, dus hoe minder inzicht gegeven wordt in de wijze waarop gegevens
verzameld zijn, des te minder de geloofwaardigheid van het onderzoek gewaarborgd kan
worden.
Betrouwbaarheid en validiteit:
= gaat over de mate waarin bij herhaling van de metingsprocedures dezelfde resultaten
worden gevonden
= behandelt de vraag of je datgene hebt gemeten dat je van plan was te meten
Objectiviteit:
= het vermijden van vooroordelen en subjectieve selectie tijdens het uitvoeren en
beschrijven van onderzoek
Ethisch verantwoord:
= Welke gedragsnormen worden gehanteerd? Is er een waarborg dat de mensen betrokken
bij het onderzoek of deelnemen aan het onderzoek op een correcte manier zijn behandeld.
, Hoofdstuk 2: Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een
vraagstelling
2.1 Inleiding
Voordat je met een onderzoek aan de slag gaat is het van belang eerst in kaart te brengen
wat precies het doel is van het onderzoek en op welke manier die bereikt kan worden. Het
formuleren en verduidelijken van het doel van het onderzoek is dan ook altijd het startpunt
van je onderzoek.
2.2 Kenmerken van een goed onderzoeksonderwerp
Zowel bij het accepteren van een onderwerp als in de situatie waarin je vrijheid hebt om een
onderzoeksonderwerp te kiezen, is het belangrijk de volgende twee criteria te hanteren:
- Relevantie: de mate waarin het onderzoek een waardevolle bijdrage levert aan
beslissingsprocessen of algemene kennis over een onderwerp, ongeacht de uitkomst
- Haalbaarheid: de mate waarin het mogelijk is je doel te bereiken binnen de gestelde
beperkingen, zoals tijd, middelen en toegang tot documenten en participanten
Vragen bij het bedenken van het belang van een onderzoek is om te voorkomen dat je
onnodig onderzoek verricht → belangen- onderzoek/analyse
2.3 Het ontwerpen van een onderzoeksvoorstel
Een onderzoeksvoorstel is een document waarin je beschrijft wat gepland is in het
onderzoeksproject. Het wordt meestal geschreven om goedkeuring voor het onderzoek te
krijgen, en de benodigde middelen.
Het opstellen van een onderzoeksvoorstel kent grofweg drie onderdelen:
1. Het oriënteren op het probleem en de context
2. Het formuleren van de opdracht, de onderzoeksdoelstellingen en de vraagstelling
3. Het schrijven van het onderzoeksvoorstel
2.3.1 Oriëntatie op het probleem en de context
In alle gevallen begint het onderzoek met een oriëntatiefase. Tijdens deze fase oriënteer je
je op de opdrachtgever en het probleem.
Oriëntatie op de opdrachtgever
Het verwerven van kennis over de opdrachtgever kan je helpen met het beter begrijpen van
de opdracht en de aanleiding van de opdracht. Niet alle gewenste informatie zal beschikbaar
zijn, maar voor oriëntatie geldt: hoe beter het beeld is dat je hebt van de organisatie, hoe
beter je de opdracht kunt afstemmen op de opdrachtgever.
Daarna ga je in gesprek met de opdrachtgever. Dit geeft je de mogelijkheid om kennis te
nemen van de context waarbinnen het probleem plaatsvindt.
1.1 Inleiding
De behoefte naar onderzoek komt voort uit de behoefte aan informatie, betere inzichten of
het achterhalen van de waarheid.
Een onderzoek wordt uitgevoerd volgens een bepaalde onderzoeksmethode:
Methode = een systematische en doelgerichte werkwijze om gegevens te verzamelen, te
analyseren en te interpreteren.
Binnen een gekozen methode kunnen één of meerdere technieken worden toegepast. Een
techniek is een activiteit om gegevens te verzamelen.
Het doel van de vraag welke technieken en methoden er zijn gebruikt, is te achterhalen hoe
het resultaat van het onderzoek tot stand is gekomen.
1.2 Wat is onderzoek?
Onderzoek = een doelbewust en methodisch zoeken naar nieuwe kennis in de vorm van
antwoorden op vooraf gestelde vragen volgens een vooraf opgesteld plan
Binnen deze definitie zijn 2 onderdelen van belang:
o Het gaat om doelbewust zoeken → er is een doel aan gekoppeld
o Het zoeken naar gegevens dient methodisch te gebeuren → systematische manier:
er wordt via een geplande werkwijze gewerkt die logisch is en past bij het doel die de
onderzoeker voor ogen heeft
Een onderzoek heeft dus altijd 3 kenmerken:
1. Er is een duidelijk doel
2. Gegevens moeten systematisch verzamelt worden
3. Gegevens moeten systematisch geïnterpreteerd worden
1.3 Het doel van onderzoek in organisaties
Onderzoek in organisaties is het systematisch uitzoeken van vraagstukken binnen een zeer
breed toepassingsdomein – van profit- tot non-profitorganisaties, en binnen alle mogelijke
deeldomeinen van het productiesysteem.
Onderzoeksprojecten in organisaties kunnen sterk van elkaar verschillen wat betreft doel, de
situatie en omgeving waarbinnen deze plaatsvinden. Afhankelijk hiervan kunnen
onderzoeksprojecten worden opgedeeld in twee type onderzoek:
o Fundamenteel onderzoek
o Praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel: de onderzoeker heeft als doel kennis op te doen voor het ontwikkelen of
uitbreiden van wetenschappelijke theorieën. Een dergelijk onderzoek is niet gericht om een
probleem in de praktijk op te lossen, maar om kennis over leiderschapsstijlen te vergaren of
uit te breiden.
,Praktijk: de onderzoeker bestudeert een specifiek probleem in de praktijk dat aanleiding is
tot een onderzoek. De aanleiding komt meestal voort uit managementvraagstukken. De
resultaten van dit onderzoek zijn dan ook van direct belang voor managers.
1.4 Het onderzoeksproces
Uit eerdere definitie van onderzoek blijkt dat onderzoek op systematische wijze uitgevoerd
wordt en dus bestaat uit geplande activiteiten. Dat bestaat uit 7 fasen die in een zekere mate
dynamisch zijn.
,1.5 Kwaliteit in onderzoek
Om een onderzoek op geloofwaardige wijzen een correct beeld te laten geven van de
werkelijkheid, moet er voldaan worden aan verschillende kwaliteitscriteria:
Controleerbaarheid:
= de mate waarin beoordeeld kan worden wat er tijdens een onderzoek is gedaan, hoe dat is
uitgevoerd en welke gegevens dat heeft opgeleverd
Hoe minder transparant, dus hoe minder inzicht gegeven wordt in de wijze waarop gegevens
verzameld zijn, des te minder de geloofwaardigheid van het onderzoek gewaarborgd kan
worden.
Betrouwbaarheid en validiteit:
= gaat over de mate waarin bij herhaling van de metingsprocedures dezelfde resultaten
worden gevonden
= behandelt de vraag of je datgene hebt gemeten dat je van plan was te meten
Objectiviteit:
= het vermijden van vooroordelen en subjectieve selectie tijdens het uitvoeren en
beschrijven van onderzoek
Ethisch verantwoord:
= Welke gedragsnormen worden gehanteerd? Is er een waarborg dat de mensen betrokken
bij het onderzoek of deelnemen aan het onderzoek op een correcte manier zijn behandeld.
, Hoofdstuk 2: Het formuleren van een onderzoeksdoelstelling en een
vraagstelling
2.1 Inleiding
Voordat je met een onderzoek aan de slag gaat is het van belang eerst in kaart te brengen
wat precies het doel is van het onderzoek en op welke manier die bereikt kan worden. Het
formuleren en verduidelijken van het doel van het onderzoek is dan ook altijd het startpunt
van je onderzoek.
2.2 Kenmerken van een goed onderzoeksonderwerp
Zowel bij het accepteren van een onderwerp als in de situatie waarin je vrijheid hebt om een
onderzoeksonderwerp te kiezen, is het belangrijk de volgende twee criteria te hanteren:
- Relevantie: de mate waarin het onderzoek een waardevolle bijdrage levert aan
beslissingsprocessen of algemene kennis over een onderwerp, ongeacht de uitkomst
- Haalbaarheid: de mate waarin het mogelijk is je doel te bereiken binnen de gestelde
beperkingen, zoals tijd, middelen en toegang tot documenten en participanten
Vragen bij het bedenken van het belang van een onderzoek is om te voorkomen dat je
onnodig onderzoek verricht → belangen- onderzoek/analyse
2.3 Het ontwerpen van een onderzoeksvoorstel
Een onderzoeksvoorstel is een document waarin je beschrijft wat gepland is in het
onderzoeksproject. Het wordt meestal geschreven om goedkeuring voor het onderzoek te
krijgen, en de benodigde middelen.
Het opstellen van een onderzoeksvoorstel kent grofweg drie onderdelen:
1. Het oriënteren op het probleem en de context
2. Het formuleren van de opdracht, de onderzoeksdoelstellingen en de vraagstelling
3. Het schrijven van het onderzoeksvoorstel
2.3.1 Oriëntatie op het probleem en de context
In alle gevallen begint het onderzoek met een oriëntatiefase. Tijdens deze fase oriënteer je
je op de opdrachtgever en het probleem.
Oriëntatie op de opdrachtgever
Het verwerven van kennis over de opdrachtgever kan je helpen met het beter begrijpen van
de opdracht en de aanleiding van de opdracht. Niet alle gewenste informatie zal beschikbaar
zijn, maar voor oriëntatie geldt: hoe beter het beeld is dat je hebt van de organisatie, hoe
beter je de opdracht kunt afstemmen op de opdrachtgever.
Daarna ga je in gesprek met de opdrachtgever. Dit geeft je de mogelijkheid om kennis te
nemen van de context waarbinnen het probleem plaatsvindt.
