Samenvatting ethiek

Hoofdstuk 1 Moraal en ethiek
Morele vragen: over goed en kwaad en de manier waarop mensen zouden
moeten leven, maar men moet in de keuze wel vrij zijn en zelf verantwoordelijk
zijn.
Morele opvattingen: antwoord op de vraag hoe iemand zich goed en
verantwoordelijk kan gedragen.
Moraal kan gebaseerd worden op intuïtie, emoties, rationele overwegingen. Gaat
om waarden en normen
Moralen:
 Hechtingsmoraal
 Geweldmoraal
 Reinigingsmoraal
 Samenwerkingsmoraal
o Collectieve samenwerking
 Beginselenmoraal

Micro-, meso- en macroniveau
 Microniveau
o Mens tot mens
 Mesoniveau
o Organisaties, instellingen etc.
 Macroniveau
o Manier waarop samenleving moet worden ingericht

Waarden, normen en deugden
 Waarden
o Idealen voor kwaliteit van het leven
 Normen
o Handelingsvoorschriften
 Morele normen
 Omgangsnormen
 Fatsoensnormen
 Vier criteria voor overtreden conventie (goede
manieren) of morele norm
o Ernst
o Straf
o Regelcontingentie
o Autoriteit
 Juridische normen
 Deugden
o Min of meer vaste, goede eigenschap van persoon die tot moreel
handelen leidt is een deugd

Begrip Definitie Voorbeeld
Waarde Ideaal, dat wezenlijk is Rechtvaardigheid
voor de kwaliteit van
leven
Norm Handelingsvoorschrift Geef mensen gelijke

, kansen
Deugd Goede eigenschap die de Integriteit
handelswijze van de
mens bepaald
Ethiek
 Descriptieve (beschrijvende) ethiek
 Prescriptieve ethiek
 Normatieve ethiek
 Beroepsethiek
 Meta-ethiek
o Cultureel relativisme of universele waarden
 Cultureel relativisme
 Dingen horen bij een cultuur en kunnen niet beoordeeld
worden daarom
 Ethisch relativisme
o Alles van die cultuur hoort erbij en kan
gerechtvaardigd worden
 Subjectivisme
o Morele principes zijn individueel en alleen juist
als persoon deze zelf goedkeurt
 Kritiek:
o Leidt tot morele verlamming of apathie
o Hervorming kan niet echt meer
o Tolerantie kan eigenlijk ook niet
 Universele waarden
 Universalisme
 Fundamentele morele principes zijn universeel geldig
en toepasbaar op vergelijkbare mensen in vergelijkbare
situaties

Begrip Definitie Voorbeeld
Descriptieve ethiek Beschrijvende ethiek Beschrijving van de
opvattingen van
psychologen over het
beroepsgeheim
Prescriptieve of Voorschrijvende ethiek Beroepscode en utilisme
normatieve ethiek
Meta-ethiek Ethiek die fundamentele Zijn waarden universeel of
morele vraagstukken cultuurgebonden?
bestudeert
Begrip Aspecten Uitgangspunt
Cultureel Beschrijve In elke cultuur gelden andere normen en waarden
relativisme nd (feit)
Normatief Morele kwesties behoren beoordeeld te worden op
basis van de waarden die in die cultuur gelden (norm)
Universalis Beschrijve Overal gelden dezelfde waarden (feit)
me nd
Normatief Bepaalde centrale waarden moeten overal worden
aanvaard (norm

Vrijheid en verantwoordelijkheid