Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
Focusonderzoek
Beargumenteert bij welke patiëntencategorieën een focusonderzoek
geïndiceerd is.
Indicaties voor een focusonderzoek:
- Onbegrepen koorts en verhoogde ontstekingsparameters
o Een odontogeen focus lijkt een rol te kunnen spelen bij
algemeen lichamelijke klachten
- Hartchirurgie
o Patiënten die hartchirurgie ondergaan dienen een
ontstekingsvrije mond te hebben ter voorkoming van
kolonisatie van het operatiegebied met eventuele pathogene
mondbacteriën
- Chemotherapie
o Chemotherapie heeft effect op snel delende weefsels met
celdood als gevolg. Door de afname van leukocyten en
lymfocyten kunnen ontstekingen in de dentitie opvlammen.
- Gewrichtsprothesen
o Na het plaatsen van prothesen is het belangrijk om infecties te
voorkomen. Vooral patiënten met diabetes, maligniteit en
reuma lopen een verhoogd risico op een hematogene infectie
van hun gewrichtsprothese
- Orgaantransplantatie
o Bij patiënten die een transplantatie hebben ondergaan en
daarbij met immunosuppressiva zijn behandeld kunnen
sluimerende (odontogene) ontstekingen zich door de
verlaagde afweer uitbreiden. Deze ontstekingen kunnen een
negatief effect hebben op de acceptatie van het orgaan.
- Gebruik van bisfosfonaat
o Deze medicatie gaat botontkalking tegen en wordt gebruikt ter
voorkoming van osteoporose en bij behandeling van
botmetastasen. Bij het gebruik van deze medicatie kan
necrose van het kaakbot optreden na invasieve
tandheelkundige behandelingen, maar ook zonder
behandeling.
- Radiotherapie van het hoofd-halsgebied
o Radiotherapie heeft een nadelig effect op de celdeling van de
celen. Korte termijneffecten op de mond zijn voornamelijk
mucositis veroorzaakt door celdood. Een laat gevolg kan zijn
verminderde speekselvloed.
Kan beschrijven hoe een focusonderzoek verricht wordt.
Een tandarts bekijkt de mond en maakt eventueel röntgenfoto’s. Als er
problemen in de mond aanwezig zijn worden deze als ‘focus’ aangemerkt.
Wat wordt er gedaan tijdens een focusonderzoek?
- Mondonderzoek
- Röntgenonderzoek
- Vitaliteitsresten
- Parodontiumstatus
,Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
Mondhygiëne instructie, extractie, cariës,
apexresectie/endodontische behandeling
Beargumenteert of vervolgbehandeling nodig is, naar aanleiding van het
focusonderzoek.
- Parodontitis:
o Een ontsteking van het steunweefsel van uw tand en/of kies.
Parodontitis kunt u zien als een open wond in uw mond.
- Periapicale granuloom:
o Ontsteking aan de wortelpunt van een tand of kies.
- Cariës profunda:
o Een gat in uw tand of kies. Dit gat loopt door tot in de holte
waarin de bloedvaten en zenuwen van uw tand zitten.
- Non-vitale pulpa:
o Een afgestorven zenuw van uw tand of kies die nog niet
behandeld is met een wortelkanaalbehandeling
(zenuwbehandeling).
- Partieel geïmpacteerd gebitselement:
o Een tand of kies die niet volledig is doorgekomen waardoor er
nog een gedeelte van het bot en/of tandvlees overheen ligt.
- Wortelresten:
o (Delen van) Wortels van afgebroken tanden of kiezen die nog
in de kaak zijn achtergebleven.
Vaak is er geen andere oplossing dan het desbetreffende element te
extraheren. Dit komt vooral vaak voor als er haast achter de behandeling
zit.
Benoemt argumenten voor en tegen het uitvoeren van een
focusonderzoek.
Argumenten voor:
,Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
- Bij meer dan de helft van de patiënten die een focusonderzoek
onderging werd de focus behandeld
Argumenten tegen:
- Er ontbreekt wetenschappelijk bewijs voor het focusonderzoek
Beschrijft de gevolgen van de aandoeningen die een focusonderzoek
indiceren, voor de mondgezondheid.
- Onbegrepen koorts of verhoogde ontstekingswaarden in het bloed
o In verband staan met?
- Patiënt die hartchirurgie moet ondergaan
o Operatiegebied vrijhouden van pathogenen en bacteriën
(endocarditis)
- Chemotherapie
o Snel delende cellen worden hierdoor verminderd, witte bloedcellen
→ verlaging weerstand, ook een verminderd aantal bloedplaatjes →
bloedingsneiging. Wordt binnen een korte periode behandeld
- Gewrichtsprothese
o Infecties voorkomen aan de prothese
- (Wachtlijst) orgaantransplantatie
o Immunosuppressiva → immuunsysteem wordt onderdrukt,
sluimerende ontstekingen kunnen actief worden
- Gebruik van bisfosfonaten
o Gebruik bij osteoporose/uitzaaiing in bot. Remmen van activiteit
botafbraak, botaanmaak wordt daardoor ook verminderd.
Ontstekingsreactie van kaakbot kan optreden, gaat gepaard met
necrose.
- Radiotherapie hoofd-halsgebied
o Heeft negatief effect op deling cellen → lange termijn = verminderde
doorbloeding. Osteoradionecrose kan ontstaan door mogelijke
beschadiging/infectie aan het bot.
Schisis
Beschrijft het ontstaan van een schisis.
Schisis ontstaat meestal door een combinatie van erfelijke factoren en invloeden
van buitenaf tijdens de zwangerschap.
Tijdens de zwangerschap heeft elk ongeboren kind een dubbelzijdige lip, kaak en
gehemeltespleet. Bij een gezonde ontwikkeling groeien de verschillende delen
naar elkaar toe en versmelten deze.
Tussen de tweede en zesde week van de zwangerschap sluiten de lip en
bovenkaak zich. Tussen de achtste en twaalfde week sluit het gehemelte.
Als dit proces niet volledig plaatsvindt, ontstaat een schisis.
Kent de verschillende verschijningsvormen van een schisis.
- Cheiloschisis
o Spleet in de lip
- Cheilo-gnathoschisis
o Spleet in de lip en de kaak
- Cheilo-gnatho-palatoschisis
o Spleet in de lip, kaak en het gehemelte
, Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
Schisis ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit.
De spleet kan links of rechts zitten of beide kanten. Verder kan de spleet
compleet of incompleet zijn en kan variëren van een klein deukje tot een
volledige doorlopende spleet.
Beargumenteert wat de relatie is tussen schisis en de algemene
mondgezondheid.
Kinderen met schisis hebben meer:
- Gingivitis
- Cariës
- Slechtere mondhygiëne
Kinderen met schisis meer last hebben van gebitsanomalieën zoals agenesieën
en hypodontie, impacties, afwijkende vorm van gebitselementen en
glazuurhypoplasieën. Verder kan er sprake zijn van een verstoorde occlusie en
articulatie.
Verder kan het verhoogde risico herleid worden dat kinderen vaak andere
voedingsgewoonten hebben en dat ouders moeite hebben met de verzorging van
het gebit. Kinderen hebben vaak meer moeite met zuigen en slikken.
Beschrijft globaal de behandeling van een schisis.
Bij een kind is een operatie altijd noodzakelijk om de schisis te behandelen. De
plastisch chirurg sluit de lip en het gehemelte en de kaakchirurg sluit de kaak.
Lipspleet
De behandeling bestaat uit het operatief sluiten van de lip en correctie van de
neus.
Gehemeltespleet
Deze spleet heeft gevolgen voor de voeding en spraakontwikkeling. Dit wordt
gesloten als het kind 6-12 maanden is.
Lip- en kaakspleet
De lipspleet wordt operatief gesloten als het kind tussen de 3-6 maanden is. De
spleet in de kaak wordt behandeld als de eerste hoektand doorbreekt. Dit is
meestal in de leeftijd van 8-10 jaar.
Lip-kaak en gehemeltespleet
Dit gebeurt in meerdere operaties op verschillende leeftijden.
Lipspleet 3-6 maanden
Gehemeltespleet 6-12 maanden
Kaakspleet 8-10 jaar
Focusonderzoek
Beargumenteert bij welke patiëntencategorieën een focusonderzoek
geïndiceerd is.
Indicaties voor een focusonderzoek:
- Onbegrepen koorts en verhoogde ontstekingsparameters
o Een odontogeen focus lijkt een rol te kunnen spelen bij
algemeen lichamelijke klachten
- Hartchirurgie
o Patiënten die hartchirurgie ondergaan dienen een
ontstekingsvrije mond te hebben ter voorkoming van
kolonisatie van het operatiegebied met eventuele pathogene
mondbacteriën
- Chemotherapie
o Chemotherapie heeft effect op snel delende weefsels met
celdood als gevolg. Door de afname van leukocyten en
lymfocyten kunnen ontstekingen in de dentitie opvlammen.
- Gewrichtsprothesen
o Na het plaatsen van prothesen is het belangrijk om infecties te
voorkomen. Vooral patiënten met diabetes, maligniteit en
reuma lopen een verhoogd risico op een hematogene infectie
van hun gewrichtsprothese
- Orgaantransplantatie
o Bij patiënten die een transplantatie hebben ondergaan en
daarbij met immunosuppressiva zijn behandeld kunnen
sluimerende (odontogene) ontstekingen zich door de
verlaagde afweer uitbreiden. Deze ontstekingen kunnen een
negatief effect hebben op de acceptatie van het orgaan.
- Gebruik van bisfosfonaat
o Deze medicatie gaat botontkalking tegen en wordt gebruikt ter
voorkoming van osteoporose en bij behandeling van
botmetastasen. Bij het gebruik van deze medicatie kan
necrose van het kaakbot optreden na invasieve
tandheelkundige behandelingen, maar ook zonder
behandeling.
- Radiotherapie van het hoofd-halsgebied
o Radiotherapie heeft een nadelig effect op de celdeling van de
celen. Korte termijneffecten op de mond zijn voornamelijk
mucositis veroorzaakt door celdood. Een laat gevolg kan zijn
verminderde speekselvloed.
Kan beschrijven hoe een focusonderzoek verricht wordt.
Een tandarts bekijkt de mond en maakt eventueel röntgenfoto’s. Als er
problemen in de mond aanwezig zijn worden deze als ‘focus’ aangemerkt.
Wat wordt er gedaan tijdens een focusonderzoek?
- Mondonderzoek
- Röntgenonderzoek
- Vitaliteitsresten
- Parodontiumstatus
,Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
Mondhygiëne instructie, extractie, cariës,
apexresectie/endodontische behandeling
Beargumenteert of vervolgbehandeling nodig is, naar aanleiding van het
focusonderzoek.
- Parodontitis:
o Een ontsteking van het steunweefsel van uw tand en/of kies.
Parodontitis kunt u zien als een open wond in uw mond.
- Periapicale granuloom:
o Ontsteking aan de wortelpunt van een tand of kies.
- Cariës profunda:
o Een gat in uw tand of kies. Dit gat loopt door tot in de holte
waarin de bloedvaten en zenuwen van uw tand zitten.
- Non-vitale pulpa:
o Een afgestorven zenuw van uw tand of kies die nog niet
behandeld is met een wortelkanaalbehandeling
(zenuwbehandeling).
- Partieel geïmpacteerd gebitselement:
o Een tand of kies die niet volledig is doorgekomen waardoor er
nog een gedeelte van het bot en/of tandvlees overheen ligt.
- Wortelresten:
o (Delen van) Wortels van afgebroken tanden of kiezen die nog
in de kaak zijn achtergebleven.
Vaak is er geen andere oplossing dan het desbetreffende element te
extraheren. Dit komt vooral vaak voor als er haast achter de behandeling
zit.
Benoemt argumenten voor en tegen het uitvoeren van een
focusonderzoek.
Argumenten voor:
,Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
- Bij meer dan de helft van de patiënten die een focusonderzoek
onderging werd de focus behandeld
Argumenten tegen:
- Er ontbreekt wetenschappelijk bewijs voor het focusonderzoek
Beschrijft de gevolgen van de aandoeningen die een focusonderzoek
indiceren, voor de mondgezondheid.
- Onbegrepen koorts of verhoogde ontstekingswaarden in het bloed
o In verband staan met?
- Patiënt die hartchirurgie moet ondergaan
o Operatiegebied vrijhouden van pathogenen en bacteriën
(endocarditis)
- Chemotherapie
o Snel delende cellen worden hierdoor verminderd, witte bloedcellen
→ verlaging weerstand, ook een verminderd aantal bloedplaatjes →
bloedingsneiging. Wordt binnen een korte periode behandeld
- Gewrichtsprothese
o Infecties voorkomen aan de prothese
- (Wachtlijst) orgaantransplantatie
o Immunosuppressiva → immuunsysteem wordt onderdrukt,
sluimerende ontstekingen kunnen actief worden
- Gebruik van bisfosfonaten
o Gebruik bij osteoporose/uitzaaiing in bot. Remmen van activiteit
botafbraak, botaanmaak wordt daardoor ook verminderd.
Ontstekingsreactie van kaakbot kan optreden, gaat gepaard met
necrose.
- Radiotherapie hoofd-halsgebied
o Heeft negatief effect op deling cellen → lange termijn = verminderde
doorbloeding. Osteoradionecrose kan ontstaan door mogelijke
beschadiging/infectie aan het bot.
Schisis
Beschrijft het ontstaan van een schisis.
Schisis ontstaat meestal door een combinatie van erfelijke factoren en invloeden
van buitenaf tijdens de zwangerschap.
Tijdens de zwangerschap heeft elk ongeboren kind een dubbelzijdige lip, kaak en
gehemeltespleet. Bij een gezonde ontwikkeling groeien de verschillende delen
naar elkaar toe en versmelten deze.
Tussen de tweede en zesde week van de zwangerschap sluiten de lip en
bovenkaak zich. Tussen de achtste en twaalfde week sluit het gehemelte.
Als dit proces niet volledig plaatsvindt, ontstaat een schisis.
Kent de verschillende verschijningsvormen van een schisis.
- Cheiloschisis
o Spleet in de lip
- Cheilo-gnathoschisis
o Spleet in de lip en de kaak
- Cheilo-gnatho-palatoschisis
o Spleet in de lip, kaak en het gehemelte
, Leerdoelen Thema 3.2 Melissa de Geus
Schisis ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit.
De spleet kan links of rechts zitten of beide kanten. Verder kan de spleet
compleet of incompleet zijn en kan variëren van een klein deukje tot een
volledige doorlopende spleet.
Beargumenteert wat de relatie is tussen schisis en de algemene
mondgezondheid.
Kinderen met schisis hebben meer:
- Gingivitis
- Cariës
- Slechtere mondhygiëne
Kinderen met schisis meer last hebben van gebitsanomalieën zoals agenesieën
en hypodontie, impacties, afwijkende vorm van gebitselementen en
glazuurhypoplasieën. Verder kan er sprake zijn van een verstoorde occlusie en
articulatie.
Verder kan het verhoogde risico herleid worden dat kinderen vaak andere
voedingsgewoonten hebben en dat ouders moeite hebben met de verzorging van
het gebit. Kinderen hebben vaak meer moeite met zuigen en slikken.
Beschrijft globaal de behandeling van een schisis.
Bij een kind is een operatie altijd noodzakelijk om de schisis te behandelen. De
plastisch chirurg sluit de lip en het gehemelte en de kaakchirurg sluit de kaak.
Lipspleet
De behandeling bestaat uit het operatief sluiten van de lip en correctie van de
neus.
Gehemeltespleet
Deze spleet heeft gevolgen voor de voeding en spraakontwikkeling. Dit wordt
gesloten als het kind 6-12 maanden is.
Lip- en kaakspleet
De lipspleet wordt operatief gesloten als het kind tussen de 3-6 maanden is. De
spleet in de kaak wordt behandeld als de eerste hoektand doorbreekt. Dit is
meestal in de leeftijd van 8-10 jaar.
Lip-kaak en gehemeltespleet
Dit gebeurt in meerdere operaties op verschillende leeftijden.
Lipspleet 3-6 maanden
Gehemeltespleet 6-12 maanden
Kaakspleet 8-10 jaar
