Hoofdstuk 6:
Na WOII naar een zuiver decentraal systeem
Basis van ruimtelijke planning in een bestemmingsplan (gemeenten)
Overheid en provincie konden slechts ingrijpen
Efficiënt en effectief
Ruimtelijke opgaven vertalen naar het lokale niveau
Ideaaltypisch – praktijk is anders
Ingrepen Rijk en Provincie worden nauwelijks toegepast
Juridisering van ruimtelijke planning zorgde ervoor dat regelgeving de overhand kreeg
Ruimtelijke planningsstelsel
Een bestuursstructuur van georganiseerde ruimtelijke besluitvorming over meer
bestuurslagen
Organen, bevoegdheden, instrumenten en procedures
Kanttekeningen ruimtelijk planningsstelsel
Oorspronkelijk een product van een bewust ontwerp, waarvan bepaalde uitgangspunten ten
grondslag liggen
Enerzijds Anderzijds
Centrale sturing wordt benadrukt Uitgangspunten vloeien voort uit het decentrale
karakter
- Sommige uitgangspunten dienen voor
geheel Nederland - Lokale sturing
- Belang van inspraak, rechtszekerheid en
voorspelbaarheid
,Praktijk van de ruimtelijke ordening kenmerkt zich door:
Toenemende dynamiek en complexiteit Toenemende mobiliteit van burgers en
bedrijven
Afhankelijkheden zijn gegroeid
Beginselen die ten grondslag liggen aan het ontwerp van het planningsstelsel
Autonomie Gemeenten zijn vrij om eigen regels op te
stellen
Totdat er medebewind in het geding is
Medebewind Plicht van lagere overheden om medewerking
te geven aan de uitvoering van regeling en
wetten van hogere overheden
Je bent vrij zolang het niet belemmerd wordt
Subsidiariteit Hogere overheden moeten niet iets doen, wat
lagere overheden ook kunnen
Gelijkwaardigheid Elke gemeente in Nederland heeft exact
dezelfde bevoegdheden
Beginselen leiden tot
Decentrale sturing Tenzij… luchthavens etc.
Goede ruimtelijke ordening t.o.v. andere landen
Afspraken voor procedures en plannen om dit Het hoe en het wat
te bereiken
Planningsstelsel is gericht op
Rechtszekerheid
Bescherming
Controle
Diagonale planvorming
Uitvoerings- en ontwikkelingsgerichtheid van het nationale ruimtelijke beleid vergroten
Overheid wilt meer invloed op uitvoering
Met kleinere projecten direct invloed uitoefenen op de inrichting van Nederland
,Het ruimtelijk planningsstelsel moet aan een aantal eisen voldoen om goed te kunnen functioneren
Integrale planologische afweging Afweging van maatschappelijke aanspraken op
ruimtegebruik, alsmede op de uitkomsten van
een planologische analyse van het optimale
ruimtegebruik
Evenwichtige taakverdeling tussen
overheidsniveaus
Verticale coördinatie
Horizontale coördinatie Relatie met andere beleidsterreinen op
hetzelfde niveau
Systematische beleidsvoorbereiding Planologische afwegingen zijn goed
onderbouwd
Democratische beleidsvoorbereiding Breed mogelijk draagvlak
Actieve participatie in beleidsvoorbereiding
Rechtsbescherming Geen inbreuk op burgerlijke rechten
Efficiency Zoveel tijd als nodig reserveren voor
systematische en democratische
beleidsvoorbereiding en adequate
planologische afweging
Primaat van het plan Planologische en ruimtelijke relevante
beleidsmaatregelen moeten gebaseerd zijn op
een ruimtelijk plan, maar ook andere middelen
kunnen uitingsvormen zijn van functies van het
planningsstelsel
Spanningsvelden
Flexibiliteit Versus Rechtszekerheid
Flexibiliteit is van belang Oplossing: Nodig om mensen te borgen
omdat er behoefte is aan Procedures ontwikkelen van en om een investering in de
aanpassing beroep en bezwaar toekomst te borgen
Eigendomsrecht Versus Overheidsregulering
In hoeverre mag de overheid Het privaat- en publiekrecht
inbreuk maken op eigendom clashen
door herinrichting van de
ruimte?
Slagvaardigheid Versus Inspraak
Effectiviteit komt onder druk Inspraak is nodig om
te staan democratische wens een
gestalte te geven
Centraal Versus Decentraal
Duidelijke afbakening van Duidelijke afbakening van
verantwoordelijkheden tussen verantwoordelijkheden tussen
overheden overheden
Facetplanning Versus Sectorplanning
Facet wilt steeds meer uitvoer Sector wilt steeds meer
coördineren
, Spanningsvelden leiden tot onbedoelde externe effecten
Oplossing: flankerend beleid
Doorwerking – het overnemen van beleid in de top-down lijn
Doorwerking in strikte zin Doorwerking in beperkte zin
Rijksoverheid blijft zelf verantwoordelijk voor De vraag of het beleid is omgeschreven in het
het ingezette beleid ruimtelijk beleid van gemeenten en provincies
Top-down Overeenkomstig met de intenties uit het
Rijksbeleid
Beleidseffectiviteit kan gemeten worden door Conformiteit:
effectmeting - Letterlijk overnemen van
beleid(voornemens)
- Formele doorwerking
- Datgene dat lagere overheden direct
overnemen van plannen van hogere
overheden
- Eigen beleid legitimeren
Gebruik:
- Vertalen naar eigen situatie
- Meewegen in beleidskeuzen
Communicatie
- Beleidsboodschap overdragen aan
derden
- Verkopen van beleid
- Draagvlak organiseren
Na WOII naar een zuiver decentraal systeem
Basis van ruimtelijke planning in een bestemmingsplan (gemeenten)
Overheid en provincie konden slechts ingrijpen
Efficiënt en effectief
Ruimtelijke opgaven vertalen naar het lokale niveau
Ideaaltypisch – praktijk is anders
Ingrepen Rijk en Provincie worden nauwelijks toegepast
Juridisering van ruimtelijke planning zorgde ervoor dat regelgeving de overhand kreeg
Ruimtelijke planningsstelsel
Een bestuursstructuur van georganiseerde ruimtelijke besluitvorming over meer
bestuurslagen
Organen, bevoegdheden, instrumenten en procedures
Kanttekeningen ruimtelijk planningsstelsel
Oorspronkelijk een product van een bewust ontwerp, waarvan bepaalde uitgangspunten ten
grondslag liggen
Enerzijds Anderzijds
Centrale sturing wordt benadrukt Uitgangspunten vloeien voort uit het decentrale
karakter
- Sommige uitgangspunten dienen voor
geheel Nederland - Lokale sturing
- Belang van inspraak, rechtszekerheid en
voorspelbaarheid
,Praktijk van de ruimtelijke ordening kenmerkt zich door:
Toenemende dynamiek en complexiteit Toenemende mobiliteit van burgers en
bedrijven
Afhankelijkheden zijn gegroeid
Beginselen die ten grondslag liggen aan het ontwerp van het planningsstelsel
Autonomie Gemeenten zijn vrij om eigen regels op te
stellen
Totdat er medebewind in het geding is
Medebewind Plicht van lagere overheden om medewerking
te geven aan de uitvoering van regeling en
wetten van hogere overheden
Je bent vrij zolang het niet belemmerd wordt
Subsidiariteit Hogere overheden moeten niet iets doen, wat
lagere overheden ook kunnen
Gelijkwaardigheid Elke gemeente in Nederland heeft exact
dezelfde bevoegdheden
Beginselen leiden tot
Decentrale sturing Tenzij… luchthavens etc.
Goede ruimtelijke ordening t.o.v. andere landen
Afspraken voor procedures en plannen om dit Het hoe en het wat
te bereiken
Planningsstelsel is gericht op
Rechtszekerheid
Bescherming
Controle
Diagonale planvorming
Uitvoerings- en ontwikkelingsgerichtheid van het nationale ruimtelijke beleid vergroten
Overheid wilt meer invloed op uitvoering
Met kleinere projecten direct invloed uitoefenen op de inrichting van Nederland
,Het ruimtelijk planningsstelsel moet aan een aantal eisen voldoen om goed te kunnen functioneren
Integrale planologische afweging Afweging van maatschappelijke aanspraken op
ruimtegebruik, alsmede op de uitkomsten van
een planologische analyse van het optimale
ruimtegebruik
Evenwichtige taakverdeling tussen
overheidsniveaus
Verticale coördinatie
Horizontale coördinatie Relatie met andere beleidsterreinen op
hetzelfde niveau
Systematische beleidsvoorbereiding Planologische afwegingen zijn goed
onderbouwd
Democratische beleidsvoorbereiding Breed mogelijk draagvlak
Actieve participatie in beleidsvoorbereiding
Rechtsbescherming Geen inbreuk op burgerlijke rechten
Efficiency Zoveel tijd als nodig reserveren voor
systematische en democratische
beleidsvoorbereiding en adequate
planologische afweging
Primaat van het plan Planologische en ruimtelijke relevante
beleidsmaatregelen moeten gebaseerd zijn op
een ruimtelijk plan, maar ook andere middelen
kunnen uitingsvormen zijn van functies van het
planningsstelsel
Spanningsvelden
Flexibiliteit Versus Rechtszekerheid
Flexibiliteit is van belang Oplossing: Nodig om mensen te borgen
omdat er behoefte is aan Procedures ontwikkelen van en om een investering in de
aanpassing beroep en bezwaar toekomst te borgen
Eigendomsrecht Versus Overheidsregulering
In hoeverre mag de overheid Het privaat- en publiekrecht
inbreuk maken op eigendom clashen
door herinrichting van de
ruimte?
Slagvaardigheid Versus Inspraak
Effectiviteit komt onder druk Inspraak is nodig om
te staan democratische wens een
gestalte te geven
Centraal Versus Decentraal
Duidelijke afbakening van Duidelijke afbakening van
verantwoordelijkheden tussen verantwoordelijkheden tussen
overheden overheden
Facetplanning Versus Sectorplanning
Facet wilt steeds meer uitvoer Sector wilt steeds meer
coördineren
, Spanningsvelden leiden tot onbedoelde externe effecten
Oplossing: flankerend beleid
Doorwerking – het overnemen van beleid in de top-down lijn
Doorwerking in strikte zin Doorwerking in beperkte zin
Rijksoverheid blijft zelf verantwoordelijk voor De vraag of het beleid is omgeschreven in het
het ingezette beleid ruimtelijk beleid van gemeenten en provincies
Top-down Overeenkomstig met de intenties uit het
Rijksbeleid
Beleidseffectiviteit kan gemeten worden door Conformiteit:
effectmeting - Letterlijk overnemen van
beleid(voornemens)
- Formele doorwerking
- Datgene dat lagere overheden direct
overnemen van plannen van hogere
overheden
- Eigen beleid legitimeren
Gebruik:
- Vertalen naar eigen situatie
- Meewegen in beleidskeuzen
Communicatie
- Beleidsboodschap overdragen aan
derden
- Verkopen van beleid
- Draagvlak organiseren
