Uitwerking leerdoelen themaweek Longziekten

BA Geneeskunde Cluster Circulatie & Longen – RUN 1

THEMA 3 LONGZIEKTEN


Leerdoel 1: Mediastinale tumor

MEDIASTINUM
- Centrale compartiment van de thoraxholte
o Wordt aan de laterale zijden begrensd door de pariëtale pleura van beide
longen
o Bovengrens wordt gevormd door de apertura thoracis superior
o Ondergrens door het diafragma
o Aan de ventrale zijde reikt het mediastinum van het sternum tot dorsaal aan
de vertebrae
- Het mediastinum wordt verdeeld in twee hoofdcompartimenten:
o Pars superior
o Pars inferior  loopt van het transthoracale vlak tot het diafragma. Het pars
inferior wordt onderverdeeld in:
 mediastinum anterius
 mediastinum medius
 mediastinum posterius

MEDIASTINALE TUMOREN
- Definitie: alle massa’s die zich in het mediastinum bevinden. Het mediastinum wordt
dus onderverdeeld in drie gedeeltes: het voorste, middelste en achterste
mediastinum.
- Klinische presentatie
o Afhankelijk van waar de massa zich in het mediastinum bevindt, ontstaan
klachten.
o Door hun vaak langzame groei veroorzaken mediastinale tumoren gewoonlijk
pas laat mechanische klachten. Voorbeelden zijn:
 Hoesten of stridor door druk op trachea of hoofdbronchi;
 Slikklachten door compressie van de oesophagus;
 Uitgezette halsvenen bij een venacavasuperirosyndroom;
 Heesheid door druk op de n. laryngeus recurrens;
 Hoestbuien en bronchospasmen door druk op de n. vagus
o De meest voorkomende tumor in het mediastinum is het thymoom, gevolgd
door de lymfomen, kiemceltumoren en neurogene tumoren
- Lichamelijk onderzoek
o Bij L.O. kan een veelheid aan afwijkingen worden gevonden, maar het
onderzoek kan ook volledig normaal zijn.
 Voorbeeld: zwelling van het gelaat en bovenste extremiteiten met
venectasieën (verwijding van een ader) op de romp bij het vena cava
superior syndroom, zwelling van de hals bij schildkliercarcinoom
- Differentiaaldiagnose
o Voorste mediastinum:
 Thymoom, thymuscarcinoom
 Schildkliercarcinoom
o Middelste mediastinum:
 Lymfadenopathie
 Benigne cysteuze tumoren
 Slokdarmcarcinoom
o Achterste mediastinum
 Neurofibroom
 Ganglioneuroom

, BA Geneeskunde Cluster Circulatie & Longen – RUN 1

- Diagnostiek
o Beeldvorming met CT-, PET-scan en MRI draagt het meest bij aan de
diagnose
o Labonderzoek kan aanwijzingen geven voor de aanwezigheid van
kiemceltumoren, schildkliertumoren of lymfomen


Leerdoel 2: kleincellig longcarcinoom

Longkanker is een van de meest fatale vormen van kanker in de wereld, vanwege de hoge
incidentie en mortaliteit. De vijfjaarsoverleving van longkanker in Nederland is in de
afgelopen jaren gestegen van ruim 14 naar 17%. Dit wordt onder andere veroorzaakt door
de invoering van nieuwe diagnostische technieken, waardoor betere stadiëring mogelijk is
met een hierop afgestemde behandeling.
Epidemiologie
- Per jaar wordt in Nederland bij ruim 11.000 nieuwe patiënten een longcarcinoom
gediagnosticeerd.
o Bij ongeveer 80% gaat het om een niet-kleincellig longcarcinoom
- Bij ongeveer 85% van de patiënten met longkanker is er een verband met roken.
o Het risico op longkanker neemt toe naarmate er langer gerookt is en de
hoeveelheid sigaretten, uitgedrukt in pakjaren, groter is
- Andere risicofactoren: blootstelling aan chemische stoffen zoals asbest, chroom of
radon. Ook recidiverende luchtweginfecties, littekenvorming t.g.v. tbc, belaste
familieanamnese kunnen het risico op longkanker verhogen

Onder het begrip ‘longkanker’ vallen alle maligniteiten van de luchtwegen off het
longparenchym. Van alle longkankers kan 95% ingedeeld worden in niet-kleincellig (NSCLC)
of kleincellig (SCLC). Het is voor de prognose en behandeling van belang om hiertussen een
onderscheid te maken d.m.v. weefseldiagnose, maar ook een adequate stadiering met de
TNM-classificatie is voor het vervolgtraject van belang.
- T-tumor,
- N-lymfeklieren,
- M-metastasen

(Longcarcinomen worden van elkaar onderscheiden o.b.v. histologie. De pathologie bepaalt
of een longcarcinoom kleincellig of niet-kleincellig is.