Kenmerkende aspecten hoofdstuk 1:
1. De levenswijze van jagers en verzamelaars
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
De 1e mens (de jagers en verzamelaars) leefden in kleine groepen van circa 25 personen. Ze hadden
een duidelijke taakverdeling en er was relatieve gelijkheid, ze hadden ook een grote afhankelijkheid
om te overleven. De gebruiksvoorwerpen die ze gebruikte waren: steen bot en hout, dit gebruikte ze
om voedsel en voorwerpen te bewerken.
Ze leefden een nomadisch bestaan, dat wil zeggen dat ze geen vaste woonplaats hadden en dus
rondtrokken naar waar het eten zich bevond. Ze gebuikte ook alleen directe communicatie doordat
er nog geen schrift was.
Er zijn dus alleen overblijfselen dat ongeschreven bronnen zijn à als gevolg dat alles wat we weten
een reconstructie is en dus minder betrouwbaar.
Omstreeks 10.000 v. chr. à begin landbouwrevolutie (= omdat het een ingrijpende
verandering is).
Jagers en verzamelaars Landbouw
Kleine groepen Grotere groepen
Nomaden Vaste plaats- sedentair
Weinig bezittingen Veel bezit
Relatieve gelijkheid Ongelijkheid (gelaagde samenleving)
o De eerste landbouwers die ontstaan ontstonden op plaatsen die vruchtbaar waren: langs
rivieren en de vruchtbare halve maan.
o Op deze plekken ontstaan dus de eerste landbouw culturen.
Dorpjes à steden à stadstaten, zoals: Soemenië en Egypte
Kenmerken van vroege culturen:
Ongelijke samenleving
Ontstaan godsdiensten
Polytheïsme
Bestuur (monarchie – God) met regels en wetten
Betaalsysteem en belasting
Ontstaan schrift:
Kenmerkende aspecten Hoofdstuk 2:
, 4. De ontwikkeling van het wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en
politiek in de Griekse stadstaat
5. De groei van het Romeinse Imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in Europa
verspreidde
6. De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur
7. De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse cultuur en de Germaanse cultuur in Noordwest-
Europa
8. De ontwikkeling van het Jodendom en Christendom als de eerste monotheïstische
godsdiensten
De Griekse beschaving ontstond rond 500 n. Chr, dit was de eerste beschaving met een complexe
cultuur.
Griekenland was echter nog geen land, maar een verzameling van onafhankelijke stadstaten.
Een stadstaat (polis) was:
o Bestuurlijk onafhankelijke eenheden
o Met eigen economie (vaak autarkisch)
o Eigen goden
o Eigen bestuursvorm
Bestuursvormen konden per stadstaat verschillend zijn, verschillende bestuursvormen zijn:
Monarchie (=Koning aan de macht)
Oligarchie (=rijken aan de macht)
Aristocratie (= adel aan de macht)
Democratie (Athene) (=volk aan de macht)
Belangrijkste stadstaten waren Athene en Sparta!
Vanaf de vierde eeuw werd Athene de belangrijkste stadstaat. De Atheense cultuur werd al snel
nagedaan door de andere stadstaten en zo ontstond één Griekse cultuur.
Kenmerken:
Griekse kunst ging over goden en godenverhalen (Griekse stelden hun goden voor als
supermensen).
Griekse kunst gaf een ideaalbeeld (symmetrie was heel belangrijk).
Als de welvaart in Athene stijgt bloeien kunst en wetenschap op.
*Er momt een groep mensen die de godenverhalen loslaten.
!Belangrijk. Grieken zijn het eerste volk in de oudheid dat een wetenschappelijke verklaring gaat
zoeken en godsdienstige verklaringen loslaat.
Filosofen: groep Grieken die begonnen met nadenken over wetenschap, voorbeelden van zulke
filosofen zijn:
o Plato
o Hippocrates
o Socrates
o Pythagoras
o Aristoteles
1. De levenswijze van jagers en verzamelaars
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
De 1e mens (de jagers en verzamelaars) leefden in kleine groepen van circa 25 personen. Ze hadden
een duidelijke taakverdeling en er was relatieve gelijkheid, ze hadden ook een grote afhankelijkheid
om te overleven. De gebruiksvoorwerpen die ze gebruikte waren: steen bot en hout, dit gebruikte ze
om voedsel en voorwerpen te bewerken.
Ze leefden een nomadisch bestaan, dat wil zeggen dat ze geen vaste woonplaats hadden en dus
rondtrokken naar waar het eten zich bevond. Ze gebuikte ook alleen directe communicatie doordat
er nog geen schrift was.
Er zijn dus alleen overblijfselen dat ongeschreven bronnen zijn à als gevolg dat alles wat we weten
een reconstructie is en dus minder betrouwbaar.
Omstreeks 10.000 v. chr. à begin landbouwrevolutie (= omdat het een ingrijpende
verandering is).
Jagers en verzamelaars Landbouw
Kleine groepen Grotere groepen
Nomaden Vaste plaats- sedentair
Weinig bezittingen Veel bezit
Relatieve gelijkheid Ongelijkheid (gelaagde samenleving)
o De eerste landbouwers die ontstaan ontstonden op plaatsen die vruchtbaar waren: langs
rivieren en de vruchtbare halve maan.
o Op deze plekken ontstaan dus de eerste landbouw culturen.
Dorpjes à steden à stadstaten, zoals: Soemenië en Egypte
Kenmerken van vroege culturen:
Ongelijke samenleving
Ontstaan godsdiensten
Polytheïsme
Bestuur (monarchie – God) met regels en wetten
Betaalsysteem en belasting
Ontstaan schrift:
Kenmerkende aspecten Hoofdstuk 2:
, 4. De ontwikkeling van het wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en
politiek in de Griekse stadstaat
5. De groei van het Romeinse Imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in Europa
verspreidde
6. De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur
7. De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse cultuur en de Germaanse cultuur in Noordwest-
Europa
8. De ontwikkeling van het Jodendom en Christendom als de eerste monotheïstische
godsdiensten
De Griekse beschaving ontstond rond 500 n. Chr, dit was de eerste beschaving met een complexe
cultuur.
Griekenland was echter nog geen land, maar een verzameling van onafhankelijke stadstaten.
Een stadstaat (polis) was:
o Bestuurlijk onafhankelijke eenheden
o Met eigen economie (vaak autarkisch)
o Eigen goden
o Eigen bestuursvorm
Bestuursvormen konden per stadstaat verschillend zijn, verschillende bestuursvormen zijn:
Monarchie (=Koning aan de macht)
Oligarchie (=rijken aan de macht)
Aristocratie (= adel aan de macht)
Democratie (Athene) (=volk aan de macht)
Belangrijkste stadstaten waren Athene en Sparta!
Vanaf de vierde eeuw werd Athene de belangrijkste stadstaat. De Atheense cultuur werd al snel
nagedaan door de andere stadstaten en zo ontstond één Griekse cultuur.
Kenmerken:
Griekse kunst ging over goden en godenverhalen (Griekse stelden hun goden voor als
supermensen).
Griekse kunst gaf een ideaalbeeld (symmetrie was heel belangrijk).
Als de welvaart in Athene stijgt bloeien kunst en wetenschap op.
*Er momt een groep mensen die de godenverhalen loslaten.
!Belangrijk. Grieken zijn het eerste volk in de oudheid dat een wetenschappelijke verklaring gaat
zoeken en godsdienstige verklaringen loslaat.
Filosofen: groep Grieken die begonnen met nadenken over wetenschap, voorbeelden van zulke
filosofen zijn:
o Plato
o Hippocrates
o Socrates
o Pythagoras
o Aristoteles
