Case report
Wat is de meest effectieve manier van revalideren na een hamstring strain?
Wouter de Vroome
Specialisatie Sport
26 – 10 – 2015
Ron Veldink, Joeval Benjamins,
Marcel van Burgsteden
292271
,Voorwoord
U kijkt naar het case report dat ik geschreven heb voor de specialisatie sport. In dit verslag beschrijf
ik het onderzoek en de behandeling van een man, Jacob, die kortgeleden een scheurtje in zijn
hamstring heeft opgelopen tijdens een voetbal training. Jacob moet een revalidatie traject van 8
week doorlopen om weer op zijn oude niveau te kunnen sporten. Deze revalidatie wordt beschreven
aan de hand van het boek ‘de rehaboom – een methodische aanpak in de sportrevalidatie’ van Toine
van de Goolberg en aan de hand van literatuur wat gevonden is op PubMed en PEDro.
Als eerst wordt het probleem beschreven. Hier komt onder andere de onderzoeksvraag naar voren.
Aangezien de patiënt een voetballer is, zal de revalidatie voor deze sport specifiek gemaakt worden.
Om dit zo goed mogelijk te kunnen doen, zal er eerst een sportanalyse uitgevoerd worden. Dit staat
beschreven in het tweede hoofdstuk.
Vervolgens wordt de casus besproken. Hier wordt het volledige verhaal van Jacob verteld, en komt
ook de aanvullende anamnese naar voren.
In het volgende hoofdstuk wordt het onderzoek dat bij Jacob gedaan is beschreven. Er is een
differentiaal diagnose opgesteld en deze wordt onderzocht. Als duidelijk is wat er precies aan de
hand is, zal dit verder onderzocht worden om evaluatieve maatstaven te hebben. Na het onderzoek
komt natuurlijk de behandeling. Er wordt per week uitgelegd wat het doel is, wat er fysiologisch aan
de hand is en natuurlijk wat de behandeling is. De revalidatie zal acht weken duren, en er is voor elke
week een apart programma.
Tot slot zal er een discussie zijn waar wordt teruggeblikt op dit case report, een vergelijking met de
literatuur wordt gemaakt, de beperkingen van het onderzoek wordt aangegeven, een aanbeveling
voor onderzoek én een antwoord op de onderzoeksvraag wordt gegeven.
Ik wens u veel leesplezier!
1
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
Onderzoeksvraag ................................................................................................................................. 4
Sportanalyse ............................................................................................................................................ 5
Grond motorische eigenschappen (GME) ........................................................................................... 5
Energiesystemen ................................................................................................................................. 6
Beschrijving van de casus ........................................................................................................................ 7
Beschrijving van het uitgevoerde onderzoek .......................................................................................... 9
Differentiaal diagnose ......................................................................................................................... 9
Specifiek onderzoek .......................................................................................................................... 11
Fysiotherapeutische conclusie .......................................................................................................... 12
Verantwoording testgebruik ............................................................................................................. 12
Het behandelplan .................................................................................................................................. 14
Hoofd- en subdoel (sport specifiek) .................................................................................................. 14
Clinical reasoning............................................................................................................................... 15
Revalidatieschema ............................................................................................................................ 15
Revalidatie ......................................................................................................................................... 16
Discussie/reflectie ................................................................................................................................. 51
Kritische zelfreflectie ......................................................................................................................... 51
Vergelijking met de bevindingen uit de literatuur ............................................................................ 51
Suggesties voor verder onderzoek .................................................................................................... 51
Beperkingen van het onderzoek ....................................................................................................... 52
Verklaring van de onderzoeksvraag .................................................................................................. 52
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 53
Bijlagen .................................................................................................................................................. 55
Bijlage 1: de rehaboom ..................................................................................................................... 55
Bijlage 2: uitvoering van testen ......................................................................................................... 56
Bijlage 3: validiteit en betrouwbaarheid ........................................................................................... 60
Bijlage 4: vragenlijsten ...................................................................................................................... 61
Bijlage 5: KRS ..................................................................................................................................... 64
Bijlage 6: uitwerking krachtoefeningen ............................................................................................ 66
2
, Inleiding
Voetbal is in Nederland de sport die door het grootst aantal mensen beoefend wordt. In 2012 telde
de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB) meer dan 1.2 miljoen leden. Ondanks dit grote
ledental, groeit de sport nog steeds. Dit heeft mede te maken met de enorme groei van het
vrouwenvoetbal; op dit moment zijn er zo’n 120 duizend vrouwelijke voetballers actief1. Een
voetbalteam bestaat uit elf spelers die grofweg over 4 linies verdeeld kunnen worden: keeper,
achterhoede, middenveld en voorhoede. Elke linie bestaat uit verschillende posities, en elke positie
vraagt zo zijn eigen specifieke kwaliteiten. Een opkomende back zal een enorm loopvermogen
moeten hebben, en een buitenspeler snelheid om een actie te kunnen maken.
Voetbal is een dynamische contactsport die op een (kunst)grasveld gespeeld wordt. Dribbelen,
kappen en draaien, wenden en keren, acceleratie en deceleratie, en pass en trappen zijn enkele van
de vele aspecten waaruit voetbal bestaat. Door deze (vaak) acyclische, dynamische momenten
waarbij concentrische en excentrische bewegingen elkaar vaak afwisselen én de kans op contact met
tegenstanders is de kans op blessures dan ook behoorlijk groot. Hier spelen de psychologische
componenten als stress, concentratie, mentale vermoeidheid en vertrouwen natuurlijk ook een
enorm grote rol bij.
In Nederland zijn er naar schatting 590.000 voetbalblessures per jaar. Ongeveer 75% van deze
blessures betreffen de onderste extremiteit. Hiervan zijn 30% aan de enkel, 22% aan de knie, 10%
aan het bovenbeen en 9% aan het onderbeen3. Volgens het Datalys Center for Sports Injury en het
NCAA zijn 7.5% van alle blessures, spierscheuringen van de hamstrings2. Eén van de blessures die bij
veel Nederlanders nog op het netvlies staat is de hamstring blessure van Arjen Robben. In de
uitzwaai wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Hongarije in de aanloop van het WK in Zuid-Afrika
wilde Robben een hakje geven, waarnaar hij krampachtig naar de achterzijde van zijn bovenbeen
greep en op de grond viel. Het hele stadion viel stil en iedereen wist dat dit foute boel was. Robben
werd door de fysiotherapeut Dick van Toorn behandeld en kon, wat veel mensen niet hadden
verwacht, spelen op het WK.
De hamstrings is een poly-articulaire spiergroep die uit 3 spieren bestaat die aan de dorsale zijde van
het been naast elkaar liggen. De meest mediaal gelegen spier heet de M. Semimembranosus. Deze
heeft zijn origo op het tuber ischiadicum en zijn insertie op de mediale tibia condyl. De functie van
deze spier is flexie en endorotatie in de knie, extensie in de heup. Hij wordt geïnnerveerd door de
nervus tibialis4. De middelste spier is de M. Semitendinosus. Deze heeft zijn origo op het tuber
ischiadicum en het ligamentum sacrotuberale en zijn insertie op de pes anserinus. Hij heeft dezelfde
functie en innervatie als de M. Semimembranosus4. De meest lateraal gelegen spier heet de Biceps
Femoris. Deze heeft, in tegenstelling tot de andere 2 spieren, twee koppen. Hij heeft de origo van de
korte kop op het labium mediale linae asperae, de origo van de lange kop op het tuber ischiadicum.
De insertie van beide koppen ligt op de kop van de fibula. De functie van deze spier is flexie en
exorotatie in de knie, extensie in de heup. Ook hij wordt geïnnerveerd door de nervus tibialis4. Naast
het faciliteren van bewegingen van de heup en de knie, geven de hamstrings actieve stabilisatie aan
de beide gewrichten. Ze verzorgen, samen met de flexoren van de heup, voor actieve stabilisatie van
het Art. Coxae in het sagittale vlak. Zodra de lichaamszwaartelijn zich verplaatst vóór de
frontotransversale as door beide heupgewrichten, zoals bij voorover kanteling van het bekken,
bukken en tillen, worden de extensoren ingeschakeld. In eerste instantie zijn dit de hamstrings5.
Daarnaast ondersteunen de hamstrings de voorste kruisband bij de remming van de anteriore
translatie van het tibia ten opzichte van het femur, bijvoorbeeld bij het schoppen van een bal6.
3
Wat is de meest effectieve manier van revalideren na een hamstring strain?
Wouter de Vroome
Specialisatie Sport
26 – 10 – 2015
Ron Veldink, Joeval Benjamins,
Marcel van Burgsteden
292271
,Voorwoord
U kijkt naar het case report dat ik geschreven heb voor de specialisatie sport. In dit verslag beschrijf
ik het onderzoek en de behandeling van een man, Jacob, die kortgeleden een scheurtje in zijn
hamstring heeft opgelopen tijdens een voetbal training. Jacob moet een revalidatie traject van 8
week doorlopen om weer op zijn oude niveau te kunnen sporten. Deze revalidatie wordt beschreven
aan de hand van het boek ‘de rehaboom – een methodische aanpak in de sportrevalidatie’ van Toine
van de Goolberg en aan de hand van literatuur wat gevonden is op PubMed en PEDro.
Als eerst wordt het probleem beschreven. Hier komt onder andere de onderzoeksvraag naar voren.
Aangezien de patiënt een voetballer is, zal de revalidatie voor deze sport specifiek gemaakt worden.
Om dit zo goed mogelijk te kunnen doen, zal er eerst een sportanalyse uitgevoerd worden. Dit staat
beschreven in het tweede hoofdstuk.
Vervolgens wordt de casus besproken. Hier wordt het volledige verhaal van Jacob verteld, en komt
ook de aanvullende anamnese naar voren.
In het volgende hoofdstuk wordt het onderzoek dat bij Jacob gedaan is beschreven. Er is een
differentiaal diagnose opgesteld en deze wordt onderzocht. Als duidelijk is wat er precies aan de
hand is, zal dit verder onderzocht worden om evaluatieve maatstaven te hebben. Na het onderzoek
komt natuurlijk de behandeling. Er wordt per week uitgelegd wat het doel is, wat er fysiologisch aan
de hand is en natuurlijk wat de behandeling is. De revalidatie zal acht weken duren, en er is voor elke
week een apart programma.
Tot slot zal er een discussie zijn waar wordt teruggeblikt op dit case report, een vergelijking met de
literatuur wordt gemaakt, de beperkingen van het onderzoek wordt aangegeven, een aanbeveling
voor onderzoek én een antwoord op de onderzoeksvraag wordt gegeven.
Ik wens u veel leesplezier!
1
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
Onderzoeksvraag ................................................................................................................................. 4
Sportanalyse ............................................................................................................................................ 5
Grond motorische eigenschappen (GME) ........................................................................................... 5
Energiesystemen ................................................................................................................................. 6
Beschrijving van de casus ........................................................................................................................ 7
Beschrijving van het uitgevoerde onderzoek .......................................................................................... 9
Differentiaal diagnose ......................................................................................................................... 9
Specifiek onderzoek .......................................................................................................................... 11
Fysiotherapeutische conclusie .......................................................................................................... 12
Verantwoording testgebruik ............................................................................................................. 12
Het behandelplan .................................................................................................................................. 14
Hoofd- en subdoel (sport specifiek) .................................................................................................. 14
Clinical reasoning............................................................................................................................... 15
Revalidatieschema ............................................................................................................................ 15
Revalidatie ......................................................................................................................................... 16
Discussie/reflectie ................................................................................................................................. 51
Kritische zelfreflectie ......................................................................................................................... 51
Vergelijking met de bevindingen uit de literatuur ............................................................................ 51
Suggesties voor verder onderzoek .................................................................................................... 51
Beperkingen van het onderzoek ....................................................................................................... 52
Verklaring van de onderzoeksvraag .................................................................................................. 52
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 53
Bijlagen .................................................................................................................................................. 55
Bijlage 1: de rehaboom ..................................................................................................................... 55
Bijlage 2: uitvoering van testen ......................................................................................................... 56
Bijlage 3: validiteit en betrouwbaarheid ........................................................................................... 60
Bijlage 4: vragenlijsten ...................................................................................................................... 61
Bijlage 5: KRS ..................................................................................................................................... 64
Bijlage 6: uitwerking krachtoefeningen ............................................................................................ 66
2
, Inleiding
Voetbal is in Nederland de sport die door het grootst aantal mensen beoefend wordt. In 2012 telde
de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB) meer dan 1.2 miljoen leden. Ondanks dit grote
ledental, groeit de sport nog steeds. Dit heeft mede te maken met de enorme groei van het
vrouwenvoetbal; op dit moment zijn er zo’n 120 duizend vrouwelijke voetballers actief1. Een
voetbalteam bestaat uit elf spelers die grofweg over 4 linies verdeeld kunnen worden: keeper,
achterhoede, middenveld en voorhoede. Elke linie bestaat uit verschillende posities, en elke positie
vraagt zo zijn eigen specifieke kwaliteiten. Een opkomende back zal een enorm loopvermogen
moeten hebben, en een buitenspeler snelheid om een actie te kunnen maken.
Voetbal is een dynamische contactsport die op een (kunst)grasveld gespeeld wordt. Dribbelen,
kappen en draaien, wenden en keren, acceleratie en deceleratie, en pass en trappen zijn enkele van
de vele aspecten waaruit voetbal bestaat. Door deze (vaak) acyclische, dynamische momenten
waarbij concentrische en excentrische bewegingen elkaar vaak afwisselen én de kans op contact met
tegenstanders is de kans op blessures dan ook behoorlijk groot. Hier spelen de psychologische
componenten als stress, concentratie, mentale vermoeidheid en vertrouwen natuurlijk ook een
enorm grote rol bij.
In Nederland zijn er naar schatting 590.000 voetbalblessures per jaar. Ongeveer 75% van deze
blessures betreffen de onderste extremiteit. Hiervan zijn 30% aan de enkel, 22% aan de knie, 10%
aan het bovenbeen en 9% aan het onderbeen3. Volgens het Datalys Center for Sports Injury en het
NCAA zijn 7.5% van alle blessures, spierscheuringen van de hamstrings2. Eén van de blessures die bij
veel Nederlanders nog op het netvlies staat is de hamstring blessure van Arjen Robben. In de
uitzwaai wedstrijd van het Nederlands elftal tegen Hongarije in de aanloop van het WK in Zuid-Afrika
wilde Robben een hakje geven, waarnaar hij krampachtig naar de achterzijde van zijn bovenbeen
greep en op de grond viel. Het hele stadion viel stil en iedereen wist dat dit foute boel was. Robben
werd door de fysiotherapeut Dick van Toorn behandeld en kon, wat veel mensen niet hadden
verwacht, spelen op het WK.
De hamstrings is een poly-articulaire spiergroep die uit 3 spieren bestaat die aan de dorsale zijde van
het been naast elkaar liggen. De meest mediaal gelegen spier heet de M. Semimembranosus. Deze
heeft zijn origo op het tuber ischiadicum en zijn insertie op de mediale tibia condyl. De functie van
deze spier is flexie en endorotatie in de knie, extensie in de heup. Hij wordt geïnnerveerd door de
nervus tibialis4. De middelste spier is de M. Semitendinosus. Deze heeft zijn origo op het tuber
ischiadicum en het ligamentum sacrotuberale en zijn insertie op de pes anserinus. Hij heeft dezelfde
functie en innervatie als de M. Semimembranosus4. De meest lateraal gelegen spier heet de Biceps
Femoris. Deze heeft, in tegenstelling tot de andere 2 spieren, twee koppen. Hij heeft de origo van de
korte kop op het labium mediale linae asperae, de origo van de lange kop op het tuber ischiadicum.
De insertie van beide koppen ligt op de kop van de fibula. De functie van deze spier is flexie en
exorotatie in de knie, extensie in de heup. Ook hij wordt geïnnerveerd door de nervus tibialis4. Naast
het faciliteren van bewegingen van de heup en de knie, geven de hamstrings actieve stabilisatie aan
de beide gewrichten. Ze verzorgen, samen met de flexoren van de heup, voor actieve stabilisatie van
het Art. Coxae in het sagittale vlak. Zodra de lichaamszwaartelijn zich verplaatst vóór de
frontotransversale as door beide heupgewrichten, zoals bij voorover kanteling van het bekken,
bukken en tillen, worden de extensoren ingeschakeld. In eerste instantie zijn dit de hamstrings5.
Daarnaast ondersteunen de hamstrings de voorste kruisband bij de remming van de anteriore
translatie van het tibia ten opzichte van het femur, bijvoorbeeld bij het schoppen van een bal6.
3
