Leren op school Hoorcolleges
Inhoud
Week 1...................................................................................................................................................2
College 1.1..........................................................................................................................................2
College 1.2..........................................................................................................................................7
Week 2.................................................................................................................................................14
College 2.1........................................................................................................................................14
College 2.2........................................................................................................................................20
Week 3.................................................................................................................................................26
College 3.2........................................................................................................................................26
Week 4.................................................................................................................................................31
College 4.1........................................................................................................................................31
College 4.2........................................................................................................................................40
Week 5.................................................................................................................................................43
College 5.1........................................................................................................................................43
College 5.2........................................................................................................................................49
Week 6.................................................................................................................................................59
College 6.1........................................................................................................................................59
College 6.2........................................................................................................................................67
1
,Week 1
College 1.1
De school als pedagogische context
Cognitieve uitdaging en passende begeleiding en plaatsing (niveau) op basisschool thema’s bij dit
vak.
Waarom de school als context?
- Alle kinderen gaan van ten minste 5 tot 16 jaar oud naar school
- 5 dagen per week, 40 weken per jaar
Onderwijs is nodig voor
- Persoonlijke ontwikkeling van kinderen
- Overdracht van maatschappelijke en culturele waarden
- Voorbereiden op deelname aan de maatschappij
Kernfunctie basisschool = kinderen goed onderwijzen
- Leren kennis te verwerven
- Leren leren, leren nadenken
- Leren problemen op te lossen
- Leren samen te werken
- Leren de wereld te begrijpen
Kerndoelen
- Leerdoelen die landelijk gelden en wettelijk verplicht zijn
- Van basis- tot voortgezet onderwijs
2
, - Geven aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen op bepaalde momenten in hun
schoolloopbaan
- Streefdoelen: inspanningsverplichting, meer veel ruimte voor eigen invulling
Referentiedoelen
- Tussendoelen en referentieniveaus voor rekenen en Nederlandse taal (8 á 10 niveaus)
Leerlijnen
- Gemaakt door de school
- Geven weer hoe school aan de kerndoelen werkt
- Van kerndoel naar concrete doelen met tussenstappen per leerjaar
Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen
- 1F (fundamenteel)
- 1S (streef)
- 1S+
Ontwikkelingsperspectief
- Eigen leerlijn (wat is er bij kind aan de hand, passende stapjes binnen wat er mogelijk is voor
dit specifieke kind) (je gaat niet werken naar de einddoelen van de basisschool, maar
aangepaste doelen)
- Passende doelstellingen
- Passende perspectieven
- Talenten en mogelijkheden leerling
Kind binnen de school:
Bij plaatsing kijken naar geboortemaand, wanneer kind doubleren, wanneer kind versnellen.
Geboortemaand
- Kinderen gaan naar school vanaf hun 4e verjaardag: ‘Continu toelaten’
- Schooljaar start ±1 september
- Alleen kinderen die in de zomervakantie jarig zijn kunnen precies 8 jaar over de basisschool
doen
- Kinderen van één geboortejaar (nu 2016) gaan door naar groep 3
- Kinderen binnen een groep verschillen ongeveer 1 jaar in leeftijd
- Geldt niet alleen op school, ook bij activiteiten in de vrije tijd
- In Nederland geen harde grens voor doorstroom naar groep 3 (Richtlijn voorheen 1 oktober,
nu 1 januari)
- Beslissing genomen op basis van ontwikkeling van het kind
- In competitieve onderwijssystemen leeftijdspositie soms bewust bepaald (kan voor- of
nadelen hebben om jongste of oudste in de klas te zijn)
In ons onderwijssysteem geldt
- Hoe eerder in het jaar geboren, hoe ouder
- Hoe later in het jaar geboren, hoe jonger
3
, Geboortemaandeffect: op basis van geboortemaand word je ingedeeld in klas. Kunnen grote
verschillen tussen leeftijden zitten.
Verachtert et al. (2010):
- Jonge kinderen presteren gemiddeld minder goed op rekenen
- Verschillen in prestaties zijn in groep 4 kleiner dan in groep 3
- Jongere kinderen groeien sneller in rekenvaardigheden
- Maar.. Verschillen zijn er nog steeds eind groep 4
Let op: het verschil in leeftijd binnen de klas wordt steeds groter. Hoe komt dat?
- Groepen worden meer qua niveau homogeen door selectieproces: doubleren en versnellen.
Er is sociale ongelijkheid binnen het onderwijs door verschillen in geboortemaand
- Jongste kinderen zijn nog minder ontwikkeld
- Jongste kinderen binnen een groep onderschat
- De standaard is te hoog gegrepen voor jongste kinderen
- Jonge kinderen ervaren minder zelfvertrouwen
- Jongere kinderen blijven vaker zitten
- Binnen de groep zittenblijvers doen de jongere kinderen het beter dan de oudere kinderen.
Blijven zitten
Hetzelfde schooljaar nog eens doorlopen
Meta-analyse Goos et al. (2021)
- 84 goed uitgevoerde studies naar blijven zitten van de kleuterklas tot de middelbare school
van 2000 tot 2019
- Effecten op schoolprestaties, psychosociaal functioneren, carrière
Voordelen:
- Stof bouwt op
- Homogene groepen
- Even de beste zijn
- Hard werken om door te gaan (door het idee van blijven zitten)
Nadelen:
- Kost geld! (ongeveer €10.000)
- Vrienden gaan door
- Veel herhaling; geen uitdaging
- Stressvol
Moeilijk te onderzoeken!
- Er is geen experimenteel onderzoek mogelijk
4
Inhoud
Week 1...................................................................................................................................................2
College 1.1..........................................................................................................................................2
College 1.2..........................................................................................................................................7
Week 2.................................................................................................................................................14
College 2.1........................................................................................................................................14
College 2.2........................................................................................................................................20
Week 3.................................................................................................................................................26
College 3.2........................................................................................................................................26
Week 4.................................................................................................................................................31
College 4.1........................................................................................................................................31
College 4.2........................................................................................................................................40
Week 5.................................................................................................................................................43
College 5.1........................................................................................................................................43
College 5.2........................................................................................................................................49
Week 6.................................................................................................................................................59
College 6.1........................................................................................................................................59
College 6.2........................................................................................................................................67
1
,Week 1
College 1.1
De school als pedagogische context
Cognitieve uitdaging en passende begeleiding en plaatsing (niveau) op basisschool thema’s bij dit
vak.
Waarom de school als context?
- Alle kinderen gaan van ten minste 5 tot 16 jaar oud naar school
- 5 dagen per week, 40 weken per jaar
Onderwijs is nodig voor
- Persoonlijke ontwikkeling van kinderen
- Overdracht van maatschappelijke en culturele waarden
- Voorbereiden op deelname aan de maatschappij
Kernfunctie basisschool = kinderen goed onderwijzen
- Leren kennis te verwerven
- Leren leren, leren nadenken
- Leren problemen op te lossen
- Leren samen te werken
- Leren de wereld te begrijpen
Kerndoelen
- Leerdoelen die landelijk gelden en wettelijk verplicht zijn
- Van basis- tot voortgezet onderwijs
2
, - Geven aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen op bepaalde momenten in hun
schoolloopbaan
- Streefdoelen: inspanningsverplichting, meer veel ruimte voor eigen invulling
Referentiedoelen
- Tussendoelen en referentieniveaus voor rekenen en Nederlandse taal (8 á 10 niveaus)
Leerlijnen
- Gemaakt door de school
- Geven weer hoe school aan de kerndoelen werkt
- Van kerndoel naar concrete doelen met tussenstappen per leerjaar
Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen
- 1F (fundamenteel)
- 1S (streef)
- 1S+
Ontwikkelingsperspectief
- Eigen leerlijn (wat is er bij kind aan de hand, passende stapjes binnen wat er mogelijk is voor
dit specifieke kind) (je gaat niet werken naar de einddoelen van de basisschool, maar
aangepaste doelen)
- Passende doelstellingen
- Passende perspectieven
- Talenten en mogelijkheden leerling
Kind binnen de school:
Bij plaatsing kijken naar geboortemaand, wanneer kind doubleren, wanneer kind versnellen.
Geboortemaand
- Kinderen gaan naar school vanaf hun 4e verjaardag: ‘Continu toelaten’
- Schooljaar start ±1 september
- Alleen kinderen die in de zomervakantie jarig zijn kunnen precies 8 jaar over de basisschool
doen
- Kinderen van één geboortejaar (nu 2016) gaan door naar groep 3
- Kinderen binnen een groep verschillen ongeveer 1 jaar in leeftijd
- Geldt niet alleen op school, ook bij activiteiten in de vrije tijd
- In Nederland geen harde grens voor doorstroom naar groep 3 (Richtlijn voorheen 1 oktober,
nu 1 januari)
- Beslissing genomen op basis van ontwikkeling van het kind
- In competitieve onderwijssystemen leeftijdspositie soms bewust bepaald (kan voor- of
nadelen hebben om jongste of oudste in de klas te zijn)
In ons onderwijssysteem geldt
- Hoe eerder in het jaar geboren, hoe ouder
- Hoe later in het jaar geboren, hoe jonger
3
, Geboortemaandeffect: op basis van geboortemaand word je ingedeeld in klas. Kunnen grote
verschillen tussen leeftijden zitten.
Verachtert et al. (2010):
- Jonge kinderen presteren gemiddeld minder goed op rekenen
- Verschillen in prestaties zijn in groep 4 kleiner dan in groep 3
- Jongere kinderen groeien sneller in rekenvaardigheden
- Maar.. Verschillen zijn er nog steeds eind groep 4
Let op: het verschil in leeftijd binnen de klas wordt steeds groter. Hoe komt dat?
- Groepen worden meer qua niveau homogeen door selectieproces: doubleren en versnellen.
Er is sociale ongelijkheid binnen het onderwijs door verschillen in geboortemaand
- Jongste kinderen zijn nog minder ontwikkeld
- Jongste kinderen binnen een groep onderschat
- De standaard is te hoog gegrepen voor jongste kinderen
- Jonge kinderen ervaren minder zelfvertrouwen
- Jongere kinderen blijven vaker zitten
- Binnen de groep zittenblijvers doen de jongere kinderen het beter dan de oudere kinderen.
Blijven zitten
Hetzelfde schooljaar nog eens doorlopen
Meta-analyse Goos et al. (2021)
- 84 goed uitgevoerde studies naar blijven zitten van de kleuterklas tot de middelbare school
van 2000 tot 2019
- Effecten op schoolprestaties, psychosociaal functioneren, carrière
Voordelen:
- Stof bouwt op
- Homogene groepen
- Even de beste zijn
- Hard werken om door te gaan (door het idee van blijven zitten)
Nadelen:
- Kost geld! (ongeveer €10.000)
- Vrienden gaan door
- Veel herhaling; geen uitdaging
- Stressvol
Moeilijk te onderzoeken!
- Er is geen experimenteel onderzoek mogelijk
4
