Samenvatting De Kaart
Cartografie
Een grafische weergave van ruimtelijke aspecten van de werkelijkheid
Een gemodelleerde weergave van het (aard)oppervlak; meestal een geografische weergave soms
schematisch
Een visuele representatie van ruimtelijke verschijnselen
Een schaalmodel van de werkelijkheid
Een flexibele interface op ruimtelijke gegevens
Cartografie: de wetenschap en techniek om geografische ruimte gebonden informatie met analoge
en digitale middelen in kaarten en verdere media inzichtelijk en aanschouwelijk te maken.
Analoog: de klassieke kaarten op papier
Digitaal: via het web
- Statisch/dynamisch
- Interactief/niet interactief
Geografische informatie: wat je in werkelijkheid ziet, het zegt iets over de ruimte waar het staat
(ruimte gebonden).
Doel van een kaart is het in kaart brengen van:
Locaties van objecten en verschijnselen
Zichtbare en onzichtbare ruimtelijke verschijnselen. De kunst is dan om dergelijke onbekende,
onzichtbare verschijnselen aansprekend in beeld te brengen.
Ruimtelijke patronen binnen één verschijnsel en relaties tussen verschillende verschijnselen
Horizontale relaties: relaties (verschillen en overeenkomsten) tussen twee of meer gebieden (bijv.
handel en migratie stromen).
Verticale relaties: samenhangende relaties tussen twee (of soms meer) thema’s (bijv. de relatie
tussen hoogteligging en bevolkingsdichtheid).
Om dit goed zichtbaar te kunnen maken moeten objecten op het gebogen vlak van de aarde met zo
min mogelijk vervorming en op schaal worden weergegeven. Dit gebeurt door het toepassen van de
volgende technieken:
Op schaal tekenen van de kaart.
Weglating/generalisatie van zaken uit de werkelijkheid die er niet toe doen of het beeld kunnen
vertroebelen.
Het toepassen van de juiste projectie.
zonder deze technieken zouden kaarten niet verkleind en gebogen zijn, ofwel onhandelbaar. Het
aantal details zou te groot zijn, waardoor geen enkel overzicht verkregen zou worden. Kaarten laten
slechts een beperkt aantal aspecten zien van wat de gehele aarde in al zijn verscheidenheid herbergt,
zowel fysiek als sociaal, al of niet ontdekt, al of niet in kaart gebracht.
Ontwikkeling wereldbeeld
Vorm van de aarde:
Aarde is een platte schijf, een cilinder of een soort dobbelsteen (Plato).
Beelden van de aarde veranderden door zons- en maansverduisteringen (Archimedes,
Aristoteles).
Middeleeuws wereldbeeld: aarde is een platte schijf.
Herontdekking/bevestiging vermoeden (15e/16e eeuw), nieuwe meetmethoden bij wereldreizen:
aarde is bolvormig.
, Berekening omtrek aarde
Afstand tussen Alexandrië en Syene door middel van staven. Erastothenes bepaalde de omtrek van
de aarde op deze manier en kwam uit op ongeveer de omtrek van de aarde nu.
Kaarten van vroeger
De wereldkaart van Ptolomaeus (150 n. Chr.)
Vermeldt als eerste geografische coördinaten
van plaatsen en plaatst windrichtingen.
De Tabula Peutingeriana (3e/4e eeuw n. Chr.)
Romeinen waren erg gericht op de uitbreiding
van hun rijk.
Romeinse cultuur is gericht op het vasteland van
Europa.
Schuinzicht, niet van bovenaf (minder realistisch)
bedoelt voor het leger.
T in O kaart Middeleeuwen (8e eeuw)
Men dacht in die tijd alleen aan Bijbelse verhalen.
De kerk zie je opkomen en langzaam de macht grijpen.
Uitgangspunt van de kerk was de Bijbel, hier zijn de
kaarten op gebaseerd.
T in O kaart was de kaart die toen gangbaar was
De zonen van Noach zijn naar verschillende delen van de
wereld gegaan en hebben zich hier voortgeplant.
Waldseemüller kaart (1507)
Renaissance: wedergeboorte na de
Middeleeuwen.
Wedegeboorte van de wetenschap.
Amerika vernoemt naar Amerigo Vespucci, (AmerikA
genoemd, want moeder aarde)
Positie van de aarde
Geocentrisch (Ptolomeus) aarde staat centraal, middelpunt van het denken.
Heliocentrisch (Galileo Galilei, 1632): zon staat centraal.
Cartografie
Een grafische weergave van ruimtelijke aspecten van de werkelijkheid
Een gemodelleerde weergave van het (aard)oppervlak; meestal een geografische weergave soms
schematisch
Een visuele representatie van ruimtelijke verschijnselen
Een schaalmodel van de werkelijkheid
Een flexibele interface op ruimtelijke gegevens
Cartografie: de wetenschap en techniek om geografische ruimte gebonden informatie met analoge
en digitale middelen in kaarten en verdere media inzichtelijk en aanschouwelijk te maken.
Analoog: de klassieke kaarten op papier
Digitaal: via het web
- Statisch/dynamisch
- Interactief/niet interactief
Geografische informatie: wat je in werkelijkheid ziet, het zegt iets over de ruimte waar het staat
(ruimte gebonden).
Doel van een kaart is het in kaart brengen van:
Locaties van objecten en verschijnselen
Zichtbare en onzichtbare ruimtelijke verschijnselen. De kunst is dan om dergelijke onbekende,
onzichtbare verschijnselen aansprekend in beeld te brengen.
Ruimtelijke patronen binnen één verschijnsel en relaties tussen verschillende verschijnselen
Horizontale relaties: relaties (verschillen en overeenkomsten) tussen twee of meer gebieden (bijv.
handel en migratie stromen).
Verticale relaties: samenhangende relaties tussen twee (of soms meer) thema’s (bijv. de relatie
tussen hoogteligging en bevolkingsdichtheid).
Om dit goed zichtbaar te kunnen maken moeten objecten op het gebogen vlak van de aarde met zo
min mogelijk vervorming en op schaal worden weergegeven. Dit gebeurt door het toepassen van de
volgende technieken:
Op schaal tekenen van de kaart.
Weglating/generalisatie van zaken uit de werkelijkheid die er niet toe doen of het beeld kunnen
vertroebelen.
Het toepassen van de juiste projectie.
zonder deze technieken zouden kaarten niet verkleind en gebogen zijn, ofwel onhandelbaar. Het
aantal details zou te groot zijn, waardoor geen enkel overzicht verkregen zou worden. Kaarten laten
slechts een beperkt aantal aspecten zien van wat de gehele aarde in al zijn verscheidenheid herbergt,
zowel fysiek als sociaal, al of niet ontdekt, al of niet in kaart gebracht.
Ontwikkeling wereldbeeld
Vorm van de aarde:
Aarde is een platte schijf, een cilinder of een soort dobbelsteen (Plato).
Beelden van de aarde veranderden door zons- en maansverduisteringen (Archimedes,
Aristoteles).
Middeleeuws wereldbeeld: aarde is een platte schijf.
Herontdekking/bevestiging vermoeden (15e/16e eeuw), nieuwe meetmethoden bij wereldreizen:
aarde is bolvormig.
, Berekening omtrek aarde
Afstand tussen Alexandrië en Syene door middel van staven. Erastothenes bepaalde de omtrek van
de aarde op deze manier en kwam uit op ongeveer de omtrek van de aarde nu.
Kaarten van vroeger
De wereldkaart van Ptolomaeus (150 n. Chr.)
Vermeldt als eerste geografische coördinaten
van plaatsen en plaatst windrichtingen.
De Tabula Peutingeriana (3e/4e eeuw n. Chr.)
Romeinen waren erg gericht op de uitbreiding
van hun rijk.
Romeinse cultuur is gericht op het vasteland van
Europa.
Schuinzicht, niet van bovenaf (minder realistisch)
bedoelt voor het leger.
T in O kaart Middeleeuwen (8e eeuw)
Men dacht in die tijd alleen aan Bijbelse verhalen.
De kerk zie je opkomen en langzaam de macht grijpen.
Uitgangspunt van de kerk was de Bijbel, hier zijn de
kaarten op gebaseerd.
T in O kaart was de kaart die toen gangbaar was
De zonen van Noach zijn naar verschillende delen van de
wereld gegaan en hebben zich hier voortgeplant.
Waldseemüller kaart (1507)
Renaissance: wedergeboorte na de
Middeleeuwen.
Wedegeboorte van de wetenschap.
Amerika vernoemt naar Amerigo Vespucci, (AmerikA
genoemd, want moeder aarde)
Positie van de aarde
Geocentrisch (Ptolomeus) aarde staat centraal, middelpunt van het denken.
Heliocentrisch (Galileo Galilei, 1632): zon staat centraal.
