Inhoudsopgave
College 1 – bestralingstechnieken mammacarcinoom.........................................................................................2
College 2 – bestralingsbijwerkingen en kwaliteit van leven..............................................................................11
College 2 – voorbereidingsopdracht..................................................................................................................21
,College 1 – bestralingstechnieken mammacarcinoom
Instelling
Mamma plank:
- Beide armen omhoog
- Hoek (plank) 5-10 graden
Sternum evenwijdig aan tafel (met plannen wordt het makkelijker om je dosis
homogeen te krijgen).
- Bilsteun
- Evt. voetensteun
Doordat je omhoog ligt, door de mamma plank, kan de patiënt naar beneden glijden
hiervoor hebben we de bilsteun.
Ook moeten beide armen omhoog. Door één arm omhoog te doen komt de patiënt scheef te
liggen.
Voorbereiding mamma links
= (4D) CT-scan
- Er wordt bij een (4D) CT-scan gebruik gemaakt van breath hold
- Met de linker mamma wordt er rekening gehouden met het hart (=kritieke orgaan)
Doelgebied en kritieke organen
- Witte clipjes op de planning: de tumor is al geopereerd, die clipjes heeft de chirurg
achter gelaten zodat wij goed kunnen bestralen. De loodkorreltjes worden geplaatst
op het punt waar de chirurg naar binnen is gegaan om de tumor te verwijderen.
- De loodkorrel helemaal bij de andere mamma geeft aan dat daar de contra laterale
mamma (=kritieke orgaan) begint.
- De buitenste loodkorreltjes geven het begin en het einde van de klierschijf aan. Begin
en einde van de borst.
Op het moment dat er borstkanker is
geconstateerd moet een patiënt
binnen 6 weken beginnen met
radiotherapie, tussendoor moet de
patiënt nog geopereerd worden.
Dit is een strak schema waardoor er
tijdens de bestraling nog wondvocht
aanwezig kan zijn. Je gaat ondanks het
wondvocht beginnen met bestralen
zodat er geen metastasen op afstand
kunnen ontstaan.
Primair bestralen we de hele mamma en aanvullend bestralen we het doelgebied waar de
tumor heeft gezeten.
, Doelgebied:
- De gehele mamma! (PTV1)
Alleen tumorbed/ operatiegebied (PTV2) is niet voldoende
Kritieke organen:
- Contralaterale mamma
Kans op tumor inductie
- Long
Kans op pneumonitits (1-4%)
- Hart
Kans op hartfalen neemt toe met 7,4% per Gy (Darby et al 2013)
Chemotherapie dosistolerantie neemt af
Schampvelden techniek (PTV 1)
- Doelgebied: gehele mamma (PTV 1)
- 2 tangentiële velden:
o Divergentie vrij
o Schampen van de mamma
o BEV
o Evt. collimator draaien i.v.m. intekening
- MLC gebruik (PTV1 minimaal) alleen wanneer een patiënt een hele asymetrische
mamma heeft, dan mag je MLC’s plaatsen om de dosis in de longen wat lager te
krijgen.
Geen gebruik van MLC, want je blokt lucht af en de patiënt heeft een free breading. Maar op
het moment dat je gaat ademhalen gaat je thorax wand omhoog, als er nu allemaal MLC’s
zouden zitten, dan zal het doelgebied te weinig dosis ontvangen.
A = begin klierschijf mamma (mediale grens)
B = begin klierschijf mamma (laterale kant)
Lijn van A naar B is je veldgrens waar je niet
overheen wilt tijdens het bestralen, want
daaronder zitten de longen en het hart.
I = isocentrum, dit is het draaipunt en zit in het
midden zodat je een homogene dosisverdeling
krijgt.
College 1 – bestralingstechnieken mammacarcinoom.........................................................................................2
College 2 – bestralingsbijwerkingen en kwaliteit van leven..............................................................................11
College 2 – voorbereidingsopdracht..................................................................................................................21
,College 1 – bestralingstechnieken mammacarcinoom
Instelling
Mamma plank:
- Beide armen omhoog
- Hoek (plank) 5-10 graden
Sternum evenwijdig aan tafel (met plannen wordt het makkelijker om je dosis
homogeen te krijgen).
- Bilsteun
- Evt. voetensteun
Doordat je omhoog ligt, door de mamma plank, kan de patiënt naar beneden glijden
hiervoor hebben we de bilsteun.
Ook moeten beide armen omhoog. Door één arm omhoog te doen komt de patiënt scheef te
liggen.
Voorbereiding mamma links
= (4D) CT-scan
- Er wordt bij een (4D) CT-scan gebruik gemaakt van breath hold
- Met de linker mamma wordt er rekening gehouden met het hart (=kritieke orgaan)
Doelgebied en kritieke organen
- Witte clipjes op de planning: de tumor is al geopereerd, die clipjes heeft de chirurg
achter gelaten zodat wij goed kunnen bestralen. De loodkorreltjes worden geplaatst
op het punt waar de chirurg naar binnen is gegaan om de tumor te verwijderen.
- De loodkorrel helemaal bij de andere mamma geeft aan dat daar de contra laterale
mamma (=kritieke orgaan) begint.
- De buitenste loodkorreltjes geven het begin en het einde van de klierschijf aan. Begin
en einde van de borst.
Op het moment dat er borstkanker is
geconstateerd moet een patiënt
binnen 6 weken beginnen met
radiotherapie, tussendoor moet de
patiënt nog geopereerd worden.
Dit is een strak schema waardoor er
tijdens de bestraling nog wondvocht
aanwezig kan zijn. Je gaat ondanks het
wondvocht beginnen met bestralen
zodat er geen metastasen op afstand
kunnen ontstaan.
Primair bestralen we de hele mamma en aanvullend bestralen we het doelgebied waar de
tumor heeft gezeten.
, Doelgebied:
- De gehele mamma! (PTV1)
Alleen tumorbed/ operatiegebied (PTV2) is niet voldoende
Kritieke organen:
- Contralaterale mamma
Kans op tumor inductie
- Long
Kans op pneumonitits (1-4%)
- Hart
Kans op hartfalen neemt toe met 7,4% per Gy (Darby et al 2013)
Chemotherapie dosistolerantie neemt af
Schampvelden techniek (PTV 1)
- Doelgebied: gehele mamma (PTV 1)
- 2 tangentiële velden:
o Divergentie vrij
o Schampen van de mamma
o BEV
o Evt. collimator draaien i.v.m. intekening
- MLC gebruik (PTV1 minimaal) alleen wanneer een patiënt een hele asymetrische
mamma heeft, dan mag je MLC’s plaatsen om de dosis in de longen wat lager te
krijgen.
Geen gebruik van MLC, want je blokt lucht af en de patiënt heeft een free breading. Maar op
het moment dat je gaat ademhalen gaat je thorax wand omhoog, als er nu allemaal MLC’s
zouden zitten, dan zal het doelgebied te weinig dosis ontvangen.
A = begin klierschijf mamma (mediale grens)
B = begin klierschijf mamma (laterale kant)
Lijn van A naar B is je veldgrens waar je niet
overheen wilt tijdens het bestralen, want
daaronder zitten de longen en het hart.
I = isocentrum, dit is het draaipunt en zit in het
midden zodat je een homogene dosisverdeling
krijgt.
