Samenvatting Psychische aandoeningen: psychopathologie vanuit herstelperspectief
H12, 14 en 16
H12: Autisme
12.1 Er zijn verschillende kenmerken van autisme. Moeite met sociale interacties en gehechtheid aan
vaste patronen en stereotiep gedrag zijn altijd aanwezig. De overige kenmerken komen niet allemaal
en niet in dezelfde mate voor bij hen.
Moeite met sociale interacties
Meest kenmerkende van autisme: onvermogen of beperkt vermogen van begrijpen van sociale
verkeer tussen mensen en hier zelf adequaat deel aan nemen. Zowel talige als non-verbale
communicatie. Kan hierdoor lastig om wederkerig contact aan te gaan. Sociale interacties worden
geregistreerd, maar niet of nauwelijks begrepen.
Gehechtheid aan vaste patronen en stereotiep gedrag
Voor veel autisten moeten dingen hetzelfde blijven. Opgaan in bepaalde handelingen. Vaste
gewoonten en rituelen zijn voor een ieder belangrijk, bij afwijking bij mensen met autisme kan dit
zorgen voor onrust of panische angst.
Oog voor detail, moeite met geheel
Nemen heel gedetailleerd waar, maar zien niet (altijd) het grote geheel.
Gebruik van taal
Bij ernstige vorm kan de taalontwikkeling niet of verminderd op gang komen. Soms papegaaien of
echolalie. Soms leren de taal correct, maar moeilijk om taal adequaat te gebruiken. Vatten taal
letterlijk op, beeldspraak wordt niet begrepen. Anderen zijn juist taalgevoelig.
Motorische onhandigheid
Motorische ontwikkeling is in veel gevallen vertraagd. Samen met sociale beperkingen kan het
sociale binding in de weg staan, laagzelfbeeld geven.
Zintuigelijke verschijningen
Zintuigelijke waarneming verloopt vrijwel altijd anders. Bijvoorbeeld; pijnprikkels kunnen verdragen,
gefascineerd voor geluid, overgevoelig voor zintuigelijke prikkels. Onderprikkeling kan ook van
toepassing zijn: dat prikkels onvoldoende binnenkomen. Ook kun je weinig tot actie komen: de in- of
externe prikkels worden onvoldoende ervaren. Over- en ondergevoeligheid kunnen bij een zelfde
persoon afwisselen.
Talenten
Brengt ook vaardigheden mee. Eerlijk, houden van regels en afspraken. Kunnen zich storten op een
onderwerp, waar ze dan van alles van weten.
Autisme bij jongens en meisjes
Drie tot vier keer zo vaak bij jongens als bij meisjes. Men vermoedt onderdiagnostiek bij meisjes.
Meisjes zouden hun beperkingen beter kunnen camoufleren. Soms op latere leeftijd andere
psychische klachten door het op tenen lopen.
Bijkomende lichamelijke , sociale en psychische problemen
Lichamelijke problemen
Moeilijke eters (als kind). Maag- en darmklachten (helft van de mensen). Samenhang wordt
, onderzocht; lijken genmutaties te zijn.
Epilepsie en slaapproblemen komen regelmatig voor.
Sociale problemen
Uitsluiting en mogelijk pestgedrag van ander door beperkt sociale vermogen. Aangaan van relaties
kan ingewikkeld zijn, ook op latere leeftijd vriendschappen opbouwen. Eenzaam zijn en ongelukkig
voelen tot gevolg. Ondersteuning op sociale problemen kan leiden tot minder psychische problemen.
Psychische problemen
Bij kinderen onbegrepen angsten en gedragsproblemen. Sociale problemen kunnen leiden tot
depressie, zelfbeschadiging, suïcidaliteit. 40% krijgt gedurende leven ook andere diagnoses.
Verklaring: genetische aanleg en emotionele en sociale gevolg van autisme.
Genderidentiteit en seksuele voorkeur
Opvallend is het hoge percentage van mensen met autisme dat een genderidentiteit heeft die niet of
gedeeltelijk overeenkomt met hun biologische geslacht.
Autisme en verstandelijke beperking
Exacte aantal nog onbekend. Vermoedelijk 25% die tevens VB heeft.
Autistische kenmerken in de loop van het leven
Een conditie die gedurende het hele leven blijft bestaan, maar in wisselende mate last van
kenmerken. Mensen blijven zich ontwikkelen en leren, waardoor zij beter met beperkingen omgaan.
12.2 Theorieën die autisme proberen te verklaren
Biologische verklaringen liggen op gebied van hersen ontwikkeling en de erfelijke aanleg.
Een neurobiologische ontwikkelingsstoornis: afwijkingen (variaties) treden op in ontwikkeling van het
brein. Begint al ver voor geboorte en zet zich eerste levensjaren voort. Verschillen met mensen
zonder autisme:
- In de eerste zes levensjaren groeien de hersenen sneller dan gemiddeld. Vooral de prefrontale
cortex.
- Tijdens de bassischoolleeftijd en daarna neemt hersenvergroting af. Frontale hersenkwabben
blijven wel groter (totale volume niet).
- Verschillende hersengebieden zijn bij mensen met autisme vergroot. Ook kleine hersenen zijn
vergroot.
- Het aantal en de kwaliteit van de synaptische verbindingen wijkt af. Zenuwcellen hebben meer
dendrieten en synaptische verbindingen dan zonder autisme. Lokale connectiviteit liggen connecties
relatief dichter bij elkaar. Globale connectiviteit lijken minder goed te functioneren. Wat juist
belangrijk is voor samenwerking hersengebieden.
Dit zegt iets over groepen: niet over individuen.
Spiegelneuronen zijn zenuwcellen. Spiegelen activiteiten van anderen in ons eigen brein.
Aangenomen wordt dat spiegelneuronen belangrijk zijn om handelingen van anderen te kunnen
begrijpen en om te kunnen leren door na te doen. Komen ook voor in delen van het ‘sociale brein’ =
een neuraal netwerk waarin verschillende hersenen met elkaar verbonden zijn. Prefontale corext en
amandelkern (amygdala) zorgen ervoor sociaal-emotionele signalen te begrijpen en daarop te
reageren. Verminderde activiteit bij mensen met autisme bij sociale stimulatie. Niet zeker of dit
gevolg van afwijkende sociaal-emotionele ontwikkeling is aangetoond.
H12, 14 en 16
H12: Autisme
12.1 Er zijn verschillende kenmerken van autisme. Moeite met sociale interacties en gehechtheid aan
vaste patronen en stereotiep gedrag zijn altijd aanwezig. De overige kenmerken komen niet allemaal
en niet in dezelfde mate voor bij hen.
Moeite met sociale interacties
Meest kenmerkende van autisme: onvermogen of beperkt vermogen van begrijpen van sociale
verkeer tussen mensen en hier zelf adequaat deel aan nemen. Zowel talige als non-verbale
communicatie. Kan hierdoor lastig om wederkerig contact aan te gaan. Sociale interacties worden
geregistreerd, maar niet of nauwelijks begrepen.
Gehechtheid aan vaste patronen en stereotiep gedrag
Voor veel autisten moeten dingen hetzelfde blijven. Opgaan in bepaalde handelingen. Vaste
gewoonten en rituelen zijn voor een ieder belangrijk, bij afwijking bij mensen met autisme kan dit
zorgen voor onrust of panische angst.
Oog voor detail, moeite met geheel
Nemen heel gedetailleerd waar, maar zien niet (altijd) het grote geheel.
Gebruik van taal
Bij ernstige vorm kan de taalontwikkeling niet of verminderd op gang komen. Soms papegaaien of
echolalie. Soms leren de taal correct, maar moeilijk om taal adequaat te gebruiken. Vatten taal
letterlijk op, beeldspraak wordt niet begrepen. Anderen zijn juist taalgevoelig.
Motorische onhandigheid
Motorische ontwikkeling is in veel gevallen vertraagd. Samen met sociale beperkingen kan het
sociale binding in de weg staan, laagzelfbeeld geven.
Zintuigelijke verschijningen
Zintuigelijke waarneming verloopt vrijwel altijd anders. Bijvoorbeeld; pijnprikkels kunnen verdragen,
gefascineerd voor geluid, overgevoelig voor zintuigelijke prikkels. Onderprikkeling kan ook van
toepassing zijn: dat prikkels onvoldoende binnenkomen. Ook kun je weinig tot actie komen: de in- of
externe prikkels worden onvoldoende ervaren. Over- en ondergevoeligheid kunnen bij een zelfde
persoon afwisselen.
Talenten
Brengt ook vaardigheden mee. Eerlijk, houden van regels en afspraken. Kunnen zich storten op een
onderwerp, waar ze dan van alles van weten.
Autisme bij jongens en meisjes
Drie tot vier keer zo vaak bij jongens als bij meisjes. Men vermoedt onderdiagnostiek bij meisjes.
Meisjes zouden hun beperkingen beter kunnen camoufleren. Soms op latere leeftijd andere
psychische klachten door het op tenen lopen.
Bijkomende lichamelijke , sociale en psychische problemen
Lichamelijke problemen
Moeilijke eters (als kind). Maag- en darmklachten (helft van de mensen). Samenhang wordt
, onderzocht; lijken genmutaties te zijn.
Epilepsie en slaapproblemen komen regelmatig voor.
Sociale problemen
Uitsluiting en mogelijk pestgedrag van ander door beperkt sociale vermogen. Aangaan van relaties
kan ingewikkeld zijn, ook op latere leeftijd vriendschappen opbouwen. Eenzaam zijn en ongelukkig
voelen tot gevolg. Ondersteuning op sociale problemen kan leiden tot minder psychische problemen.
Psychische problemen
Bij kinderen onbegrepen angsten en gedragsproblemen. Sociale problemen kunnen leiden tot
depressie, zelfbeschadiging, suïcidaliteit. 40% krijgt gedurende leven ook andere diagnoses.
Verklaring: genetische aanleg en emotionele en sociale gevolg van autisme.
Genderidentiteit en seksuele voorkeur
Opvallend is het hoge percentage van mensen met autisme dat een genderidentiteit heeft die niet of
gedeeltelijk overeenkomt met hun biologische geslacht.
Autisme en verstandelijke beperking
Exacte aantal nog onbekend. Vermoedelijk 25% die tevens VB heeft.
Autistische kenmerken in de loop van het leven
Een conditie die gedurende het hele leven blijft bestaan, maar in wisselende mate last van
kenmerken. Mensen blijven zich ontwikkelen en leren, waardoor zij beter met beperkingen omgaan.
12.2 Theorieën die autisme proberen te verklaren
Biologische verklaringen liggen op gebied van hersen ontwikkeling en de erfelijke aanleg.
Een neurobiologische ontwikkelingsstoornis: afwijkingen (variaties) treden op in ontwikkeling van het
brein. Begint al ver voor geboorte en zet zich eerste levensjaren voort. Verschillen met mensen
zonder autisme:
- In de eerste zes levensjaren groeien de hersenen sneller dan gemiddeld. Vooral de prefrontale
cortex.
- Tijdens de bassischoolleeftijd en daarna neemt hersenvergroting af. Frontale hersenkwabben
blijven wel groter (totale volume niet).
- Verschillende hersengebieden zijn bij mensen met autisme vergroot. Ook kleine hersenen zijn
vergroot.
- Het aantal en de kwaliteit van de synaptische verbindingen wijkt af. Zenuwcellen hebben meer
dendrieten en synaptische verbindingen dan zonder autisme. Lokale connectiviteit liggen connecties
relatief dichter bij elkaar. Globale connectiviteit lijken minder goed te functioneren. Wat juist
belangrijk is voor samenwerking hersengebieden.
Dit zegt iets over groepen: niet over individuen.
Spiegelneuronen zijn zenuwcellen. Spiegelen activiteiten van anderen in ons eigen brein.
Aangenomen wordt dat spiegelneuronen belangrijk zijn om handelingen van anderen te kunnen
begrijpen en om te kunnen leren door na te doen. Komen ook voor in delen van het ‘sociale brein’ =
een neuraal netwerk waarin verschillende hersenen met elkaar verbonden zijn. Prefontale corext en
amandelkern (amygdala) zorgen ervoor sociaal-emotionele signalen te begrijpen en daarop te
reageren. Verminderde activiteit bij mensen met autisme bij sociale stimulatie. Niet zeker of dit
gevolg van afwijkende sociaal-emotionele ontwikkeling is aangetoond.
