Bedrijfseconomie H1
Hoofdstuk 1 De balans
Een balans is een moment opname van de bezittingen en schulden van een
organisatie. Het is een van de financiële instrumenten om te beoordelen hoe een
organisatie er financieel voor staat.
Balans: activa en passiva
Winst halen is vanuit bedrijfseconomisch oogpunt het doel in het economisch
verkeer. Door winst neemt het eigen vermogen van de onderneming toe en wordt de
continuïteit van de onderneming financieel geborgd. Ook kan een bedrijf verlies
leiden, hiervan wordt het eigenvermogen minder en het kan zelfs negatief worden.
Blijft het negatief dan kan een bedrijf problemen krijgen met het aantrekken van
liquiditeiten of kredieten (bank- of leverancierskrediet). Het vermogen kan ook
afnemen door uitkering van aandeelhouders of opnamen van ondernemers.
De balans geeft inzicht in de bezittingen (activa) en vermogenspositie (passiva), de
meest eenvoudige vorm ziet er als volgt uit:
Balans
Activa Passiva
Vaste activa Eigen vermogen
Vlottende activa Vreemd vermogen
Totaal activa Totaal passiva
De linkerzijde (debet) van de balans geeft de bezittingen weer en de rechterzijde
(credit) de manier waarop de bezittingen gefinancierd zijn. De posten op de balans
zijn altijd op deze manier geordend, vast naar vlot/eigen naar vreemd. Vast wil
zeggen dat het langer dan een jaar in het bezit is, vlot wil zeggen dat het korter dan
een jaar in bezit is. Het zelfde geldt voor eigen vermogen langer dan een jaar en
vreemd vermogen korter dan een jaar.
Activa
De vaste activa bestaan uit duurzame productiemiddelen, terrein, gebouw,
machines en auto’s bijvoorbeeld. Dit kan wel verkocht worden, maar de bedoeling is
dat dit langer dan een jaar in bezit is. De activa zijn middelen waarover het bedrijf
beschikt en economisch voordeel uit kan halen, het zijn productiemiddelen waarmee
goederen en diensten geproduceerd kunnen worden. Diensten als opleidingen voor
BHV’ers worden ook bij de activa geproduceerd: hiervoor zijn auto’s, lesmateriaal en
lesruimte nodig. De medewerkers komen niet terug in de balans, ‘het menselijk
kapitaal’ komt in financiële zin terug bij de winst- en verliesrekening.
De meest vaste bestanddelen staan bovenaan, de vaste activa. Hierin worden ze
ook gerangschikt, eerst terreinen, gebouwen en daarna inventaris en
vervoersmiddelen. De liquide middelen (geld) staan altijd aan de activazijde.
, Investeringen en afschrijvingen
Brandweerauto’s, kazernes, blusmiddelen en bureaus in het kantoor noemen we
(duurzame) productiemiddelen. Iedere periode dat de productiemiddelen minder
waard worden, zal de waardevermindering als afschrijvingskosten in de winst- en
verliesrekening worden opgenomen. De afschrijvingskosten noemen we de
afschrijvingen. Bij toepassing van afschrijvingssystematiek worden de kosten over
meerdere jaren verdeeld.
Activeren
De aanschafwaarde (AW) van een productiemiddel wordt onder de vaste activa op
de balans geplaatst, het activeren van het productiemiddel. Hierbij wordt een
ondergrens gehanteerd, omdat productiemiddelen van lage waarde niet geactiveerd
worden. Deze grens is afhankelijk van de grootte van de organisatie, vuistregel is
meestal 500 tot 1000 euro. Je zou kunnen zeggen dat niet-geactiveerde
productiemiddelen in één jaar helemaal worden afgeschreven.
Boekwaarde
De waarde van de activa op het moment van het opstellen van de balans is de
boekwaarde. De boekwaarde is dus de aanschafwaarde min de tot dat moment
berekende afschrijvingskosten.
BW=AW-afschrijvingen
Restwaarde
Het verschil met de niet-geactiveerde productiemiddelen is dat geactiveerde
productiemiddelen een restwaarde hebben. De restwaarde is de geschatte
verkoopwaarde aan het einde van de levensduur. Vaste activa worden afgeschreven
totdat de waarde gelijk is aan de restwaarde. In de praktijk wordt het
productiemiddel afgeschreven totdat de restwaarde €0 is. Op dat moment staat het
nog wel actief op de balans met een waarde 0 (soms met 1). De restwaarde zorgt
ervoor dat het niet verdwijnt in de administratie.
De belastingdienst accepteert een restwaarde van €0, ook al is het product nog te
verkopen voor een hoger bedrag. De meeste vaste activa worden afgeschreven in 5
jaar, alleen bij gebouwen en grond is dit anders. De restwaarde mag hier niet onder
de WOZ-waarde komen, deze is vastgesteld door de gemeente (bodemwaarde). Als
het product gesloopt moet worden is de restwaarde €0 en moet de kosten van de
sloop op de balans onder voorzieningen komen (credit zijde), dit is een bedrag dat je
reserveert om de kosten in de toekomst te betalen.
Desinvesteren
Desinvesteren is dat een product uit de administratie wordt gehaald. Dat wordt
alleen gedaan als het niet meer ter beschikking/dienstbaar is aan de productie,
omdat het verkocht of gesloopt is.
Lineaire afschrijving
Dit is de meest gebruikte vorm van afschrijven, hierbij wordt er ieder jaar een vast
percentage, van de aanschafwaarde, afgeschreven totdat de restwaarde is bereikt.
Hoofdstuk 1 De balans
Een balans is een moment opname van de bezittingen en schulden van een
organisatie. Het is een van de financiële instrumenten om te beoordelen hoe een
organisatie er financieel voor staat.
Balans: activa en passiva
Winst halen is vanuit bedrijfseconomisch oogpunt het doel in het economisch
verkeer. Door winst neemt het eigen vermogen van de onderneming toe en wordt de
continuïteit van de onderneming financieel geborgd. Ook kan een bedrijf verlies
leiden, hiervan wordt het eigenvermogen minder en het kan zelfs negatief worden.
Blijft het negatief dan kan een bedrijf problemen krijgen met het aantrekken van
liquiditeiten of kredieten (bank- of leverancierskrediet). Het vermogen kan ook
afnemen door uitkering van aandeelhouders of opnamen van ondernemers.
De balans geeft inzicht in de bezittingen (activa) en vermogenspositie (passiva), de
meest eenvoudige vorm ziet er als volgt uit:
Balans
Activa Passiva
Vaste activa Eigen vermogen
Vlottende activa Vreemd vermogen
Totaal activa Totaal passiva
De linkerzijde (debet) van de balans geeft de bezittingen weer en de rechterzijde
(credit) de manier waarop de bezittingen gefinancierd zijn. De posten op de balans
zijn altijd op deze manier geordend, vast naar vlot/eigen naar vreemd. Vast wil
zeggen dat het langer dan een jaar in het bezit is, vlot wil zeggen dat het korter dan
een jaar in bezit is. Het zelfde geldt voor eigen vermogen langer dan een jaar en
vreemd vermogen korter dan een jaar.
Activa
De vaste activa bestaan uit duurzame productiemiddelen, terrein, gebouw,
machines en auto’s bijvoorbeeld. Dit kan wel verkocht worden, maar de bedoeling is
dat dit langer dan een jaar in bezit is. De activa zijn middelen waarover het bedrijf
beschikt en economisch voordeel uit kan halen, het zijn productiemiddelen waarmee
goederen en diensten geproduceerd kunnen worden. Diensten als opleidingen voor
BHV’ers worden ook bij de activa geproduceerd: hiervoor zijn auto’s, lesmateriaal en
lesruimte nodig. De medewerkers komen niet terug in de balans, ‘het menselijk
kapitaal’ komt in financiële zin terug bij de winst- en verliesrekening.
De meest vaste bestanddelen staan bovenaan, de vaste activa. Hierin worden ze
ook gerangschikt, eerst terreinen, gebouwen en daarna inventaris en
vervoersmiddelen. De liquide middelen (geld) staan altijd aan de activazijde.
, Investeringen en afschrijvingen
Brandweerauto’s, kazernes, blusmiddelen en bureaus in het kantoor noemen we
(duurzame) productiemiddelen. Iedere periode dat de productiemiddelen minder
waard worden, zal de waardevermindering als afschrijvingskosten in de winst- en
verliesrekening worden opgenomen. De afschrijvingskosten noemen we de
afschrijvingen. Bij toepassing van afschrijvingssystematiek worden de kosten over
meerdere jaren verdeeld.
Activeren
De aanschafwaarde (AW) van een productiemiddel wordt onder de vaste activa op
de balans geplaatst, het activeren van het productiemiddel. Hierbij wordt een
ondergrens gehanteerd, omdat productiemiddelen van lage waarde niet geactiveerd
worden. Deze grens is afhankelijk van de grootte van de organisatie, vuistregel is
meestal 500 tot 1000 euro. Je zou kunnen zeggen dat niet-geactiveerde
productiemiddelen in één jaar helemaal worden afgeschreven.
Boekwaarde
De waarde van de activa op het moment van het opstellen van de balans is de
boekwaarde. De boekwaarde is dus de aanschafwaarde min de tot dat moment
berekende afschrijvingskosten.
BW=AW-afschrijvingen
Restwaarde
Het verschil met de niet-geactiveerde productiemiddelen is dat geactiveerde
productiemiddelen een restwaarde hebben. De restwaarde is de geschatte
verkoopwaarde aan het einde van de levensduur. Vaste activa worden afgeschreven
totdat de waarde gelijk is aan de restwaarde. In de praktijk wordt het
productiemiddel afgeschreven totdat de restwaarde €0 is. Op dat moment staat het
nog wel actief op de balans met een waarde 0 (soms met 1). De restwaarde zorgt
ervoor dat het niet verdwijnt in de administratie.
De belastingdienst accepteert een restwaarde van €0, ook al is het product nog te
verkopen voor een hoger bedrag. De meeste vaste activa worden afgeschreven in 5
jaar, alleen bij gebouwen en grond is dit anders. De restwaarde mag hier niet onder
de WOZ-waarde komen, deze is vastgesteld door de gemeente (bodemwaarde). Als
het product gesloopt moet worden is de restwaarde €0 en moet de kosten van de
sloop op de balans onder voorzieningen komen (credit zijde), dit is een bedrag dat je
reserveert om de kosten in de toekomst te betalen.
Desinvesteren
Desinvesteren is dat een product uit de administratie wordt gehaald. Dat wordt
alleen gedaan als het niet meer ter beschikking/dienstbaar is aan de productie,
omdat het verkocht of gesloopt is.
Lineaire afschrijving
Dit is de meest gebruikte vorm van afschrijven, hierbij wordt er ieder jaar een vast
percentage, van de aanschafwaarde, afgeschreven totdat de restwaarde is bereikt.
